Wakacje składkowe: którzy wspólnicy spółek mogą skorzystać z ulgi?

Wprowadzona w 2023 roku ulga znana jako wakacje składkowe pozwala przedsiębiorcom na miesięczne zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Wielu właścicieli firm zdążyło już skorzystać z tego rozwiązania. Jednak pojawiają się wątpliwości, czy z ulgi mogą skorzystać wszyscy przedsiębiorcy, a w szczególności wspólnicy spółek. Wyjaśniamy, którzy z nich mają prawo do wakacji składkowych.

Rodzaje spółek w Polsce

Kodeks spółek handlowych określa dwa rodzaje spółek, a mianowicie spółki osobowe oraz spółki kapitałowe.

Spółkami osobowymi są:

1. spółka jawna,
2. spółka partnerska,
3. spółka komandytowa,
4. spółka komandytowo-akcyjna.

Spółki kapitałowe to:

• spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,
• spółka akcyjna,
• prosta spółka akcyjna.

Wakacje składkowe – dla kogo jest ta ulga?

Ulga określana jako wakacje składkowe dotyczy:

• przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, lub
• komorników sądowych.

Przesłanki korzystania z wakacji składkowych uregulowane zostały w art. 17 a Ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Ulga dotyczy przedsiębiorców mających wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Wakacje składkowe przysługują za jeden miesiąc w każdym roku. Miesiąc, kiedy przedsiębiorca z nich korzysta, może być przez niego dowolnie wybrany. 

Ważne, aby wniosek o wakacje składkowe przedsiębiorca złożył z wyprzedzeniem, tj. miesiąc wcześniej niż miesiąc, za który chce z nich korzystać. Wniosek o wakacje składkowe można złożyć elektronicznie na platformie PUE ZUS. 

Konieczne jest wybranie wniosku RWS, który można przygotować w kreatorze wniosku. Wnioski złożone w innej formie nie są rozpatrywane przez ZUS.

Zwolnienie obejmuje składki ustalane od najniższej podstawy wymiaru, która obowiązuje przedsiębiorcę. W przypadku wakacji składkowych nie stosuje się proporcjonalnego zmniejszenia podstawy wymiaru składek w sytuacji niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, za który udzielono zwolnienia z opłacenia składek i gdy w trakcie tego miesiąca nastąpi ustanie podlegania ubezpieczeniom. W czasie wakacji składkowych składki objęte zwolnieniem finansowane są przez budżet państwa, zatem będą uwzględnione do emerytury lub renty, uprawniają do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Wspólnicy jakich spółek nie skorzystają z wakacji składkowych?

Z wakacji składkowych nie skorzystają:

• wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
• wspólnicy spółki jawnej;
• wspólnicy spółki komandytowej;
• wspólnicy spółki partnerskiej;
• wspólnicy w spółce komandytowo-akcyjnej;
• wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;
• komplementariusz w spółce komandytowo-akcyjnej;
• akcjonariusze prostej spółki akcyjnej, którzy wnoszą wkład pracy lub usług.

Przykład 1. 

Pan Tomasz i pan Maciej prowadzą spółkę z o.o. Poza tą działalnością pan Tomasz prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą z innej branży. Czy w tej sytuacji panowie mogą korzystać z wakacji składkowych? Wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie mogą korzystać z wakacji składkowych. Jednak pan Tomasz w zakresie ubezpieczenia dotyczącego jednoosobowej działalności gospodarczej może skorzystać z wakacji składkowych, jeśli spełnia pozostałe kryteria ich przyznawania. 

Inne podmioty, które nie skorzystają z wakacji składkowych

Poza wymienionymi podmiotami z wakacji składkowych nie skorzystają również przedsiębiorcy, którzy:

1. zgłaszali do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych i wypadkowego) lub ubezpieczenia zdrowotnego więcej niż 10 ubezpieczonych (wliczając siebie);
2. są małym przedsiębiorcą;
3. są średnim przedsiębiorcą;
4. korzystają z ulgi na start;
5. w okresie od początku roku kalendarzowego do dnia złożenia wniosku o wakacje składkowe i w poprzednim roku kalendarzowym wykonywali pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy;
6. prowadzą działalność jako twórcy i artyści;
7. wykonują wolne zawody, a ich przychody są opodatkowane w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne lub z których przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
8. prowadzą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe.

Warunki ulgi wakacje składkowe 

Podmioty takie jak przedsiębiorcy wpisani do CEIDG, komornicy czy wspólnicy spółki cywilnej, aby skorzystać z ulgi, muszą w miesiącu przed złożeniem wniosku zgłaszać do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych i wypadkowego) lub ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż 10 ubezpieczonych (wliczając siebie).

Zakresem zwolnienia przysługującego przez miesiąc wakacji składkowych są składki z tytułu:

• ubezpieczenia emerytalnego,
• ubezpieczenia rentowego,
• ubezpieczenia wypadkowego,
• ubezpieczenia chorobowego,
• składki na Fundusz Pracy, 
• składki na Fundusz Solidarnościowy. 

Wakacje składkowe nie obejmują zwolnienia w zakresie:

• składek pracowników, 
• składek zleceniobiorców,
• składek osób współpracujących,
• składek na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorcy.

Przedsiębiorca wpisany do CEIDG lub komornik skorzysta z wakacji składkowych, jeśli:

1. w miesiącu przed złożeniem wniosku zgłaszali do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego, rentowych i wypadkowego) lub ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż 10 ubezpieczonych (wliczając siebie);
2. w okresie od początku roku kalendarzowego do dnia złożenia wniosku o wakacje składkowe i w poprzednim roku kalendarzowym nie wykonywali pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy;
3. w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku jako ubezpieczeni podlegali ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej;
4. są mikroprzedsiębiorcami, czyli przedsiębiorcą, który w co najmniej 1 roku z 2 ostatnich lat obrotowych spełnia łącznie następujące warunki:
5. zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników,
6. osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec 1 z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro.

Odmowa wakacji składkowych

Brak spełnienia powyższych przesłanek oznacza, że wakacje składkowe nie będą mogły być udzielone wnioskującym o to uprawnionym. W przypadku odmowy przyznania zwolnienia lub uwzględnienia wniosku w części ZUS wydaje decyzję. Udostępniana jest ona na koncie płatnika na PUE/eZUS. Decyzja ta może być zaskarżona do sądu rejonowego. W przypadku braku zwolnienia ze składek lub jego częściowego przyznania przedsiębiorca składa odwołanie od tej decyzji za pośrednictwem ZUS-u do sądu rejonowego – wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych właściwego według miejsca zamieszkania przedsiębiorcy. Termin na złożenie odwołania to miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Jest ono wolne od opłat. Można je złożyć na piśmie lub ustnie do protokołu. Minimalne wymagania odwołania to oznaczenie zaskarżonej decyzji, zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz wniosków i ich uzasadnienie oraz podpis ubezpieczonego.

Przyznanie zwolnienia ze składek w ramach wakacji składkowych zostanie wnioskodawcy przekazane jako informacja. Decyzja zostanie wydana przez ZUS wyłącznie w przypadku częściowego zwolnienia lub odmowy zwolnienia.

Dokumenty, jakie należy składać przy korzystaniu z wakacji składkowych

Uprawnieni korzystający z wakacji składkowych muszą pamiętać o obowiązku złożenia deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych za miesiąc korzystania ze zwolnienia. Dokumenty te należy złożyć do 20. dnia następnego miesiąca, przy czym muszą mieć one oznaczone odpowiednie kody.

Deklaracja ZUS RCA z kodem wakacji składkowych wraz z rozliczonymi składkami na ubezpieczenia społeczne finansowane z budżetu państwa będzie zawierała odpowiednio do sytuacji następujące kody:

1. 05 14 – dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwolnionych z opłacania składek, dla których podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego;
2. 05 74 – w przypadku korzystania z preferencyjnych składek ZUS, dla osób, które mogą korzystać z wakacji składkowych, czyli dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwolnionych z opłacania składek, dla których podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi 30% minimalnego wynagrodzenia; 
3. 05 94 – w przypadku przedsiębiorcy korzystającego z ulgi mały ZUS plus, czyli osób prowadzących działalność gospodarczą, zwolnionych z opłacania składek, dla których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu.

Ponadto wymagana będzie deklaracja ZUS RCA z aktualnym obowiązującym kodem prowadzenia działalności i składkami na ubezpieczenie zdrowotne, ewentualnie na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeśli przedsiębiorca nie uzyskał zwolnienia z tej składki.

Za pozostałych ubezpieczonych konieczne jest złożenie ZUS RCA i ZUS DRA, uwzględniających składki z utworzonych raportów RCA.

Podsumowanie

Podsumowując, tylko wspólnicy spółki cywilnej jako mający wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej mogą korzystać z wakacji składkowych. Wspólnicy pozostałych spółek osobowych czy kapitałowych nie mają prawa do tej ulgi, chyba że prowadzą odrębną działalność i mają wpis do CEIDG.