W niniejszym artykule przeanalizujemy szczegółowo nieodpłatny remont na rzecz osoby fizycznej i jego wpływ na rozliczenia z fiskusem. Sprawdzimy, czy osoba udostępniająca bezpłatnie nieruchomość, w której lokator przeprowadza prace budowlane z własnych środków, musi liczyć się z powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Nieodpłatny remont na rzecz osoby fizycznej a podatek od spadków i darowizn
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 Ustawy z 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn: podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny, polecenia darczyńcy.
Jednym z tytułów nabycia podlegających opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn jest darowizna. W myśl art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy spoczywa w takim przypadku na osobie obdarowanej.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn: obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze darowizny powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.
Ponieważ w tej ustawie nie znajdziemy definicji pojęcia „darowizna”, należy odwołać się do odpowiednich przepisów Ustawy z 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny. Na podstawie art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku.
Darowizna to czynność, której celem jest przekazanie składnika majątku bez uzyskania niczego w zamian. Dochodzi wtedy do przesunięcia dóbr z majątku darczyńcy do majątku obdarowanego. Świadczenie ma charakter nieodpłatny, ponieważ druga strona umowy nie zobowiązuje się do żadnego świadczenia wzajemnego.
W kontekście analizowanego zagadnienia należy zwrócić uwagę na treść interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 30 kwietnia 2026 roku (nr 0111-KDIB2-2.4015.49.2026.4.KK):
Z opisu sprawy wynika, że Pani zięć i córka finansują remont nieruchomości, której jest Pani właścicielką. Świadczenie tego rodzaju usługi jest poza zakresem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, gdyż nie stanowi ani nabycia środków pieniężnych ani nabycia prawa majątkowego. Należy zatem zgodzić się z Pani stanowiskiem, że skoro w opisanej sytuacji nie dochodzi do nieodpłatnego przekazania środków pieniężnych ani praw majątkowych na Pani rzecz to w opisanej sytuacji nie powstaje obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn.
W ocenie fiskusa nieodpłatny remont dokonany na rzecz osoby fizycznej nie stanowi darowizny, a co za tym idzie – nie generuje to obowiązku podatkowego w zakresie podatku od spadków i darowizn.
Nieodpłatny remont na rzecz osoby fizycznej a przychód w podatku PIT
Rozpatrując przypadek nieodpłatnego remontu, warto również odwołać się do przepisów Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT). Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT w zakresie, w jakim przychód jest opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn, nie występuje opodatkowanie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Skoro wykluczyliśmy opodatkowanie podatkiem od spadków i darowizn, należy odnieść się do odpowiednich regulacji ustawy o PIT.
Po pierwsze należy wskazać, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT: przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Ponadto według art. 11 ust. 2a ustawy o PIT: wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się:
- jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców;
- jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu;
- jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku;
- w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia.
Za przychód uznaje się zatem każdą formę korzyści majątkowej – zarówno pieniężną, jak i niepieniężną – w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przyjmuje się, że takie świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby, a także wszelkie zdarzenia gospodarcze i prawne, których skutkiem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu. Chodzi o sytuacje prowadzące do nieodpłatnego – czyli niezwiązanego z żadną formą ekwiwalentu – zwiększenia majątku o konkretnej wartości finansowej.
W przepisach ustawy o PIT nie znajdziemy definicji pojęcia „nieodpłatne świadczenie”. W uchwałach z 18 listopada 2002 roku (sygn. akt II FPS 9/02) oraz z 16 października 2006 roku (sygn. akt II FPS 1/06) Naczelny Sąd Administracyjny ustalił znaczenie tego terminu na gruncie Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych. Stwierdził bowiem, że ma ono szerszy zakres niż w prawie cywilnym, ponieważ obejmuje wszelkie zjawiska o charakterze gospodarczym i zdarzenia prawne, których konsekwencją jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne oraz gospodarcze w działalności osób prawnych, których następstwem jest nieodpłatne, czyli niezwiązane z kosztami lub inną formą świadczenia przysporzenie majątku tej osobie, mające wyraźny finansowy wymiar.
W tym miejscu warto zauważyć, że w myśl art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT: wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczona zgodnie z art. 11 ust. 2–2b, otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn, z zastrzeżeniem ust. 20.
Do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:
- do grupy I – małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
- do grupy II – zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych.
Przykład 1.
Pani Ewa udostępniła bezpłatnie nieruchomość swojej córce. Córka przeprowadziła w niej generalny remont za własne pieniądze, wydając na ten cel 100 tys. złotych.
Czy w takiej sytuacji pani Ewa musi zapłacić podatek?
W tym przypadku nie mamy do czynienia z darowizną, dlatego pani Ewa nie płaci podatku od spadków i darowizn. Taki remont stanowi – co prawda – przychód z tak zwanych nieodpłatnych świadczeń według ustawy o PIT, jednak przepisy przewidują tu zwolnienie z opodatkowania (art. 21 ust. 1 pkt 125). W konsekwencji pani Ewa nie musi niczego zgłaszać ani składać deklaracji PIT.
Podsumowując, nieodpłatny remont na rzecz osoby fizycznej może generować obowiązek zapłaty podatku PIT w postaci przychodu z nieodpłatnych świadczeń. Przychód z tego tytułu – podlegający opodatkowaniu – należy wykazać w zeznaniu rocznym PIT-36 jako przychód z innych źródeł.
