Urlop rodzicielski to uprawnienie pracownika, które zapewnia mu szczególną ochronę zatrudnienia. Co jednak w sytuacji, gdy ma miejsce złożenie wniosku o urlop rodzicielski w okresie wypowiedzenia? Czy ochrona stosunku pracy nadal obowiązuje i czy pracodawca może zakończyć współpracę? W artykule wyjaśniamy, jakie skutki prawne dla obu stron umowy o pracę niesie za sobą taka sytuacja i jakie obowiązki spoczywają na pracodawcy.
Urlop rodzicielski — najważniejsze informacje dotyczące tego uprawnienia
Urlop rodzicielski jest uprawnieniem przysługującym na podstawie przepisów Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku — Kodeks pracy, zwanej dalej jako „kp”.
Zgodnie z art. 182 (1a) § 1 kp pracownicy — rodzice dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze do:
41 tygodni — w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
43 tygodni — w przypadkach urodzenia dwojga lub więcej dzieci przy jednym porodzie.
W przypadku pracowników — rodziców dziecka mającego zaświadczenie lekarza ubezpieczenia zdrowotnego o ciężkim i nieodwracalnym upośledzeniu albo nieuleczalnej chorobie zagrażającej życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu (art. 4 ust. 3 Ustawy z dnia 4 listopada 2016 roku o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”), przewidziano zwiększony wymiar urlopu rodzicielskiego wynoszący do:
65 tygodni — w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,
67 tygodni — w przypadkach urodzenia dwojga lub więcej dzieci przy jednym porodzie.
Urlop rodzicielski w wymiarze określonym w powyższych przepisach przysługuje łącznie obojgu pracownikom-rodzicom dziecka.
Ponadto każdemu z pracowników-rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z ogólnego wymiaru urlopu rodzicielskiego, przy czym prawa tego nie można przenieść na drugiego pracownika-rodzica dziecka. Oznacza to, że skorzystanie z urlopu rodzicielskiego w wymiarze co najmniej 9 tygodni stanowi wykorzystanie przez pracownika-rodzica dziecka indywidualnej nieprzenoszalnej części tego urlopu.
Wniosek w sprawie udzielenia urlopu rodzicielskiego
Urlop rodzicielski jest udzielany na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany przez pracownika-rodzica dziecka w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.
Liczbę części urlopu rodzicielskiego ustala się na podstawie liczby złożonych wniosków o udzielenie tego urlopu. W liczbie wykorzystanych części urlopu uwzględnia się także liczbę wniosków o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego albo jego części, złożonych przez ubezpieczoną-matkę dziecka lub ubezpieczonego-ojca dziecka.
Do wniosku o urlop rodzicielski dołącza się:
odpis skrócony aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie dziecka (dzieci), wydany przez uprawniony organ dokonujący rejestracji urodzenia w danym kraju, albo kopie tych dokumentów;
oświadczenie pracownika o braku zamiaru korzystania z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego przez drugiego z rodziców dziecka przez okres wskazany we wniosku albo o okresie, w którym drugi z rodziców dziecka zamierza korzystać z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego w okresie objętym wnioskiem;
kopię zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 3 Ustawy z dnia 4 listopada 2016 roku o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, w przypadku gdy wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego lub jego części dotyczy urlopu rodzicielskiego w zwiększonym wymiarze.
Szczególna ochrona trwałości zatrudnienia w świetle prawa do urlopu rodzicielskiego
Dla wyjaśnienia tego, czy złożenie wniosku o urlop rodzicielski w okresie wypowiedzenia umowy o pracę stanowi przesłankę do przerwania tego okresu, kluczowe znaczenie mają przepisy kp dotyczące szczególnej ochrony stosunku pracy związanej z uprawnieniami rodzicielskimi.
Jak wynika z art. 177 § 1 kp, w okresie od dnia złożenia przez pracownicę lub pracownika wniosku o urlop rodzicielski albo jego część do dnia zakończenia tego urlopu pracodawca nie może:
prowadzić przygotowań do wypowiedzenia lub rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z tą pracownicą lub tym pracownikiem;
wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z tą pracownicą lub tym pracownikiem, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z ich winy i reprezentująca tę pracownicę lub tego pracownika zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.
Wspomnieliśmy już, że wniosek o urlop rodzicielski powinien być złożony w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Właśnie w tym terminie zaczyna obowiązywać ochrona trwałości zatrudnienia przewidziana w art. 177 § 1 kp.
Rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę za wypowiedzeniem od dnia złożenia przez pracownicę lub pracownika wniosku o udzielenie urlopu rodzicielskiego albo jego części do dnia zakończenia tego urlopu może nastąpić tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Pracodawca jest obowiązany uzgodnić termin rozwiązania umowy o pracę z zakładową organizacją związkową reprezentującą tę pracownicę lub tego pracownika.
Złożenie wniosku o urlop rodzicielski w okresie wypowiedzenia
Jak w kontekście przedstawionych zasad należy postąpić, jeżeli osoba uprawniona do urlopu rodzicielskiego zdecyduje się skorzystać z tego urlopu w czasie wypowiedzenia umowy o pracę?
Przede wszystkim trzeba podkreślić, że pracownica lub pracownik ma prawo złożyć taki wniosek, z kolei pracodawca jest obowiązany uwzględnić wspomniany wniosek, stosownie do brzmienia art. 182 (1d) § 1 kp zdanie trzecie.
Przykład 1.
Pracownica wykorzystała jedną część urlopu rodzicielskiego z pełnej puli 41 tygodni. Po pewnym czasie od powrotu do pracy osoba ta otrzymała wypowiedzenie umowy o pracę obejmujące 3 miesiące. Po kilku dniach od złożenia jej przez pracodawcę oświadczenia woli w tej sprawie pracownica skierowała wniosek o udzielenie jej kolejnej części urlopu rodzicielskiego. Wniosek został złożony w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu (pracownica wskazała termin jego rozpoczęcia na 27 listopada 2025 roku). Z kolei upływ okresu wypowiedzenia umowy o pracę przypada na koniec stycznia 2026 roku. Jak w takiej sytuacji powinien postąpić pracodawca?
W opisanych okolicznościach pracodawca obowiązany jest zaakceptować wniosek pracownicy — jest do tego zobligowany przepisami kp w sytuacji, gdy wniosek został złożony zgodnie z zasadami prawa pracy, czyli na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu rodzicielskiego albo jego części.
Reguła ta ma zastosowanie zarówno do kolejnej części urlopu rodzicielskiego, jak i do 9-tygodniowej części tego urlopu przysługującego każdemu rodzicowi na wyłączność (część ta nie stanowi odrębnego rodzaju urlopu).
Przykład 2.
W przypadku gdy pracownica albo pracownik będący na wypowiedzeniu złoży wniosek o urlop rodzicielski lub część tego urlopu w ustawowym terminie (nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania ze wspomnianego urlopu bądź jego części) i termin ten upływa jeszcze w czasie trwającego wypowiedzenia umowy o pracę, można uznać, że doprowadzi to do przerwania okresu wypowiedzenia, ponieważ pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek osoby zatrudnionej złożony w prawidłowy sposób.
W celu uniknięcia negatywnych konsekwencji pracodawca powinien dokonać wycofania złożonego uprzednio wypowiedzenia umowy o pracę i udzielić uprawnionej osobie urlopu rodzicielskiego. Odnosi się to do urlopu udzielanego jednorazowo oraz kolejnej części i 9-tygodniowej części przysługującej np. pracownikowi-ojcu dziecka.
W przeciwnym wypadku — wskutek przeprowadzenia sprawy w sądzie pracy — pracodawca może zostać zobowiązany do przywrócenia zwolnionej osoby do pracy i wypłacenia jej należności przewidzianych przepisami kp.
Przerwanie okresu wypowiedzenia przez złożenie wniosku o urlop rodzicielski (kolejna część lub urlop 9 tygodni dla ojca). Podsumowanie
Urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo nie więcej niż w 5 częściach — nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Jeżeli osoba uprawniona do urlopu rodzicielskiego zdecyduje się skorzystać z tego urlopu w czasie wypowiedzenia umowy o pracę, powoduje to określone konsekwencje. W razie złożenia wniosku o urlop rodzicielski lub część tego urlopu w ustawowym terminie i termin ten upływa jeszcze w czasie trwającego wypowiedzenia umowy o pracę, pracodawca powinien wycofać oświadczenie o wypowiedzeniu i udzielić pracownikowi wskazanego urlopu.
