Poradnik Przedsiębiorcy

Umowa zlecenie - przepisy regulujące odprowadzanie składek do zus

Od 1 stycznia 2016 roku weszły w życie nowe przepisy regulujące odprowadzanie składek do ZUS w przypadku zbiegu tytułów do ubezpieczenia. W szczególności chodzi o oskładkowanie umów zleceń. Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej proponuje zmiany, które spowodują, że większa liczba osób będzie podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenie.

Składki ZUS - nowelizacja przepisów w 2017 roku

1. Umowa zlecenia jako jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych

Osoby, których jedynym tytułem do ubezpieczenia jest tylko umowa zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym oraz ubezpieczeniu wypadkowemu. Ubezpieczenie chorobowe jest składką dobrowolną. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

2. Kilka umów zleceń

W przypadku, gdy zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie z kilku umów zleceń, które podpisane są z różnymi zleceniodawcami, obowiązek opłacania składek społecznych zależeć będzie od sumy wynagrodzenia z tych umów. Wynika to z faktu, że składki społeczne są obowiązkowe od wszystkich umów, do czasu, gdy całkowity przychód z ich tytułu w miesiącu nie będzie większy od kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Gdy kwota ta zostanie przekroczona, to z każdej kolejnej zawartej umowy zlecenie będzie potrącana tylko składka zdrowotna. Trzeba pamiętać, że określenie łącznej podstawy wymiaru składek społecznych po to, by uzgodnić zobowiązanie do opłacenia składek, spełnia się na podstawie kolejności ich zawierania. Składka zdrowotna jest obowiązkowa z każdej z zawartych umów zleceń.

Przykład 1.

Pani Marta podpisała kilka umów zleceń:

  • 1 stycznia 2017 r. umowa zlecenie na kwotę 1000 zł

  • 3 stycznia 2017 r. umowa zlecenie na kwotę 400 zł

  • 20 stycznia 2017 r. umowa zlecenie na kwotę 700 zł

  • 26 stycznia 2017 r. umowa zlecenie na kwotę 2000 zł.

Obowiązkowe składki ZUS będą odprowadzanie od pierwszych trzech umów, gdyż przy trzeciej umowie łączne wynagrodzenie pani Marty przekracza kwotę minimalnego wynagrodzenia. Z czwartej umowy będą mogły być dobrowolnie odprowadzane składki społeczne.

3. Umowa zlecenia i umowa o pracę

a. Umowa zlecenie zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na rzecz

pracodawcy

Jeśli umowa zlecenie została zawarta z własnym pracodawcą, to taki zleceniobiorca z tytułu wykonywania tej umowy podlega bezwarunkowo wszystkim ubezpieczeniom, tj. na takich samych zasadach jak w umowie o pracę. Ubezpieczenie chorobowe będzie miało charakter dobrowolny wyłącznie w przypadku pracowników przebywających na urlopie macierzyńskim lub urlopie wychowawczym. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest suma przychodów osiągniętych z umowy o pracę i z umowy zlecenia. Pracodawca, który zawarł umowę zlecenie z własnym pracownikiem, nie musi go ponownie zgłaszać do ubezpieczeń, a uzyskany przychód z umowy zlecenia powinien przedstawić, wraz z przychodem ze stosunku pracy.

Przykład 2.

Pan Jan pracuje na umowie zlecenie w przedsiębiorstwie A, w okresie od 1 do 31 października 2017 r. Jednocześnie pozostaje z tym przedsiębiorstwem w stosunku pracy od 1 kwietnia 2015 r. Podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym zarówno z tytułu umowy o pracę, jak i z tytułu umowy zlecenia. Płatnik składek powinien zgłosić pana Jana do obowiązkowych ubezpieczeń od 1 kwietnia 2015 r. z tytułu zawartej umowy o pracę. Z tytułu umowy zlecenia nie zgłasza go do ubezpieczeń. Powinien tylko dodać przychód uzyskany z umowy zlecenia do przychodu z umowy o pracę. Po tym należy wykazać tę kwotę w imiennym raporcie miesięcznym składanym za sierpień 2017 r.

b. Umowa zlecenie z zatrudnionym u innego pracodawcy

W sytuacji, gdy pracownik oświadczy nam, że w czasie trwania umowy zlecenia jest z innym pracodawcą w stosunku pracy, z którego osiąga:

  • wynagrodzenie większe lub równe minimalnemu - wtedy pracodawca zobowiązany jest za takiego zleceniobiorcę  opłacać tylko składkę zdrowotną. Zleceniobiorca może dobrowolnie podlegać ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu.

  • wynagrodzenie mniejsze od minimalnego - wtedy pracodawca powinien opłacać za takiego zleceniobiorcę wszystkie składki społeczne. Ubezpieczenie chorobowe ma charakter dobrowolny.

Przykład 3.

Pani Anna jest w stosunku pracy z płatnikiem A od 1 lutego 2016 r. w wymiarze ¼ etatu i nie ma zagwarantowanego minimalnego wynagrodzenia. Comiesięcznie podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tego tytułu wynosi 400 zł. Jednocześnie  pani Anna zawarła dwie umowy zlecenia (ale nie z płatnikiem A):

  • z płatnikiem B - 1 lutego 2017 r., jest to dzień rozpoczęcia umowy zlecenia,

  • z płatnikiem C - 10 lutego 2017 r., jest to dzień rozpoczęcia umowy zlecenia.

W lutym 2017 r. z tytułu umowy zlecenia zawartej z płatnikiem B pani Anna osiągnęła przychód w wysokości 1000 zł, a z tytułu umowy zawartej z płatnikiem C – 1700 zł. W lutym 2017 r. obowiązkowo podlega ona ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy o pracę oraz z tytułów obu umów zlecenia (suma podstaw wymiaru składek z tytułu umowy o pracę i pierwszej umowy zlecenia nie osiąga kwoty minimalnego wynagrodzenia).

4. Umowa zlecenie z emerytem lub rencistą

Jeśli pracownik przeszedł na emeryturę lub rentę, a umowa zlecenie to jedyny tytuł do ubezpieczenia, to w takim przypadku pracodawca będzie musiał obowiązkowo opłacać składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Składka chorobowa jest dobrowolna dla takiego zleceniobiorcy. Zleceniodawca zwolniony jest z opłacania składek na FP i FGŚP w sytuacji, gdy zleceniobiorca osiągnął wiek 55 lat (u kobiet) lub 60 lat (u mężczyzn). Składka zdrowotna jest obowiązkowa z obu tytułów.

5. Umowa zlecenie z uczniem lub studentem

Uczniowie lub studenci do ukończenia 26. roku życia nie są objęci ubezpieczeniami społecznymi  z tytułu umowy zlecenie. Pracodawcy są zwolnieni z opłacania za tę grupę zleceniobiorców składek ZUS.

6. Umowa zlecenie i działalność gospodarcza

W przypadku gdy umowa zlecenie jest wykonywana w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, taka umowa nie jest rozpatrywana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako indywidualny tytuł do ubezpieczeń. Dlatego też zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym ani obowiązkowo, ani dobrowolnie.

Jeżeli umowa zlecenie i działalność gospodarcza jest wykonywana rozdzielnie, wtedy następuje zbieg tytułów do ubezpieczeń.

a. Osoba prowadząca działalność gospodarczą, dla której minimalną podstawę wymiaru składek z tytułu działalności stanowi 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

Zleceniobiorca prowadzący jednocześnie działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu tej działalności, jeżeli z tytułu umowy zlecenia podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie jest większa od kwoty 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Można natomiast dobrowolnie, na swój wniosek, być objętym ubezpieczeniem emerytalno-rentowym z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Składka zdrowotna jest obowiązkowa z obu tytułów.

W przypadku, gdy wysokość przychodu z tytułu umowy zlecenie jest wyższa od kwoty 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, to przedsiębiorca może sam wybrać, z którego tytułu chce opłacać składki społeczne.

Przykład 4.

Pan Mariusz zawarł umowę zlecenie z płatnikiem A. Rozpoczął pracę od 1 maja 2017 r. Umowę rozwiązano 30 czerwca 2017 r. Od 1 czerwca 2017 r. stał się wspólnikiem spółki jawnej. Za czerwiec zadeklarował, że uzyskał kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, czyli w 2017 r. jest to kwota 2557,80 zł. Przychody osiągnięte z tytułu umowy zlecenia zawartej z płatnikiem A wynoszą:

  • w maju - 1500 zł,

  • w czerwcu - 1500 zł.

Pan Mariusz w maju podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia. Natomiast w czerwcu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności.

b. Osoba prowadząca działalność gospodarczą, dla której minimalną podstawę wymiaru składek z tytułu działalności stanowi 30% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

Zleceniobiorca prowadzący jednocześnie działalność gospodarczą, dla którego minimalna podstawa wymiaru składek wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów aż do czasu osiągnięcia przychodu w wysokości co najmniej 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Po przekroczeniu tego wynagrodzenia, kolejne tytuły nie będą nieść za sobą takiego obowiązku. Składka zdrowotna jest obowiązkowa z obu tytułów.

Przykład 5.

Pani Zofia prowadzi działalność gospodarczą od 1 czerwca 2017 r. Rozlicza się na preferencyjnych warunkach, czyli składki za każdy miesiąc od podstawy wymiaru składek wynoszą 30% minimalnego wynagrodzenia. Od 1 lipca 2017 r. wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia. Przychód z tytułu wykonywania umowy w każdym miesiącu wynosi 600 zł. Z obu tytułów pani Zofia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.