Poradnik Przedsiębiorcy

Umowa o zakazie konkurencji w innych umowach - wzór z omówieniem

Zabezpieczeniem jakie stosuje się przy zawieraniu umów cywilnoprawnych lub o pracę jest dodatkowa umowa o zakazie konkurencji.

Pobierz darmowy wzór umowy o zakazie konkurencji w formacie pdf i docx!

Do pobrania:

pdf
Wzór umowy o zakazie konkurencji.pdf druk do ręcznego wypełnienia
docx
Wzór umowy o zakazie konkurencji.docx edytowanie, wydrukowanie, zapisywanie

Czym jest umowa o zakazie konkurencji?

Zakaz konkurencji został uregulowany w Kodeksie pracy. Zgodnie z przepisem pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Co do zasady, aby zakaz konkurencji był skuteczny w trakcie lub po ustaniu stosunku pracy, pracodawca i pracownik powinni zawrzeć na piśmie umowę o zakazie konkurencji. Na podstawie takiej umowy zakaz konkurencji obowiązuje w trakcie pracy lub przez określony czas po odejściu lub zwolnieniu pracownika z pracy.

W przypadku umów o pracę mamy więc do czynienia z dwiema sytuacjami, w których może obowiązywać zakaz konkurencji:

  1. Zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy,

  2. Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Zakaz konkurencji wynika z dbałości o dobro zakładu pracy, ochrony jego interesów w dobie wolnego rynku i związanej z tym zaostrzonej konkurencji między przedsiębiorcami. Kiedy pracownik jest zatrudniony u danego pracodawcy, obojgu powinno zależeć na dobrej pozycji zakładu pracy na rynku. Natomiast zastrzeżenie zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy ma na celu powstrzymanie byłego pracownika od wykonywania działalności konkurencyjnej względem dotychczasowego zakładu pracy.

Umowa o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy

Art. 1011 Kodeksu pracy wyraźnie stanowi, że zakaz konkurencji powinien być określony w odrębnej umowie. Może ona być zawarta jednocześnie z umową o pracę, stanowiąc jej część (np. paragraf o zakazie konkurencji). Wówczas jeden dokument będzie tak naprawdę zawierał w sobie dwa kontrakty (o pracę oraz o zakazie konkurencji), które zawsze muszą być rozpatrywane oddzielnie (np. w sytuacji gdy bada się ich ważność). Nic nie stoi także na przeszkodzie, aby umowę o zakazie konkurencji podpisać już w trakcie trwania stosunku pracy jako odrębny kontrakt. 

Uwaga!

Umowa o zakazie konkurencji (zarówno w trakcie trwania stosunku pracy, jak i po jego ustaniu) zawsze powinna być zawarta na piśmie. Wszelkie uzgodnienia dotyczące jej treści, ustne lub w formie elektronicznej, są nieważne (art. 1013 Kodeksu pracy).

 Umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy powinna zawierać takie elementy jak:

  1. Strony umowy

  1. Czas obowiązywania umowy (najczęściej taki sam, jak czas obowiązywania umowy o pracę)

  1. Zakres zakazu konkurencji

Strony powinny precyzyjne określić czynności zabronione pracownikowi - ich rodzaj, zasięg terytorialny, formę prawną. Zgodnie z orzecznictwem SN przyjmuje się, że “konkurencyjną działalnością jest aktywność przejawiana w tym samym lub takim samym zakresie przedmiotowym i skierowana do tego samego kręgu odbiorców, pokrywająca się - chociażby częściowo - z zakresem działalności podstawowej lub ubocznej pracodawcy. W rezultacie zakazana może być taka działalność, która narusza interes pracodawcy lub zagraża mu. Konkurencja to rywalizacja, współzawodnictwo między podmiotami lub osobami zainteresowanymi w osiągnięciu tego samego celu. Zajmowanie się interesami konkurencyjnymi jest więc równoznaczne z działaniem podejmowanym w celach zarobkowych lub udziałem w przedsięwzięciach czy transakcjach handlowych, których skutki odnoszą się (lub potencjalnie mogą się odnieść), chociażby częściowo, do tego samego kręgu odbiorców” (por. wyrok SN z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt II PK 39/06). Pracodawca nie może zakazać jednak pracownikowi działalności, która nie jest dla niego konkurencyjna (czyli postanowienie umowy o pracę zabraniające pracownikowi podejmowania działalności dodatkowej niekonkurencyjnej jest nieważne). Działalność taka może jednak stanowić podstawę rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, jeśli pracodawca wykaże, że pracownik nie wywiązywał się wskutek dodatkowego zatrudnienia ze swych obowiązków i miało to niekorzystny wpływ na interesy firmy (por. art. 52 kodeksu pracy - pracodawca musi wykazać, że dodatkowa działalność stanowi ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych).

  1. Forma zakazanej działalności konkurencyjnej

Strony w umowie powinny dokładnie określić, jakie formy działalności konkurencyjnej są zakazane (np. prowadzenie przedsiębiorstwa indywidualnie, bycie wspólnikiem spółki osobowej lub kapitałowej, podejmowanie pracy u konkurencji na podstawie umowy o pracę, zlecenia, o dzieło itp.).

  1. Określenie skutków niewywiązania się z umowy

Są to zapisy, które umożliwią pracodawcy późniejsze dochodzenie uprawnień, np. zobowiązanie do naprawienia poniesionej przez pracodawcę szkody (na zasadach określonych w art. 114-122 Kodeksu pracy) oraz rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 § 1 Kodeksu pracy).

Co jednak, jeśli pracodawca nie zawarł z pracownikiem takiej umowy? Czy zakaz konkurencji podczas trwania stosunku pracy pracownika obowiązuje?

Kodeks pracy w art. 100 § 2 pkt 4 stanowi, że do obowiązków pracownika należy między innymi dbanie o dobro zakładu pracy, ochrona jego mienia oraz zachowanie w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Mowa tu więc o ustawowym obowiązku lojalności pracownika wobec pracodawcy i obowiązek ten czasami może oznaczać właśnie zakaz konkurencji, czyli że pracownik powinien powstrzymywać się od działalności, która godzi w interes pracodawcy, nawet jeśli nie podpisano umowy o zakazie konkurencji.

Należy jednak pamiętać, że omawiany przepis nie zastąpi umowy o zakazie konkurencji, ponieważ nie działa w każdej sytuacji, w której pracownik prowadzi działalność konkurencyjną. Należy najpierw udowodnić, że działania pracownika mają niekorzystny wpływ na działalność pracodawcy i godzą w jego dobro. Nawet jeśli pracownikowi udowodni się działanie na szkodę pracodawcy, co będzie podstawą do rozwiązania stosunku pracy, nie sprawi to, że pracownik zaprzestanie swoich działań - kiedy ustanie stosunek pracy, były pracownik nie będzie już zobowiązany lojalnością wobec pracodawcy i będzie mógł nadal prowadzić swoją działalność. Dlatego, jeśli pracodawca chce zadbać o swoje interesy, powinien podpisać z pracownikiem nie tylko umowę o zakazie konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy, ale również po jego zakończeniu.

Możesz ocenić ten artykuł