Rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą prowadzić działalność gospodarczą, nie zmieniając ubezpieczyciela. Prawo pozwala jednak na bezterminowe zawieszenie firmy. Wyjaśniamy, jak w praktyce wygląda kwestia: zawieszenie działalności a składki w KRUS-ie i jak wpływa to na obowiązki przedsiębiorcy.
Kto podlega ubezpieczeniu w KRUS?
Ubezpieczeniu w KRUS-ie podlegają rolnicy, ich małżonkowie, pracujący z rolnikami domownicy oraz pomocnicy rolnika, jeśli:
posiadają obywatelstwo polskie,
są cudzoziemcami uprawnionymi do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie Ustawy z 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy lub są zwolnieni na podstawie przepisów szczególnych z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę.
Domownik rolnika to bliska mu osoba, która ukończyła 16 lat, pozostająca z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkująca na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracująca w tym gospodarstwie rolnym i niezwiązana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Pomocnikiem rolnika jest pełnoletnia osoba fizyczna, z którą rolnik zawarł umowę o pomocy przy zbiorach chmielu, owoców, warzyw, tytoniu, ziół i roślin zielarskich.
Zakres ubezpieczenia w KRUS-ie
Obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS-ie podlegają następujące osoby:
rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny;
domownik rolnika, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny;
osoba pobierająca rentę strukturalną współfinansowaną ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;
małżonek osoby pobierającej rentę strukturalną współfinansowaną ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, jeżeli renta strukturalna współfinansowana ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej bądź ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich wypłacana jest ze zwiększeniem na rzecz tego małżonka.
Obowiązkowe ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w KRUS-ie dotyczy wymienionych niżej osób, o ile nie podlegają one innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie mają ustalonego prawa do emerytury bądź renty albo do świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych, tj.:
rolników, których gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny;
domowników rolników, których gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny.
Działalność gospodarczą a ubezpieczenie w KRUS-ie
Pozarolnicza działalność gospodarcza to taka, która jest prowadzona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby fizyczne na podstawie przepisów Ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (pp), z wyłączeniem wspólników spółek prawa handlowego oraz osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu:
w rozumieniu przepisów Ustawy z 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Współpracującym przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej jest rolnik lub domownik, który w stosunku do prowadzącego tę działalność spełnia kryteria osoby współpracującej określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych.
Osoby ubezpieczone w KRUS-ie – zgodnie z zasadą swobody działalności gospodarczej – mogą taką działalność.
Rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:
Dodatkowo ustawa za rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uznaje także:
wznowienie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej, której prowadzenie okresowo zawieszono;
zmianę rodzaju lub przedmiotu wykonywanej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD).
W przypadku braku lub przekroczenia terminu złożenia oświadczenia o kontynuowaniu ubezpieczenia w KRUS-ie ubezpieczenie ustaje od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy prowadzeniu tej działalności.
Niezłożenie lub niezachowanie terminu (31 maja) złożenia zaświadczenia albo oświadczenia, że nie została przekroczona kwota podatku dochodowego, jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia z dniem, do którego rolnik lub domownik mieli je złożyć w KRUS-ie, chyba że zaprzestali prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w sposób trwały lub okresowy przed upływem tego terminu.
Składki rolnika prowadzącego działalność wpisaną do CEDIG
Rolnik prowadzący działalność gospodarczą, zarejestrowany w KRUS-ie, płaci podwójnie składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, a w pojedynczej wysokości na ubezpieczenia: wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie.
Zawieszenie działalności a składki w KRUS-ie
Przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie pp.
Zawiesić działalność może też przedsiębiorca zatrudniający wyłącznie pracowników przebywających na urlopie macierzyńskim, urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopie wychowawczym lub urlopie rodzicielskim niełączących korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu.
Przedsiębiorca chcący zawiesić działalność gospodarczą musi w tym celu złożyć odpowiedni wniosek.
Jeżeli wskaże w nim datę wznowienia działalności, działalność zostanie wznowiona w określonym terminie bez konieczności składania dodatkowego wniosku. Działalność gospodarcza przedsiębiorcy, który we wniosku nie zawrze daty jej wznowienia, będzie zawieszona bezterminowo do czasu złożenia wniosku o jej wznowienie lub wykreślenie.
Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorcy wpisanego do CEDIG rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i trwa do:
dnia wskazanego we wniosku o zawieszenie jako data jej wznowienia,
dnia wskazanego w odrębnym wniosku o wznowienie wykonywania działalności gospodarczej,
dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego.
Najlepszym momentem do zawieszenia działalności jest koniec kwartału, ponieważ składki do KRUS-u płacone są kwartalnie. Dlatego bardziej opłaca się zawiesić działalność z końcem kwartału, a nie w jego trakcie. Po wznowieniu działalności przedsiębiorca musi zapłacić składki za cały kwartał bez względu na to, kiedy miało to miejsce.
Przykład 1.
Pani Anna podlega ubezpieczeniu w KRUS-ie, ale zdecydowała się rozpocząć działalność gospodarczą. Uzyskała stosowny wpis do CEIDG i dopełniła formalności, aby podlegać ubezpieczeniu w KRUS-ie, ale chce od 1 września 2025 roku zawiesić działalność. Jak w tym wypadku będzie wyglądała płatność składek? Pani Anna będzie musiała zapłacić podwójne składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za 3 kwartał 2025 roku mimo zawieszenia. Gdyby zawieszenie nastąpiło 30 czerwca 2025 roku, wtedy nie byłoby potrzeby płacić podwójnej składki za ten okres.
Przedsiębiorcy kontynuujący ubezpieczenie w KRUS-ie, którzy zawiesili działalność gospodarczą, nie muszą w okresie zawieszenia składać oświadczenia o kontynuacji ubezpieczenia w KRUS-ie oraz zaświadczenia do naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub oświadczenia, że kwota należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok podatkowy nie przekroczyła rocznej kwoty granicznej.
Zawieszenie działalności a składki w KRUS-ie – podsumowanie
Podsumowując, prowadząc działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG i podlegając nadal ubezpieczeniu w KRUS-ie, składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe płacone są podwójnie. Z chwilą zawieszenia działalności składki te będą opłacane w pojedynczej wysokości.
