Poradnik Przedsiębiorcy

Urlop wychowawczy a staż pracy i nagroda jubileuszowa

Urlop wychowawczy wśród pracowników oraz pracodawców wywołuje sporo kontrowersji i pytań. Wśród najczęstszych z pewnością pojawia się to, czy urlop wychowawczy wlicza się do stażu pracy oraz czy w okresie tym przysługuje pracownicy prawo do nagrody jubileuszowej? Wyjaśniamy poniżej.

Komu przysługuje urlop wychowawczy?

Prawo do urlopu wychowawczego przysługuje pracownikowi będącemu rodzicem lub prawnym opiekunem dziecka, który posiada co najmniej 6-miesięczny staż zatrudnienia. Przy obliczaniu stażu nie mają znaczenia przerwy w świadczeniu pracy ani liczba pracodawców, jak również sposób rozwiązania umowy bądź poszczególnych wcześniejszych umów czy wymiar czasu pracy, na jaki były zawarte. Co więcej, pracownik przez okres wymagany do uzyskania prawa do urlopu wychowawczego nie musi w praktyce wykonywać pracy, ponieważ nawet czas, kiedy przebywał na zwolnieniu lekarskim, wlicza się do okresu 6-miesięcznego stażu.

Wymiar urlopu wychowawczego

Maksymalny wymiar urlopu wychowawczego wynosi 36 miesięcy. Może zostać podzielony na 5 części i udzielany jest na wniosek pracownika. Urlop jest udzielany na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 6. roku życia, a jeśli jest to dziecko niepełnosprawne – do 18. roku życia (stan zdrowia dziecka musi być potwierdzony orzeczeniem lekarskim). Co ważne, jeden miesiąc urlopu pozostaje do wyłącznej dyspozycji każdego z rodziców. Oznacza to, że jeden z rodziców może wykorzystać maksymalnie 35 miesięcy urlopu. Obowiązujące wyjątki od tej zasady, kiedy to jedno z rodziców może wykorzystać 36 miesięcy urlopu, mają miejsce, gdy drugi rodzic nie żyje bądź nie przysługuje mu władza rodzicielska, lub ma ją ograniczoną, zawieszoną, a także gdy został jej całkowicie pozbawiony. Dodatkowo obojgu rodzicom przysługuje prawo do jednoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez 4 miesiące. Urlop wychowawczy przysługuje rodzicom na każde dziecko oddzielnie i może być wykorzystany w 5 częściach, które w odróżnieniu od urlopu macierzyńskiego nie muszą następować bezpośrednio po sobie.

Urlop wychowawczy a staż pracy

Artykuł 186⁵ Kodeksu pracy mówi, że “okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze”.

Ważne!
Okres korzystania z urlopu wychowawczego wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze i do stażu pracy.

Podczas urlopu wychowawczego stosunek pracy podlega ochronie, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w trakcie trwania urlopu, na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu i aż do jego zakończenia. Po powrocie pracownika do pracy jego staż pracy zostaje zwiększony proporcjonalnie do czasu trwania urlopu wychowawczego. Nie traci praw do urlopu wypoczynkowego, premii i innych świadczeń, co jednak może powodować wiele problemów z interpretacją w kwestii nagród jubileuszowych i rozmaitych premii.

Dodatki do wynagrodzenia w trakcie urlopu wychowawczego

W prywatnych firmach dodatki do pensji pozostają w zakresie i do decyzji przedsiębiorcy – mogą one znaleźć się w regulaminie pod różnymi postaciami, np. premii za staż czy za wyniki. Przyznawanie premii zależnych wprost od długości zatrudnienia (premie stażowe) osobom na urlopach wychowawczych wywołuje kontrowersje. Trzeba przypomnieć, że w jednostkach publicznych istnieją takie dodatki do pensji jak:

  • dodatek za wieloletnią pracę,

  • nagroda jubileuszowa,

  • jednorazowa odprawa w związku z przejściem na emeryturę.

Wszystkie są obligatoryjne – na podstawie art. 36 ustawy o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 902). Jest to zarzewiem sporu między czynnie pracującymi a rodzicami na urlopach wychowawczych.

Urlop wychowawczy a nagrody i inne świadczenia

Sąd Najwyższy w uchwale z 3 czerwca 1992 r., sygn. akt I PZP 33/92, OSNC 1993/1-2/10, wypowiedział się na temat związku urlopu wychowawczego i innych świadczeń. Według interpretacji przepisów sądu pracownik, przebywając na urlopie wychowawczym, nie wykonuje pracy, w następstwie czego nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia, a co za tym idzie nie wypłaca mu się również pochodnych tego wynagrodzenia. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że okres przebywania na urlopie wychowawczym wlicza się do stażu pracy, jednak dopiero w momencie jego zakończenia. W związku z powyższym nie ma podstaw do wypłaty świadczenia, jakim jest nagroda jubileuszowa czy inne świadczenia w trakcie trwania urlopu. Ich wypłata powinna zostać wstrzymana, jednak tylko do momentu powrotu pracownika do pracy.  

Innym przypadkiem jest ogłoszenie przez pracodawcę upadłości bądź likwidacji zakładu pracy. Umowy z pracownikami przebywającymi na urlopach wychowawczych zostają rozwiązane, a wypłata nagrody jubileuszowej powinna nastąpić w dniu rozwiązania umowy o pracę.