Staż dla bezrobotnych a premia dla organizatora – zasady i przepisy

W rozumieniu przepisów o rynku pracy i służbach zatrudnienia staż dla bezrobotnych to nabywanie wiedzy i umiejętności przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą. Obecnie istnieje możliwość realizacji stażu w wyższym wymiarze, który kończy się potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności, dokonanym przez uprawnioną instytucję. Oznacza to, że bezrobotny uzyskuje określone kwalifikacje potwierdzone stosownym dokumentem, natomiast organizator takiego stażu może liczyć na premię. Więcej informacji na ten temat zawarto w artykule.

Podstawowe zasady organizowania stażu dla bezrobotnych

Kwestie związane z organizacją stażu dla bezrobotnych zostały unormowane w Ustawie z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia, zwanej dalej „ustawą”.

Starosta może skierować bezrobotnego do odbycia stażu organizowanego przez:

• pracodawcę;
• przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników;
• podmiot ekonomii społecznej określony w art. 2 pkt 5 Ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o ekonomii społecznej lub jednostkę tworzącą podmiot ekonomii społecznej;
• rolniczą spółdzielnię produkcyjną;
• pełnoletnią osobę fizyczną, niemającą statusu bezrobotnego, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym lub prowadzącą dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w Ustawie z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Staż dla bezrobotnych może się odbywać przez: 

• wykonywanie zadań w miejscu pracy, lub 

• może być realizowany w formie zdalnej — wówczas odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu pracy. 

Wymiar stażu w formie zdalnej oraz szczegółowe zasady odbywania stażu w takiej formie określa się w umowie.

Co do zasady staż może trwać odpowiednio od 3 do 6 miesięcy. 

Staż bezrobotnego zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przez uprawnioną instytucję

Jak wynika z treści art. 119 ust. 1 ustawy, staż może być zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności, przeprowadzanym przez uprawnioną instytucję, w tym okręgową komisję egzaminacyjną lub komisję egzaminacyjną izb rzemieślniczych.

W odniesieniu do ww. stażu program stażu dostosowany jest do wymagań potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności. 

W przypadku stażu zakończonego: 

• egzaminem zawodowym, przeprowadzanym przez okręgową komisję egzaminacyjną, zgodnie z przepisami rozdziału 3b Ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty — program stażu uwzględnia wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe. Uczestnik stażu, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje certyfikat kwalifikacji zawodowej (art. 119 ust. 3 ustawy);

• egzaminem czeladniczym, przeprowadzanym przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 Ustawy z dnia 22 marca 1989 roku o rzemiośle — program stażu uwzględnia standardy wymagań egzaminacyjnych ustalone przez Związek Rzemiosła Polskiego (ZRP), będące podstawą przeprowadzania egzaminu czeladniczego, a w przypadku zawodów określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego – wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe. Uczestnik stażu, który zdał egzamin czeladniczy, otrzymuje świadectwo czeladnicze (art. 119 ust. 4 ustawy).

W okolicznościach wskazanych w art. 119 w ust. 3 i 4 ustawy opiekun stażysty musi mieć kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe.

Powyższy dodatek jest finansowany ze środków Funduszu Pracy (FP) i jest wypłacany przez starostę w wysokości 20% zasiłku dla bezrobotnych (w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku). 

Dodatek jest przyznawany na wniosek osoby, która odbyła staż, złożony w terminie do 3 miesięcy od dnia uzyskania dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy i umiejętności. 

Do wniosku należy dołączyć kopię dokumentu potwierdzającego albo jego odwzorowanie cyfrowe.

Staż zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności — wniosek oraz program

Kwestie dotyczące wniosku o staż, umowy oraz programu stażu są ponadto uregulowane w Rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 października 2025 roku w sprawie szczegółowego sposobu i trybu organizowania stażu dla bezrobotnych („rozporządzenie”).

Organizator zamierzający zorganizować staż dla bezrobotnych składa do starosty stosowny wniosek zawierający dane i informacje określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia. 

Zgodnie § 2 ust. 3 rozporządzenia w przypadku stażu zakończonego potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przez uprawnioną instytucję organizator stażu we wniosku podaje dodatkowo: 

• symbole i nazwy kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa branżowego, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe – w przypadku stażu, o którym mowa w art. 119 ust. 3 ustawy; 
• wykształcenie i posiadane kwalifikacje opiekuna stażysty; 
• informację o proponowanym sposobie uzyskania przez bezrobotnego wiedzy teoretycznej przewidzianej w programie stażu, niezbędnej do realizacji zadań zawodowych; 
• nazwę dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy lub umiejętności; 
• wskazanie proponowanej instytucji potwierdzającej nabycie wiedzy lub umiejętności; 
• potwierdzenie, że opiekun stażysty będzie miał kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe – w przypadku stażu, o którym mowa w art. 119 ust. 3 i 4 ustawy.

W przypadku stażu zakończonego potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przez uprawnioną instytucję program stażu obejmuje:

• wymagania określone w formie efektów kształcenia i kryteriów ich weryfikacji w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe – w przypadku stażu, o którym mowa w art. 119 ust. 3 ustawy;
• standardy wymagań egzaminacyjnych ustalone przez ZRP, będące podstawą przeprowadzania potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności – w przypadku stażu, o którym mowa w art. 119 ust. 4 ustawy;
• plan nauczania określający sposób nabywania umiejętności praktycznych i zdobywania wiedzy teoretycznej oraz wymiar godzin;
• wykaz niezbędnych środków i materiałów dydaktycznych;
• sposób potwierdzenia zdobytej wiedzy i umiejętności.

Obowiązki uczestnika stażu w związku z potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności

Uczestnik stażu — w związku z potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności: 

1. jest obowiązany do potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności w przypadku: 

• egzaminu zawodowego – w terminie wskazanym w harmonogramie przeprowadzania egzaminu zawodowego, o którym mowa w art. 9a ust. 2 pkt 10 lit. a tiret pierwsze ustawy o systemie oświaty, 
• egzaminu czeladniczego – w terminie ustalonym z izbą rzemieślniczą; 

2. informuje starostę o wyniku potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności, w terminie 14 dni od powzięcia tej informacji; 

3. w terminie 14 dni od dnia uzyskania dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy i umiejętności przekazuje jego kopię staroście; 

4. składa deklarację przystąpienia do egzaminu zawodowego do właściwej okręgowej komisji egzaminacyjnej w terminach, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 44zzzv ustawy o systemie oświaty, lub wniosek o dopuszczenie do egzaminu czeladniczego do właściwej izby rzemieślniczej w terminie nie później niż na 2 miesiące przed terminem zakończenia stażu. 

Osoba, która odbyła staż — po uzyskaniu dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy i umiejętności — może złożyć do starosty wniosek o dodatek do stypendium.

Premia dla przedsiębiorcy organizującego staż dla bezrobotnych

Organizatorowi stażu przewidującego potwierdzenie nabycia wiedzy lub umiejętności przeprowadzane przez uprawnioną instytucję przysługuje premia finansowana ze środków FP po zakończeniu stażu, jeżeli bezrobotny uzyskał w terminie 12 miesięcy od ukończenia stażu dokument potwierdzający nabycie wiedzy i umiejętności.

Premia jest przyznawana na wniosek organizatora stażu złożony w terminie do 3 miesięcy od dnia uzyskania przez uczestnika stażu dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy i umiejętności.

Wniosek o premię zawiera: 

• dane organizatora stażu, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia;

• imię, nazwisko i numer PESEL osoby, która odbyła staż i uzyskała dokument potwierdzający nabycie wiedzy i umiejętności, a w przypadku osób niemających numeru PESEL – datę i miejsce urodzenia, rodzaj, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;

• wskazanie okresu odbywania stażu przez uczestnika stażu;

• wskazanie numeru rachunku płatniczego organizatora stażu, na który należy wypłacić premię. 

W razie braku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego lub Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej do wniosku o premię organizator stażu dołącza kopię dokumentu potwierdzającego oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności. 

Do wniosku o premię organizator stażu prowadzący działalność gospodarczą w rozumieniu art. 2 pkt 17 Ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej dołącza: 

• zaświadczenia o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, które otrzymał w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;

• informacje określone w przepisach wydanych na podstawie art. 37 ust. 2a ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

Premia jest wypłacana przez starostę za każdy pełny miesiąc programu stażu, zrealizowanego dla każdego skierowanego bezrobotnego, na podstawie umowy zawartej przez starostę z organizatorem stażu i bezrobotnym, według przygotowanego przez organizatora stażu programu określonego w umowie.

Kwota premii podlega waloryzacji na zasadach określonych w odnośnych przepisach ustawy. 

Wysokość premii za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę premii za pełny miesiąc przez 30, a następnie mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych realizacji stażu.

Staż potwierdzony uzyskaniem kwalifikacji i premia dla organizatora stażu. Podsumowanie

Staż zakończony potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przez uprawnioną instytucję może trwać od 3 do 12 miesięcy. Uczestnik stażu, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje certyfikat kwalifikacji zawodowej, natomiast uczestnik, który zdał egzamin czeladniczy — otrzymuje świadectwo czeladnicze. Osobie, która odbyła ww. staż, przysługuje dodatek do stypendium po uzyskaniu dokumentu potwierdzającego nabycie wiedzy i umiejętności, w terminie 12 miesięcy od ukończenia stażu. Organizatorowi stażu przysługuje premia po zakończeniu stażu, jeżeli bezrobotny uzyskał w terminie 12 miesięcy od ukończenia stażu dokument potwierdzający nabycie wiedzy i umiejętności.