Poradnik Przedsiębiorcy

Zasiłek stały – ile wynosi i kto może z niego skorzystać?

Zasiłek stały jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez pomoc społeczną, mającym na celu pomoc osobom całkowicie niezdolnym do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności. 

Kto może skorzystać z zasiłku stałego?

Z zasiłku stałego mogą skorzystać osoby pełnoletnie, całkowicie niezdolne do pracy lub niezdolne do pracy z powodu wieku, które prowadzą jednoosobowe gospodarstwo domowe lub pozostają w rodzinie. Niezdolność do pracy z powodu wieku dotyczy osób, które ukończyły 60 lat w przypadku kobiet oraz 65 lat w przypadku mężczyzn, natomiast całkowita niezdolność do pracy odnosi się do osób posiadających i legitymujących się grupą inwalidzką I bądź II lub znacznym bądź umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Zasiłek jest przyznawany w przypadku, gdy:

  • dochód osoby samotnej nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej,

  • dochód osoby pozostającej w rodzinie oraz dochód na jednego członka rodziny nie przekracza kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej są weryfikowane i ustalane co trzy lata. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od 1 października 2018 roku kryterium dochodowe wynosi 701 zł dla osoby samotnie gospodarującej oraz 528 zł dla osoby przebywającej w rodzinie.

Warunkiem do uzyskania zasiłku stałego jest dochód nieprzekraczający ustalonego kryterium dochodowego oraz całkowita niezdolność do pracy lub niezdolność do pracy z powodu wieku!

Z zasiłku stałego nie mogą skorzystać osoby, u których występuje zbieg prawa do zasiłku stałego oraz:

  • renty socjalnej,

  • świadczenia pielęgnacyjnego,

  • specjalnego zasiłku opiekuńczego,

  • dodatku przysługującego osobie samotnie wychowującej dziecko.

Dodatkowo zasiłek stały nie jest przyznawany w przypadku utraty prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych w wyniku upływu ustawowego okresu jego pobierania lub zasiłku dla opiekuna.

W jakiej kwocie przyznawany jest zasiłek stały?

Zasiłek stały osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe przyznawany jest w kwocie odpowiadającej różnicy między kryterium dochodowym dla osoby samotnej, a jej dochodem, natomiast w przypadku osób przebywających w rodzinie zasiłek stały jest różnicą między kryterium dochodowym na jednego członka rodziny, a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota przyznanego zasiłku nie może być niższa niż 30 zł oraz nie może przekroczyć 645 zł miesięcznie.

Przykład 1.

Pan Jan prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i legitymuje się I grupą inwalidzką na skutek całkowitej niezdolności do pracy. Jego miesięczny dochód wynosi 520,28 zł.

Zasiłek stały zostanie przyznany w kwocie będącej różnicą między kryterium dochodowym osoby samotnej, a dochodem pana Jana:  701 zł - 520,28 zł = 180,72 zł

Oznacza to, że pan Jan będzie pobierał zasiłek stały z pomocy społecznej w wysokości 180,72 zł miesięcznie.

Jak obliczyć dochód osoby ubiegającej się o zasiłek stały i nieprowadzącej działalności gospodarczej?

Przy obliczeniu dochodu brana jest pod uwagę suma przychodów z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego lub z miesiąca złożenia wniosku w przypadku utraty dochodu. 

Do dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek stały nie wlicza się:

  • jednorazowego, pieniężnego świadczenia socjalnego;

  • zasiłku celowego;

  • pomocy materialnej o charakterze socjalnym lub motywacyjnym, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty;

  • wartości świadczenia w naturze;

  • świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 

  • świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych;

  • dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego (przyjmuje się, że 1 ha przeliczeniowy generuje dochód miesięczny w wysokości 308 zł);

  • świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny (Program 500+) i systemie pieczy zastępczej;

  • świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka;

  • świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski;

  • nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a  ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów.

Dochód będący podstawą wyliczenia kwoty zasiłku stałego jest sumą miesięcznego przychodu pomniejszoną o podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz kwotę zasądzonych alimentów na rzecz innych osób.

Jak określić dochód osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą? 

Ustalenie dochodu osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą zależy od formy opodatkowania tej działalności. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochód określa się jako przychód z prowadzonej działalności pomniejszony o:

  • koszty uzyskania przychodu;

  • podatek określony w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych;

  • składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;

  • składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów określone w odrębnych przepisach.

Dochód dla wspomnianej grupy przedsiębiorców ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności – za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.

Dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach określonych w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby.

Dochód osoby prowadzącej rolniczą działalność gospodarczą

W stosunku do osób prowadzących rolniczą działalność gospodarczą dochód ustala się na podstawie powierzchni gospodarstwa rolnego, przyjmując, że 1 ha przeliczeniowy generuje dochód miesięczny w wysokości 308 zł, bez względu na faktyczną dochodowość gospodarstwa.

W jaki sposób przebiega procedura przyznania zasiłku stałego?

Postępowanie w sprawie przyznania pomocy materialnej wszczynane jest na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela. Następnie pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o zasiłek stały i ocenia jej sytuację osobistą, rodzinną oraz finansową w celu określenia zakresu planowanej pomocy.

Zasiłek stały jest wypłacany i przyznawany począwszy od miesiąca kalendarzowego w którym został złożony wniosek. W przypadku, gdy prawo do świadczenia nie obejmuje okresu pełnego miesiąca, zasiłek jest przyznawany za część miesiąca, a jego wysokość jest ustalana poprzez podział całej kwoty zasiłku na liczbę dni kalendarzowych w miesiącu i pomnożenie jej przez dni objęte świadczeniem.

Starając się o zasiłek, należy pamiętać, że do ustalanego dochodu należy wliczyć wszystkie dochody, z wyjątkiem tych, które zostały wyłączone zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Regulacje dotyczące sposobu ustalania dochodu i jego wysokości mają charakter bezwzględny, co oznacza, że pracownicy opieki społecznej mają obowiązek ścisłego ich przestrzegania i nie mogą decydować o pozytywnym rozpatrzeniu wniosku ze względu na doświadczenie życiowe osoby ubiegającej się o zasiłek czy też zasady współżycia społecznego.