Staż z urzędu pracy to dla wielu osób szansa na zdobycie doświadczenia zawodowego. Zdarzają się jednak sytuacje, w których stażysta rozważa przerwanie stażu. Czy możliwa jest rezygnacja ze stażu z urzędu pracy bez negatywnych konsekwencji? Wyjaśniamy, jakie warunki należy spełnić i jakie przepisy regulują tę kwestię, aby uniknąć utraty statusu bezrobotnego i dodatkowych kosztów.
Skierowanie bezrobotnego na staż
Bezrobotny stażysta odbywa staż na podstawie umowy zawartej z nim przez starostę i organizatora. Staż realizowany jest według przygotowanego przez organizatora programu określonego w umowie.
bezrobotnym mającym Kartę Dużej Rodziny;
bezrobotnym powyżej 50. roku życia;
bezrobotnym bez kwalifikacji zawodowych;
bezrobotnym z niepełnosprawnościami;
długotrwale bezrobotnym;
bezrobotnym i poszukującym pracy, będącym osobami do 30. roku życia;
bezrobotnym samotnie wychowującym co najmniej jedno dziecko.
Istnieje obowiązek uwzględnienia przy ustalaniu programu stażu dla bezrobotnego jego predyspozycji psychofizycznych i zdrowotnych, wykształcenia oraz dotychczasowej wiedzy i umiejętności.
Czas i organizacja stażu
Standardowy staż może trwać od 3 do 6 miesięcy. Wyjątkowo staż może zostać wydłużony do 3 do 12 miesięcy, ale tylko wtedy, gdy jego celem jest potwierdzenie nabycia wiedzy i umiejętności przez uprawnioną do tego instytucję. W takim przypadku program stażu jest specjalnie dostosowany do wymogów tego potwierdzenia.
Organizator, który chce zorganizować staż dla bezrobotnych, musi pamiętać, aby złożyć do starosty wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu. Bezrobotny może odbywać staż po skierowaniu go przez starostę do jego odbycia u organizatora stażu, którym może być:
przedsiębiorca niezatrudniający pracowników;
podmiot ekonomii społecznej;
rolnicza spółdzielnia produkcyjna;
pełnoletnia osoba fizyczna, niemająca statusu bezrobotnego, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym lub prowadząca dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w Ustawie z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Obowiązki organizatora stażu, jakich należy dopełnić przed jego rozpoczęciem przez stażystę stażu, to:
skierowanie bezrobotnego na własny koszt na wstępne badania lekarskie na takich samych zasadach, jakie są przewidziane dla pracowników;
zapoznanie bezrobotnego z obowiązującym regulaminem pracy;
przekazanie bezrobotnemu na piśmie zakresu obowiązków i uprawnień.
Organizator stażu jest odpowiedzialny za zapewnienie w czasie realizacji przez bezrobotnego programu stażu:
bezpiecznych i higienicznych warunków odbywania stażu;
szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych;
odzieży i obuwia roboczego lub ekwiwalentu za używanie własnej odzieży i obuwia roboczego, ekwiwalentu za pranie odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej, niezbędnych środków higieny osobistej oraz profilaktycznych posiłków i napojów;
profilaktycznej ochrony zdrowia;
okresów odpoczynku;
ochrony przed mobbingiem;
maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu, niezbędnego do wykonywania zadań na danym stanowisku.
Obowiązki stażysty
Obowiązki stażysty w czasie realizacji programu staży to:
przestrzeganie ustalonego przez organizatora rozkładu czasu pracy;
sumienne i staranne wykonywanie zadań objętych programem stażu oraz stosowanie się do poleceń organizatora stażu i opiekuna stażysty, o ile nie są one sprzeczne z prawem;
dbałość o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu;
przestrzeganie przepisów i zasad obowiązujących u organizatora stażu, w szczególności regulaminu pracy, tajemnicy służbowej, przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych.
Ograniczenia w odbywaniu stażu
Obecnie wprowadzono pewne limity i ograniczenia dotyczące staży. Bezrobotny może odbywać staże przez maksymalnie 24 miesiące w ciągu kolejnych 10 lat. U tego samego organizatora (pracodawcy) staż może trwać łącznie nie dłużej niż 12 miesięcy. U tego samego organizatora nie można ponownie odbyć stażu (lub podjąć zatrudnienia/innej pracy zarobkowej) przez 24 miesiące od zakończenia poprzedniego.
Wymiar stażu
Wymiar czasu realizacji programu stażu przez bezrobotnego nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy.
W przypadku bezrobotnego będącego osobą z niepełnosprawnością zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wymiar ten nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy.
Czas realizacji programu stażu przez bezrobotnego odbywającego staż nie może być krótszy niż 20 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 3 miesięcy.
[alert-info]Staż nie może być realizowany w niedziele i święta, w porze nocnej, w systemie pracy zmianowej ani w godzinach nadliczbowych, chyba że starosta wyrazi na to zgodę, o ile charakter pracy w danym zawodzie wymaga takiego rozkładu czasu pracy.
Stypendium stażowe
Staż z urzędu pracy jest odpłatny. Bezrobotnemu stażyście przysługuje stypendium stażowe wypłacane przez starostę za pośrednictwem urzędu pracy przez cały okres trwania stażu.
Aktualna kwota stypendium to 2659,20 zł dla pełnego wymiaru stażu.
Rezygnacja ze stażu z urzędu pracy
Jest możliwość zrezygnowania ze stażu z urzędu pracy. Na wniosek bezrobotnego odbywającego staż starosta może rozwiązać z organizatorem umowę o odbycie stażu w przypadku nierealizowania przez organizatora programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania, po wysłuchaniu organizatora stażu.
Zawiniona rezygnacja ze staży – pozbawienie statusu bezrobotnego
Starosta pozbawi statusu bezrobotnego, który z własnej winy po skierowaniu przez PUP lub zawarciu umowy przerwał realizację stażu, chyba że powodem niepodjęcia albo przerwania realizacji było:
podjęcie zatrudnienia,
podjęcie innej pracy zarobkowej,
podjęcie działalności gospodarczej.
Inne skutki zawinionej rezygnacji ze stażu
Bezrobotny odbywający staż, który z własnej winy przerwał realizację stażu, zwraca na wyodrębniony rachunek bankowy PUP albo samorządu powiatu koszty:
badań lekarskich i psychologicznych,
przejazdu,
zakwaterowania
– o ile zostały poniesione.
Przykład 1.
Pan Eugeniusz został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy (PUP) na 6-miesięczny staż w firmie X na stanowisku asystenta księgowego. Wymagane było przeprowadzenie badań lekarskich, których koszt wyniósł 150 zł. Po 2 miesiącach odbywania stażu pan Eugeniusz złożył pisemną rezygnację z dalszego odbywania stażu, uzasadniając ją „względami osobistymi”. W tym czasie bezrobotny nie podjął w tym czasie żadnego zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej. Jakie konsekwencje niesie to dla mężczyzny? PUP może uznać, że była to zawiniona rezygnacja i obciążyć go kosztami badań, jakie zostały poniesione, a dodatkowo pozbawić go statusu bezrobotnego na 90 dni.
Osoba, która z własnej winy przerwała realizację stażu zakończonego potwierdzeniem nabycia wiedzy lub umiejętności przeprowadzanym przez uprawnioną instytucję, o ile zostały poniesione, zwraca następujące wydatki:
koszty badań lekarskich i psychologicznych,
koszty przejazdu,
koszty zakwaterowania,
koszty potwierdzenia nabycia wiedzy i umiejętności.
W przypadku przerwania stażu z winy bezrobotnego będzie on zobowiązany do zwrotu kosztów badań lekarskich i psychologicznych bezrobotnego mających na celu stwierdzenie zdolności bezrobotnego do wykonywania pracy, uczestnictwa w formie pomocy lub wykluczenie przeciwwskazań do wykonywania pracy związanej z formą pomocy. Są one finansowane z Funduszu Pracy. W przypadku przerwania stażu z winy bezrobotnego będą musiały zostać przez niego zwrócone. Bezrobotny, który zrezygnował ze stażu, nie będzie musiał zwracać wskazanych kosztów w wypadku, gdy przyczyną przerwania stażu było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej, trwających co najmniej miesiąc.
Zawiniona rezygnacja ze stażu oznacza także zwrot wypłaconych przez starostę, a finansowanych z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy kosztów przejazdu w związku z podjęciem przez bezrobotnego stażu.
Pamiętać należy, że koszty te mogły zostać przyznane na podstawie następujących warunków:
udział w formie pomocy nastąpił na podstawie skierowania z PUP,
uzyskiwany przychód nie przekracza 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Zwrotowi w przypadku zawinionego przerwania stażu podlegać będą także przyznane na podstawie umowy, a finansowane z Funduszu Pracy koszty zakwaterowania w związku z podjęciem przez bezrobotnego udziału w stażu, które starosta przyznaje, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
podjęcie stażu przez bezrobotnego nastąpiło na podstawie skierowania z PUP, gdy bezrobotny podjął staż poza miejscem zamieszkania w miejscowości, do której czas dojazdu i powrotu do miejsca zamieszkania wynosi łącznie ponad 3 godziny dziennie;
bezrobotny stażysta mieszka w hotelu lub wynajętym mieszkaniu w miejscowości lub w pobliżu miejscowości, w której jest zatrudniony, lub bierze udział w innej formie pomocy;
bezrobotny stażysta uzyskuje przychód w wysokości nieprzekraczającej 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w miesiącu, za który jest dokonywany zwrot kosztów zakwaterowania.
Podsumowanie
Podsumowując, stwierdzić należy, że można zrezygnować ze stażu z urzędu pracy. Jeśli wiąże się to z podjęciem zatrudnienia albo bezrobotny nie ponosi winy za tę rezygnację wskutek uzasadnionych okoliczności, nie poniesie żadnych konsekwencji. Jeśli jednak rezygnacja nastąpi z winy bezrobotnego, wówczas poniesie on sankcje finansowe i straci status bezrobotnego.
