Poradnik Przedsiębiorcy

Jak wyliczać wynagrodzenie chorobowe?

Osobie zatrudnionej na podstawie umowy o pracę co do zasady przysługuje wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy. Wynagrodzenie chorobowe jest wyliczane według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Okres pobierania wynagrodzenia oraz zasiłku chorobowego jest ograniczony. Jak prawidłowo wyliczać wynagrodzenie chorobowe? Sprawdźmy.

Czym jest okres wypłaty wynagrodzenia chorobowego?

Za okres niezdolności do pracy powstałej na skutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, która trwa łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia, która trwa łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego, pracownik ma prawo do otrzymania 80% wynagrodzenia. Wynagrodzenie za ten okres jest finansowane ze środków pracodawcy, jeżeli wewnątrzzakładowe przepisy prawa pracy nie przewidują wyższej wysokości wynagrodzenia chorobowego. Wynagrodzenie chorobowe w wyższej wysokości – 100% – przysługuje za czas niezdolności do pracy spowodowanej:

  • wypadkiem w drodze lub z pracy,

  • chorobą przypadającą w trakcie ciąży,

  • poddaniem się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddaniem się zabiegowi pobrania komórek tkanek i narządów.

14-dniowy okres wypłaty wynagrodzenia chorobowego odnosi się do niezdolności do pracy przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50. rok życia.

Prawo do wynagrodzenia chorobowego pracownik nabywa po upływie tzw. okresu wyczekiwania, czyli 30 dni nieprzerwanego obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. Do okresu wyczekiwania wlicza się również poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni.

Po przekroczeniu okresu wypłaty wynagrodzenia chorobowego ze środków pracodawcy, od 34. lub 15. dnia niezdolności do pracy pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy, który jest finansowany ze środków ZUS. Jeżeli płatnik składek (pracodawca) nie jest uprawniony do wypłaty zasiłków, ma obowiązek przekazania do ZUS oryginału zwolnienia lekarskiego wraz z wypełnionym zaświadczeniem Z-3.

Wynagrodzenie chorobowe przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy wraz z dniami wolnymi od pracy. Nie ulega również obniżeniu w przypadku ograniczenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego oraz nie przysługuje w przypadku, gdy pracownik nie nabył do niego prawa.

Co składa się  na podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego?

Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego (jak również zasiłku chorobowego) stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Do podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego wchodzą co do zasady wszystkie składniki, które stanowią podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe, czyli przede wszystkim:

  • płaca zasadnicza,

  • premie i nagrody uzależnione od indywidualnych wyników,

  • dodatki funkcyjne i stażowe,

  • wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i nocne,

  • wynagrodzenie urlopowe. 

W przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem 12 miesięcy, podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenia za pełne miesiące ubezpieczenia.

Z podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego należy wyłączyć składniki niezależne od oceny pracownika, które pracownik otrzymuje pomimo niezdolności do pracy. Są to m.in:

  • nagrody za ukończenie przez pracownika szkoły/studiów,

  • koszt wynajmu przez pracownika mieszkania finansowany przez pracodawcę,

  • bony lub wypłaty w gotówce przyznawane w jednakowej wysokości, lub zgodnie z ustalonym wskaźnikiem procentowym wszystkim pracownikom, lub grupom pracowników z okazji świąt czy innych okoliczności,

  • nagrody z okazji ślubu pracownika czy urodzenia się dziecka pracownika.

Podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego nie stanowią także składniki niezależne od indywidualnego wkładu pracy, ale uzależnione od wyników pracy zespołu pracowników, które są wypłacane pomimo niezdolności pracownika do pracy. Do podstawy wynagrodzenia chorobowego nie wlicza się składników, których wypłaty zaprzestano i pracownik nie ma do nich prawa w chwili wypłaty świadczenia chorobowego. Jeżeli w okresie, z którego liczona jest podstawa lub w miesiącu zachorowania pracownikowi został zmieniony wymiar czasu pracy, to podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego stanowi wynagrodzenie ustalone dla nowego wymiaru czasu pracy.

Wszystkie składki wyłączane z podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego w trakcie trwania stosunku pracy, po zakończeniu umowy o pracę będą wliczone do podstawy wymiaru. W związku z tym pracodawca wypełniając zaświadczenie ZUS Z-3 po ustaniu zatrudnienia, ma obowiązek wykazać wszystkie składniki wynagrodzenia.

Składniki przysługujące za okresy miesięczne wlicza się do podstawy wymiaru w kwocie wypłaconej pracownikowi za dany miesiąc. Natomiast w przypadku składników przysługujących za okresy kwartalne i roczne, do podstawy wynagrodzenia chorobowego wlicza się kwotę w wysokości 1/12 premii wypłaconej za cztery ostatnie kwartały, a w przypadku premii rocznej należy wliczyć do podstawy wymiaru w wysokości 1/12 kwoty premii wypłaconej za poprzedni rok. Do ustalenia podstawy świadczenia chorobowego przyjmuje się wynagrodzenie uzyskane przez pracownika za konkretne miesiące poprzedzające niezdolność do pracy bez względu na to, kiedy zostało ono wypłacone.

Należy pamiętać, że do podstawy wynagrodzenia chorobowego wliczane są jedynie składniki pomniejszane za okres choroby.

Wynagrodzenie chorobowe – jak wyliczyć?

Od wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe, należy odliczyć potrącone przez pracodawcę składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz chorobowe, czyli od kwoty wynagrodzenia brutto należy odjąć sumę procentu powyższych składek (13,71%).

Za jeden dzień niezdolności do pracy pracownikowi przysługuje 1/30 część podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego.

Wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca ustala się, dzieląc płacę zasadniczą przez 30 (bez względu na faktyczną liczbę dni kalendarzowych w danym miesiącu), a następnie tę wartość należy pomnożyć przez liczbę dni kalendarzowych zwolnienia lekarskiego. Otrzymany wynik należy odjąć od płacy zasadniczej. W ten sposób wyliczona kwota stanowi wynagrodzenie pracownika za przepracowaną część miesiąca.

Przykład 1.

Wyliczenie wynagrodzenia chorobowego pracownika zatrudnionego na podstawie stosunku pracy z wynagrodzeniem 3200 zł brutto miesięcznie. Zwolnienie lekarskie obowiązuje przez 8 dni. Pracownik ma prawo do 80% wynagrodzenia chorobowego.

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego:

3200 zł - 13,71% = 3200 zł - 438,72 zł = 2761,28 zł

Dzienny wymiar wynagrodzenia chorobowego w wysokości 80%:

2761,28 zł : 30 = 92,04 zł

92,04 zł x 80% = 73,63 zł

Kwota wynagrodzenia chorobowego za okres 8 dni niezdolności do pracy:

73,63 zł x 8 = 589,04 zł

Pracownik za 8 dni przebywania na zwolnieniu lekarskim otrzyma wynagrodzenie chorobowe w wysokości 589,04 zł.

Przykład 2.

Pracownik został zatrudniony 1 lipca 2018 roku na podstawie umowy o pracę na kwotę 3000 zł brutto miesięcznie. Od 16 lutego 2019 roku przebywa na zwolnieniu lekarskim, które opiewa na 12 dni. Przez 3 miesiące oprócz wynagrodzenia podstawowego otrzymał premię uznaniową: we wrześniu – 400 zł brutto, w październiku 450 zł brutto oraz w listopadzie 600 zł brutto.

Podstawę wynagrodzenia chorobowego będzie stanowiło średnie wynagrodzenie za okres siedmiu pełnych miesięcy zatrudnienia od lipca do stycznia, pomniejszone o kwotę potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości 13,71%.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres siedmiu miesięcy:

3000 zł x 7 + 400 zł + 450 zł + 600 zł = 22 450 zł

22 450 zł : 7 = 3207,14 zł

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego:

3207,14 zł - 13,71% = 3207,14 zł - 439,70 zł = 2767,44 zł

Dzienny wymiar wynagrodzenia chorobowego w wysokości 80%:

2767,44 zł : 30 = 92,25 zł

92,25 zł x 80% = 73,80 zł

Kwota wynagrodzenia chorobowego za okres 12 dni niezdolności do pracy:

73,80 zł x 12 = 885,60 zł

Pracownik za 12 dni przebywania na zwolnieniu lekarskim otrzyma wynagrodzenie chorobowe w wysokości 885,60 zł.

Jak wyliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego w przypadku choroby pracownika w pierwszym miesiącu zatrudnienia?

Jeżeli niezdolność do pracy wystąpi w pierwszym miesiącu zatrudnienia, a pracownik ma prawo do wynagrodzenia chorobowego, to podstawę wynagrodzenia chorobowego będzie stanowiło wynagrodzenie, które pracownik uzyskałby po przepracowaniu całego miesiąca, pomniejszone o kwotę potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne. W celu uzyskania wynagrodzenia chorobowego pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim w pierwszym miesiącu zatrudnienia powinien:

  • przed zatrudnieniem podlegać ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu, przy czym przerwa między ustaniem tego ubezpieczenia a aktualnym zatrudnieniem powinna trwać nie dłużej niż 30 dni, chyba że była spowodowana urlopem bezpłatnym, wychowawczym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej;

  • posiadać co najmniej 10 lat stażu pracy, w którego trakcie podlegał pod obowiązkowe ubezpieczenie chorobowe.  

Przykład 3.

Pracownik zawarł umowę o pracę 1 lutego na kwotę 2900 zł brutto miesięcznie, a 17 lutego stał się niezdolny do pracy na okres 6 dni. Jego poprzednie zatrudnienie zakończyło się 15 stycznia na skutek wygaśnięcia umowy o pracę. Oznacza to, że przerwa w podleganiu pod ubezpieczenie chorobowe wyniosła 16 dni. Pracownik spełnia więc kryteria do otrzymania wynagrodzenia chorobowego.

Podstawa wymiaru wynagrodzenia chorobowego:

2900 zł - 13,71% = 2900 zł - 397,59 zł = 2502,41 zł

Dzienny wymiar wynagrodzenia chorobowego w wysokości 80%:

2502,41 zł : 30 = 83,41 zł

83,41 zł x 80% = 66,73 zł

Kwota wynagrodzenia chorobowego za okres 6 dni niezdolności do pracy:

66,73 zł x 6 = 400,38 zł

Pracownik za 6 dni przebywania na zwolnieniu lekarskim otrzyma wynagrodzenie chorobowe w wysokości 400,38 zł.