Zarówno osoby powołane do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej, jak i żołnierze Obrony Terytorialnej (OT) mają realną możliwość zdobycia nowych umiejętności. Dzięki odpowiednim szkoleniom mogą oni uzyskać kwalifikacje przydatne w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, które podnoszą ich wartość na rynku pracy oraz wspierają obronność kraju. Poniżej wyjaśniamy, jakie rodzaje tych kwalifikacji wyróżniają przepisy oraz jakie formalności należy spełnić, aby przystąpić do szkolenia.
Kwalifikacje przydatne w Siłach Zbrojnych – obowiązujące przepisy
Zasady uzyskania kwalifikacji przydatnych dla wojska oraz rodzaje tych kwalifikacji są określone w:
- Ustawie z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny, zwanej dalej „ustawą”;
- przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ustawy.
Szkolenia w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych dotyczące osób przeznaczonych do obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej
Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy osoby przeznaczone do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej mogą być kierowane do odbycia szkolenia w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych. Do odbycia szkolenia (kursu) kieruje szef wojskowego centrum rekrutacji (WCR).
Szkolenia (kursy), o których mowa w art. 318 ust. 1 ustawy, prowadzą osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, z którymi szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji zawarł umowę na realizację tego szkolenia (kursu). Do wyłonienia podmiotów realizujących szkolenie (kursy) stosuje się przepisy Ustawy z dnia 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych (art. 318 ust. 2 ustawy).
Czas trwania szkolenia (kursu) może wynosić do 3 miesięcy i może być realizowany w czasie wolnym od pracy.
Uczestnikom szkolenia (kursu) będącym pracownikami przysługuje:
- zwolnienie z pracy na czas niezbędny do odbycia zajęć, z uwzględnieniem czasu koniecznego na dojazd;
- wynagrodzenie w pełnej wysokości za czas zwolnienia z pracy z powodu odbywania zajęć.
Szkolenia w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych dla poborowych
Żołnierzom OT, którzy pełnili terytorialną służbę wojskową przez okres co najmniej 3 lat na stanowiskach służbowych lub w funkcjach wojskowych odpowiadających ich kwalifikacjom nabytym przed powołaniem do tej służby lub w jej trakcie, wypłaca się ekwiwalent pieniężny z tytułu poniesionych kosztów związanych z uzyskaniem kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych, zrewaloryzowany o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych obowiązujący w dniu zwolnienia żołnierza ze służby wojskowej (art. 320 ust. 1 ustawy).
Jak stanowi art. 320 ust. 2 ustawy, podstawę do wypłaty ekwiwalentu stanowi umowa zawarta między szefem WCR a żołnierzem OT, na podstawie której żołnierz OT zobowiązał się do uzyskania przed powołaniem do terytorialnej służby wojskowej lub w jej trakcie określonych kwalifikacji, a szef WCR zobowiązał się, po uzgodnieniu z dowódcą jednostki wojskowej, do powołania żołnierza OT na stanowisko służbowe lub funkcję wojskową odpowiadającą uzyskanym kwalifikacjom.
Ekwiwalent jest wypłacany po upływie 3 lat pełnienia terytorialnej służby wojskowej. Na wniosek żołnierza OT ekwiwalent można wypłacić przed upływem tego okresu wtedy, gdy zobowiąże się on do zwrotu wypłaconego ekwiwalentu w razie zwolnienia go z tej służby przed jej zakończeniem z przyczyn niezależnych od organów wojskowych, z wyjątkiem przypadku wynikającego z orzeczenia o niezdolności do czynnej służby wojskowej lub orzeczenia psychologicznego stwierdzającego przeciwwskazania do pełnienia tej służby albo powołania do zawodowej służby wojskowej.
Ponadto żołnierze OT, którzy zobowiązali się do pełnienia terytorialnej służby wojskowej nieprzerwanie przez okres nie krótszy niż 3 lata, mogą zostać skierowani przez szefa WCR, w drodze decyzji, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, albo na swój wniosek, za zgodą dowódcy jednostki wojskowej, do odbycia kursu lub szkolenia specjalistycznego prowadzonego poza Siłami Zbrojnymi w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych, o ile mają one związek z zajmowanym stanowiskiem służbowym lub skierowanie żołnierza OT na kurs lub szkolenie specjalistyczne wynika z potrzeby zmiany stanowiska służbowego albo pozostawienia go w terytorialnej służbie wojskowej na kolejny okres, nie krótszy niż 3 lata.
Żołnierz OT ponosi koszty związane ze skierowaniem na kurs lub szkolenie specjalistyczne w przypadku:
- nieukończenia kursu lub szkolenia specjalistycznego lub nieuzyskania kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych;
- zwolnienia go z terytorialnej służby wojskowej z przyczyn niezależnych od organów wojskowych przed ustalonym okresem jej pełnienia, trwającym nie krócej niż 3 lata, z wyjątkiem przypadku wynikającego z orzeczenia o niezdolności do czynnej służby wojskowej lub orzeczenia psychologicznego stwierdzającego przeciwwskazania do pełnienia tej służby albo powołania do zawodowej służby wojskowej.
Uczestnikom kursu lub szkolenia specjalistycznego, którzy są pracownikami, przysługuje:
- zwolnienie z pracy na czas niezbędny do odbycia zajęć, z uwzględnieniem czasu koniecznego na dojazd;
- wynagrodzenie w pełnej wysokości za czas zwolnienia z pracy z powodu odbywania zajęć.
Przepisy wykonawcze dotyczące kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych
26 lutego 2026 roku weszły w życie nowe przepisy wykonawcze dotyczące kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RP).
Wskazane unormowania zawarto w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 lutego 2026 roku w sprawie kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego w dalszej części artykułu „rozporządzeniem”.
W rozporządzeniu określono m.in.:
- kwalifikacje przydatne w Siłach Zbrojnych RP, o których mowa w art. 318 i art. 320 ustawy;
- wzory umów, które wymieniono w art. 318 ust. 2 i art. 320 ust. 2 ustawy (załączniki do rozporządzenia).
Rodzaje kwalifikacji zawodowych przydatnych w Siłach Zbrojnych
Katalog kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych RP został zamieszczony w paragrafie 2 rozporządzenia.
Kwalifikacjami przydatnymi w Siłach Zbrojnych RP na podstawie przytoczonych wcześniej w art. 318 i art. 320 ustawy są umiejętności wymagane w zawodach wymienionych w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 3 Ustawy z dnia 20 marca 2025 roku o rynku pracy i służbach zatrudnienia.
Oznacza to, że przy konstruowaniu katalogu kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych dla potrzeb rozporządzenia posłużono się nazewnictwem i oznaczeniem cyfrowym danego zawodu, występującym w aktualnie obowiązującej klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy.
Wykaz kwalifikacji przydatnych dla Sił Zbrojnych RP obejmuje zatem następujące zawody:
- 8332 Kierowcy samochodów ciężarowych,
- 833101 Kierowcy autobusu,
- 833190 Pozostali kierowcy autobusów i motorniczowie tramwajów,
- 3131 Operatorzy urządzeń energetycznych,
- 8342 Operatorzy sprzętu do robót ziemnych i urządzeń pokrewnych,
- 8343 Maszyniści i operatorzy maszyn i urządzeń dźwigowo-transportowych i pokrewni,
- 7541 Nurkowie,
- 315314 Skoczek spadochronowy,
- 325601 Ratownik medyczny,
- 3259 Średni personel do spraw zdrowia gdzie indziej niesklasyfikowany,
- 351103 Technik teleinformatyk,
- 351301 Operator sieci komputerowych,
- 215303 Inżynier teleinformatyk,
- 252302 Inżynier systemów i sieci komputerowych,
- 315214 Technik nawigator morski,
- 315302 Nawigator lotniczy,
- 315390 Pozostali piloci statków powietrznych i personel pokrewny,
- 315104 Stermotorzysta żeglugi śródlądowej,
- 264304 Tłumacz,
- 264305 Tłumacz przysięgły,
- 264310 Tłumacz języka migowego.
Rodzaje kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Osoby przeznaczone do odbycia obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz żołnierze OT mogą być kierowani do odbycia szkolenia w celu uzyskania kwalifikacji przydatnych w Siłach Zbrojnych. Rodzaje kwalifikacji zawodowych przydatnych dla wojska określono w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny.
Katalog tych kwalifikacji został opracowany z uwzględnieniem klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy.
