Wyłączenie z KRUS a zgłoszenie w ZUSie

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Prowadzenie gospodarstwa rolnego nie stanowi przeszkody do założenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Dokonując wpisu do CEIDG, rolnik może kontynuować podleganie ubezpieczeniom społecznym w rolniczej kasie ubezpieczeniowej pod pewnymi warunkami. Jeżeli jednak nie zostaną one spełnione, to wyłączenie z KRUS będzie oznaczało konieczność zgłoszenia się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Jakich formalności powinien wtedy dochować rolnik prowadzący działalność gospodarczą? Wyjaśnienie znajdziesz poniżej.

Kiedy zachowana zostanie ciągłość ubezpieczenia w KRUS?

Aby możliwe było kontynuowanie podlegania ubezpieczeniom w KRUS przy założeniu, a następnie przy kontynuacji prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, konieczne jest spełnienie przez rolnika następujących wymogów:

  • jest zgłoszony do ubezpieczeń w KRUS przez co najmniej 3 lata i w dalszym ciągu prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, a obszar użytków rolnych wynosi powyżej 1 ha przeliczeniowego lub w dziale specjalnym w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników;
  • w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej przekazał do KRUS zawiadomienie o kontynuacji ubezpieczenia na formularzu oświadczenia KRUS UD-24;

Niezachowanie terminu na złożenie oświadczenia powoduje ustanie ubezpieczenia od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy jej prowadzeniu. Wspomniane oświadczenie można dołączyć na wniosku o wpis do CEIDG (CEIDG-1)

  • nie jest pracownikiem w innej firmie i nie pozostaje w stosunku służbowym;
  • nie posiada ustalonego prawa do emerytury, renty czy innych świadczeń z tytułu ubezpieczeń społecznych;
  • nie przekroczył limitu należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, który w 2021 roku wynosi 3604 zł. Kwota graniczna podlega corocznej waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem i jest ogłaszana w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w drodze obwieszczenia ministra właściwego do spraw rozwoju wsi.

Od kwoty podatku od prowadzonej działalności pozarolniczej zależy możliwość pozostania przez rolnika w ubezpieczeniu społecznym rolników w kolejnych latach. Po rozliczeniu roku podatkowego rolnik ubezpieczony w KRUS i prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy jej prowadzeniu ma obowiązek złożyć w Kasie w terminie do 31 maja każdego roku:

  • zaświadczenie naczelnika właściwego urzędu skarbowego
  • albo oświadczenie, że kwota należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok podatkowy nie przekracza określonego limitu.

Rolnik prowadzący dodatkowo pozarolniczą działalność gospodarczą będzie zobowiązany do opłacania miesięcznej składki podstawowej na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w podwójnym wymiarze. Natomiast na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie składka za te osoby opłacana jest w pojedynczej wysokości, tak samo jak za pozostałych ubezpieczonych, którzy nie prowadzą pozarolniczej działalności gospodarczej. Wysokość składek na poszczególne ubezpieczenia ustalana jest co kwartał i można ją znaleźć na stronie KRUS.

Kiedy nastąpi wyłączenie z KRUS?

W razie przekroczenia rocznego ograniczenia kwoty podatku lub niezłożenia odpowiednich dokumentów w terminie wyłączenie z KRUS następuje z dniem, do którego rolnik zobowiązany był dopełnić wspomnianych obowiązków w jednostce Kasy, chyba że zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w sposób trwały lub okresowy przed upływem tego terminu.

Termin na złożenie zaświadczenia albo oświadczenia może zostać przywrócony na wniosek zainteresowanego, pod warunkiem udowodnienia, że niedopełnienie obowiązków w terminie nastąpiło wskutek zdarzeń losowych.

Zgłoszenie do ZUS-u po wyłączeniu z ubezpieczeń w KRUS

Jeżeli dojdzie do wyrejestrowania rolnika z KRUS z dniem 31 maja z powodu niespełnienia warunków przedstawionych wcześniej, wówczas konieczne jest sporządzenie następujących deklaracji w ZUS-ie:

  • ZUS ZFA – zgłoszenie płatnika składek, o ile rolnik nie był zgłoszony jako płatnik składek za inne osoby ubezpieczone – np. przy zatrudnianiu pracowników;
  • ZUS ZUA – zgłoszenie rolnika prowadzącego działalność jako ubezpieczonego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi są ubezpieczenia: emerytalne, rentowe i wypadkowe. Podleganie ubezpieczeniu chorobowemu jest dobrowolne.

Zgłoszenia należy dokonać z dniem 1 czerwca, przy czym wysyłki tych deklaracji do ZUS-u rolnik powinien dokonać w ciągu 7 dni od momentu powstania zmiany.

Wyłączenie z KRUS a możliwość korzystania z ulg w ZUS-ie

Rolnik powinien pamiętać, że może korzystać z ulg w opłacaniu składek przewidzianych dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą.

Pierwszą z nich jest ulga na start, która daje możliwość opłacenia wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne przez 6 pierwszych miesięcy prowadzenia działalności.

W przypadku chęci skorzystania z ulgi na start ważne jest to, czy rolnik rozpoczynający prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej spełnia warunki określone w art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Art. 5a ust. 10 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Za pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się pozarolniczą działalność gospodarczą prowadzoną na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby fizyczne na podstawie przepisów Ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 i 1495 oraz z 2020 r. poz. 424 i 1086), z wyłączeniem wspólników spółek prawa handlowego oraz osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu:

  1. w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
  2. z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jeżeli rolnik nie spełnia tych wymogów i zdecyduje się na korzystanie z ulgi na start, czyli przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia pozarolniczej działalności nie będzie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w ZUS-ie przez okres do 6 miesięcy, do czasu objęcia tym ubezpieczeniem przez ZUS kontynuuje podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników na dotychczasowych zasadach.

Kolejna ulga to preferencyjne składki ZUS, gdzie składki społeczne można płacić od obniżonej podstawy stanowiącej 30% wynagrodzenia minimalnego obowiązującego w danym roku kalendarzowym. Jeżeli rolnik posługiwał się ulgą na start, a następnie zgłosi się do preferencji, wówczas może z tej ulgi korzystać przez 24 miesiące. Natomiast jeśli nastąpiło wyłączenie z KRUS w trakcie prowadzenia działalności pozarolniczej, to zgłoszenia można dokonać do momentu upływu 2 lat prowadzenia firmy.

Przykład 1.

Pan Jan rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej 1 stycznia 2021 roku. 31 maja 2022 roku został wyłączony z KRUS z powodu przekroczenia kwoty granicznej podatku. Oznacza to, że może zgłosić się do preferencyjnych składek ZUS na okres od 1 czerwca do 31 grudnia 2022 roku.

Ostatnią ulgą w opłacaniu składek jest mały ZUS, czyli regulowanie składek uzależnionych od dochodu. Należy jednak pamiętać, że nie będzie możliwe przystąpienie do małego ZUS-u, jeśli rolnik dokonuje zgłoszenia 1 czerwca. Do ulgi tej bowiem można zgłosić się w trakcie roku jedynie w kilku przypadkach – nie wymienia się wśród nich wyłączenia z KRUS. Do małego ZUS-u rolnik może zarejestrować się na początku kolejnego roku, o ile spełni odpowiednie warunki.

W sytuacji gdy żadna z powyższych ulg nie przysługuje, rolnik powinien zgłosić się do dużego ZUS-u, czyli opłacać składki od podstawy stanowiącej 60% przeciętnego prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia ustalonego na dany rok kalendarzowy.

Podsumowując, jeżeli rolnik prowadzący działalność nie dopełni określonych formalności, to w takim wypadku będzie zobowiązany do zgłoszenia się w ZUS-ie na odpowiednich formularzach. Warto wówczas sprawdzić, czy nie zostały spełnione warunki do skorzystania z ulg w opłacaniu składek, dzięki czemu przejście z KRUS na ZUS nie będzie bardzo dotkliwe.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów