Termin wypłaty ekwiwalentu za urlop – nowe zasady rozliczeń 2026

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Od 27 stycznia 2026 roku obowiązują istotne zmiany w przepisach, które precyzują termin wypłaty ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Nowe regulacje mają na celu ułatwienie procesów kadrowo-płacowych oraz minimalizację ryzyka błędów przy rozliczaniu pracowników, których stosunek pracy wygasa lub zostaje rozwiązany.

Termin wypłaty ekwiwalentu za urlop w przepisach

W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu wypoczynkowego w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.

Jednak pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą (art. 171 § 1 i § 2 Kodeksu pracy).

Przykład 1.

Pracownik ze stażem pracy wynoszącym 12 lat, zatrudniony na pełen etat, 30 września 2026 r. rozwiązał umowę o pracę za wypowiedzeniem. W związku z tym u pracodawcy, który zatrudniał go od 1 stycznia do 30 września 2026 r., przysługiwał mu urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia u tego pracodawcy w 2026 r., czyli wynoszący 20 dni, zgodnie z obliczeniem:

26 dni × 9/12 = 19,5 dnia ≈ 20 dni.

Do rozwiązania stosunku pracy pracownik wykorzystał 15 dni urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że pracodawca powinien wypłacić pracownikowi ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane 5 dni urlopu (pracownik nie miał do wykorzystania urlopu zaległego, z wcześniejszych lat).

Przykład 2.

Strony łączyła umowa o pracę na czas określony wynoszący pół roku. W okresie trwania tej umowy pracownik nie przebywał na urlopie wypoczynkowym. W następnym dniu po zakończeniu omawianej umowy strony nawiązały kolejny stosunek pracy – na czas nieokreślony. W tych okolicznościach, pomimo niekorzystania z urlopu przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę na czas określony, pracodawca nie miał obowiązku wypłaty ekwiwalentu pieniężnego, gdyż strony kontynuowały współpracę w ramach kolejnej umowy o pracę i wspólnie uzgodniły, że urlop będzie wykorzystywany przez pracownika w naturze w czasie trwania kolejnej umowy.

Prawny charakter ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy tak wyjaśniono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2026 roku (I GSK 357/23):

Odnosząc się do kwestii ekwiwalentu, należy wskazać, że w świetle art. 161 Kodeksu Pracy pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Zgodnie z art. 171 § 1 Kodeksu Pracy w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. [...] Prawo do ekwiwalentu jest więc prawem pochodnym od prawa do urlopu.

Sposób ustalania ekwiwalentu

Ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, z wyłączeniem:

  1. jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie,
  2. wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,
  3. gratyfikacji (nagród) jubileuszowych,
  4. wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego, a także za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
  5. ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,
  6. dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,
  7. wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
  8. kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,
  9. nagród z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej,
  10. odpraw emerytalnych lub rentowych albo innych odpraw pieniężnych,
  11. wynagrodzenia i odszkodowania przysługującego w razie rozwiązania stosunku pracy.

Składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości (tzw. składniki stałe) uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego ekwiwalentu. Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy niedłuższe niż 1 miesiąc, z wyjątkiem składników stałych – czyli tzw. składniki zmienne – wypłacone w ciągu 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu.

Natomiast składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w ciągu 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu, uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu.

Ekwiwalent oblicza się:

  1. dzieląc sumę miesięcznych wynagrodzeń (wspomnianych wyżej składników wynagrodzenia) przez współczynnik ustalany poprzez odjęcie od liczby dni w danym roku kalendarzowym łącznej liczby przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, a następnie podzielenie otrzymanego wyniku przez 12 (jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, wartość współczynnika obniża się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika);
  2. dzieląc tak otrzymany ekwiwalent za jeden dzień urlopu przez liczbę odpowiadającą dobowej normie czasu pracy obowiązującej pracownika, a następnie,
  3. mnożąc tak otrzymany ekwiwalent za jedną godzinę urlopu przez liczbę godzin niewykorzystanego przez pracownika urlopu wypoczynkowego (§ 6, §§ 14-19 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop).

Termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

W myśl art. 171 § 4 Kodeksu pracy pracodawca dokonuje wypłaty ekwiwalentu z urlop terminie wypłaty wynagrodzenia ustalonym zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy, który stanowi w szczególności, że:

  1. wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie;
  2. wynagrodzenie za pracę płatne raz w miesiącu wypłaca się z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego pełnej wysokości, niepóźniej jednak niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego;
  3. jeżeli ustalony dzień wypłaty wynagrodzenia za pracę jest dniem wolnym od pracy, wynagrodzenie wypłaca się w dniu poprzedzającym;
  4. składniki wynagrodzenia za pracę, przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż jeden miesiąc, wypłaca się z dołu w terminach określonych w przepisach prawa pracy.

Zgodnie z art. 171 § 5 Kodeksu pracy przepisu § 4 tego artykułu nie stosuje się, jeżeli termin wypłaty wynagrodzenia ustalony zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy przypada przed dniem rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. W takim przypadku wypłaty ekwiwalentu dokonuje się w terminie 10 dni od dnia rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy. Jeżeli ustalony w ten sposób termin wypłaty ekwiwalentu jest dniem wolnym od pracy, ekwiwalent wypłaca się w dniu poprzedzającym ten dzień.

Regulacja zawarta w art. 171 § 5 Kodeksu pracy nie jest jasna – wątpliwości budzi rozumienie „przypadania terminu wypłaty wynagrodzenia ustalonego zgodnie z art. 85 Kodeksu pracy przed dniem rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy”. Wydaje się, że wyjątek od stosowania art. 85 Kodeksu pracy dotyczy tylko takiej sytuacji, w której ustanie stosunku pracy nastąpiło w krótkim okresie po terminie wypłaty wynagrodzenia. W wypadku innego rozumienia tego przepisu umożliwiałby on w ogóle odstąpienie od wypłacania ekwiwalentu w terminie wynikającym z art. 85 Kodeksu pracy, gdyż zawsze rozwiązanie lub wygaśnięcie stosunku pracy następuje po upływie jakiegoś terminu wypłaty wynagrodzenia.

Według przepisów obowiązujących przed 27 stycznia 2026 roku roszczenie o wypłatę ekwiwalentu za urlop stawało się wymagalne w dniu rozwiązania umowy o pracę. Powodowało to konieczność tworzenia przez pracodawców dodatkowych list płac i przelewów, poza comiesięcznymi listami wynagrodzeń, oraz mogło prowadzić do nieprawidłowego wyliczenia wysokości ekwiwalentu z powodu konieczności jego ustalenia przed ustaniem stosunku pracy.

Unormowania zawarte obecnie w art. 171 § 4 i § 5 Kodeksu pracy wprowadzono w celu:

  1. uproszczenia procesu rozliczeń przy rozwiązaniu umowy o pracę;
  2. ograniczenia liczby błędów wynikających z braku pełnych danych w dniu zakończenia pracy;
  3. zmniejszenia ryzyka naruszeń przepisów i sankcji dla pracodawców ze strony Państwowej Inspekcji Pracy dzięki bardziej klarownej konstrukcji przepisów oraz przyznaniu pracodawcom czasu na bezsporne wyliczenie wysokości ekwiwalentu po ustaniu stosunku pracy;
  4. odciążenia działów kadrowo-płacowych, szczególnie w firmach z dużą rotacją pracowników.

Przykład 3.

Ustalonym przez pracodawcę terminem wypłaty wynagrodzenia za dany miesiąc jest piąty dzień następnego miesiąca. Umowa o pracę została rozwiązana 2 kwietnia. W związku z tym pracodawca ma obowiązek wypłaty pracownikowi należnego mu ekwiwalentu za urlop 5 kwietnia, czyli w ustalonym przez siebie dniu comiesięcznej wypłaty wynagrodzenia.

Przykład 4.

Pracodawca wypłaca wynagrodzenia za dany miesiąc 26. dnia tego miesiąca. Strony rozwiązały umowę o pracę w pierwszym dniu następnego miesiąca. W tej sytuacji pracodawca powinien wypłacić pracownikowi ekwiwalent za urlop najpóźniej w jedenastym dniu miesiąca, w którym umowa uległa rozwiązaniu, czyli w terminie 10 dni od rozwiązania stosunku pracy.

W świetle nowych przepisów pracodawca nie musi już wypłacać ekwiwalentu za urlop dokładnie w dniu ustania stosunku pracy. Zwykle pracownik otrzyma ekwiwalent z ostatnim wynagrodzeniem lub najpóźniej 10 dni od zakończenia pracy.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów