Zawieszenie prowadzenia działalności gospodarczej to specyficzny okres, w którym przedsiębiorca nie dokonuje jej bieżącego prowadzenia i nie osiąga z tego tytułu standardowych przychodów. Przepisy pozwalają jednak na wykonywanie pewnych czynności w tym czasie, a jedną z nich jest rozliczenie sprzedaży środków trwałych, stanowiące istotny wyjątek od tej reguły. O co dokładnie chodzi?
Co to jest zawieszenie działalności gospodarczej i czym skutkuje?
Zawieszenie działalności gospodarczej to zaprzestanie jej wykonywania na określony odcinek czasu. W okresie zawieszenia przedsiębiorca:
nie może prowadzić bieżącej działalności gospodarczej ani osiągać bieżących przychodów z tej działalności,
nie opłaca zaliczek na podatek dochodowy (chyba że dokonywał sprzedaży),
nie ma obowiązku składania ewidencji i deklaracji VAT JPK_V7X – rozliczania podatku VAT oraz zapłaty podatku VAT (chyba że dokonywał sprzedaży albo chce odliczyć podatek VAT),
nie składa deklaracji ZUS ani nie opłaca składek ZUS (nie podlega pod ubezpieczenia społeczne ani ubezpieczenie zdrowotne),
nie wykonuje innych obowiązków dotyczących przedsiębiorców,
pozostałe kwestie.
Zawieszenia działalności gospodarczej mogą dokonać:
przedsiębiorcy, dla których właściwym rejestrem ewidencji działalności jest KRS za pomocą wniosku o zawieszenie działalności w KRS przy pomocy portalu PRS (spółka jawna, spółka partnerska, spółka z o.o., spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka akcyjna, prosta spółka akcyjna);
przedsiębiorcy, dla których właściwym rejestrem ewidencji działalności jest CEIDG za pomocą aktualizacji formularza CEIDG (osoby fizyczne samodzielnie prowadzące działalność, wspólnicy spółki cywilnej).
Minimalny okres zawieszenia u przedsiębiorców widniejących w rejestrze CEIDG oraz KRS to 30 dni. Maksymalny u przedsiębiorców widniejących w rejestrze KRS to 24 miesiące, a w CEIDG takie ograniczenia nie występują.
Jeszcze przed dniem zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca ma obowiązek rozwiązać wszelkie umowy o pracę.
Wyjątkiem od reguły są pracownicy, którzy są na urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, wychowawczym i nie łączą tych urlopów z pracą u pracodawcy, który właśnie zawiesza działalność.
Przedsiębiorca nie ma natomiast obowiązku przed zawieszeniem działalności wyrejestrować osób świadczących usługi na podstawie umów cywilnoprawnych.
Obowiązki w czasie zawieszenia działalności gospodarczej
Należy pamiętać, że w okresie zawieszenia działalności przedsiębiorca jest upoważniony do wykonywania wszelkich czynności w celu zachowania lub zabezpieczenia źródeł przychodów z działalności, przyjmowania należności lub regulowania zobowiązań powstałych przed datą zawieszenia wykonywania działalności.
Przedsiębiorca w okresie zawieszenia działalności jest zobligowany do podjęcia niżej wyszczególnionych obowiązków, ale ma także niżej wymienione prawa.
Prawa i obowiązki przedsiębiorcy w okresie zawieszenia działalności | |
Lp. | Wyszczególnienie |
1. | Prowadzenie niezbędnych czynności służących zachowaniu, zabezpieczeniu przychodów |
2. | Przyjmowanie należności powstałych przed datą zawieszenia działalności |
3. | Regulowanie wszelkich zobowiązań podatkowych powstałych przed okresem zawieszenia |
4. | Zapłata zaliczek na podatek dochodowy PIT, jeżeli powstał taki obowiązek |
5. | Złożenie zeznania rocznego PIT, korekt zeznania rocznego PIT i opłacenie rocznego podatku dochodowego, jeżeli wystąpił |
6. | Złożenie ewidencji i deklaracji JPK_V7X wraz z korektami oraz opłacenie podatku VAT, jeżeli powstał taki obowiązek (import usług, import towarów, WNT, incydentalna sprzedaż) |
7. | Sprzedaż środków trwałych |
8. | Sprzedaż towarów wyprodukowanych przed okresem zawieszenia |
9. | Ulga na złe długi u dłużnika |
9. | Obowiązek uczestniczenia w kontrolach podatkowych, postępowaniach podatkowych, sądowych czy administracyjnych |
10. | Uzyskiwanie przychodów finansowych |
11. | Wykonywanie pozostałych obowiązków wynikających z odrębnych przepisów |
12. | Ponoszenie kosztów stałych, np. najem lokalu, samochodu, stała obsługa biurowa, abonament za internet, telefon, inne wydatki o charakterze ciągłym |
13. | Pozostałe prawa i obowiązki |
Rozliczenie sprzedaży środków trwałych a zawieszenie działalności
Przedsiębiorca w okresie zawieszenia działalności gospodarczej nie ma obowiązku składania ewidencji i deklaracji JPK_V7X (opłacać podatek VAT), choć może je dobrowolnie składać dla celów odliczania podatku VAT.
Natomiast wyjątkiem od reguły w realizacji tego obowiązku jest przypadek, w którym dokona on sprzedaży np. środka trwałego albo wartości niematerialnej i prawnej.
Składniki majątku zaliczane do środków trwałych muszą mieć określone cechy, takie jak:
są nabyte na cele prowadzonej działalności;
stanowią własność lub współwłasność podatnika;
są kompletne i zdatne do użytku w momencie przyjęcia ich do używania w działalności;
będą użytkowane w działalności przez okres ekonomicznej użyteczności dłuższy niż rok;
mogą być oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub leasingu lub umowy o podobnym charakterze.
Sprzedając środek trwały w okresie zawieszenia działalności, podatnik jest obowiązany rozliczyć tę transakcję na gruncie:
PIT, oraz
VAT (jeżeli jest czynnym podatnikiem VAT)
– w standardowy sposób, tzn. jakby działalność nie była zawieszona.
W celu ustalenia dochodu ze sprzedaży środka trwałego podatnik określa przychód z działalności oraz kwotę kosztów uzyskania przychodu z tytułu tego zbycia.
Przychód ze sprzedaży środka trwałego to cena jego sprzedaży w kwocie netto (czynny podatnik VAT) albo brutto (podatnik zwolniony z VAT) ujmowany w kolumnie 10 PKPiR (pozostałe przychody).
Natomiast kosztem uzyskania przychodów będzie niezamortyzowana część wartości początkowej zbywanego środka trwałego, którą ujmuje się w kolumnie 15 PKPiR (pozostałe wydatki).
Jeżeli różnica między przychodem ze sprzedaży środka trwałego a kosztami jego uzyskania będzie:
dodatnia, wówczas powstanie dochód ze sprzedaży tego środka trwałego będący po prostu dochodem z działalności gospodarczej,
ujemna, wówczas powstanie strata ze sprzedaży tego środka trwałego.
W przypadku powstania dochodu podatnik dokona opodatkowania według stosowanej przez siebie formy opodatkowania w prowadzonej działalności (skala podatkowa, podatek liniowy, ryczałt ewidencjonowany).
Zarówno przychody, jak i koszty uzyskania przychodów związane ze zbyciem środka trwałego podatnik ujmuje w miesiącu powstania obowiązku podatkowego, a więc w miesiącu dokonania dostawy środka trwałego, nie później niż w dniu:
wystawienia faktury, lub
uregulowania należności
– w zależności od tego, które zdarzenie miało miejsce najwcześniej.
Jeżeli podatnik stosuje ryczałt jako formę opodatkowania przychodów z działalności, wówczas ujmuje w ewidencji przychodu w okresie zawieszenia działalności i w miesiącu sprzedaży (dostawy środka trwałego) przychód z działalności (cena sprzedaży w kwocie netto – czynny podatnik VAT albo w kwocie brutto – podatnik zwolniony z VAT).
Przychód ten opodatkowuje według stawki 3% ryczałtu (w przypadku sprzedaży nieruchomości – 10%).
Zaliczka na podatek dochodowy przy zawieszeniu działalności – czy konieczna?
Następna wątpliwość, jaka przychodzi na myśl, to pytanie, czy konieczna jest zapłata zaliczki na podatek dochodowy za okres, w którym dokonano sprzedaży środka trwałego.
Otóż nie – ponieważ przedsiębiorca podczas zawieszenia działalności gospodarczej jest zwolniony z wpłat zaliczek na podatek dochodowy.
Natomiast, gdy przedsiębiorca w tym samym roku wznowi działalność, wówczas musi uwzględnić dochód ze zbycia środka trwałego w zaliczce na podatek dochodowy za pierwszy miesiąc lub kwartał po wznowieniu działalności.
Jeżeli zawieszenie prowadzenia działalności będzie trwało do końca roku podatkowego, w którym nastąpiła sprzedaż środka trwałego, wówczas dochód z tej sprzedaży podatnik rozliczy na etapie składania zeznania rocznego:
PIT-36 – skala podatkowa,
PIT-36L – podatek liniowy,
PIT-28 – ryczałt ewidencjonowany.
Sprzedając środki trwałe w okresie zawieszenia działalności gospodarczej, czynni podatnicy VAT zobowiązani są do odprowadzenia podatku VAT należnego.
Jeżeli sprzedaż środka trwałego jest dokonywana przez czynnego podatnika VAT (w okresie zawieszenia działalności gospodarczej), ma on obowiązek opodatkować tę sprzedaż podatkiem VAT.
Jeżeli czynny podatnik VAT nie używa (nie przeznaczył) środka trwałego do sprzedaży zwolnionej z VAT (na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT) w ramach prowadzonej działalności, wówczas będzie musiał jego sprzedaż opodatkować podatkiem VAT.
Czynny podatnik VAT, który nabył środek trwały, musi jeszcze pamiętać o dokonaniu ewentualnej korekty podatku VAT, który nie został odliczony przy nabyciu w części lub w całości, a do którego odliczenia podatnik miał prawo (jeżeli taka sytuacja miała miejsce).
Co więcej, zgodnie z art. 99 ust. 7b ustawy o VAT czynny podatnik VAT ma obowiązek złożyć ewidencję i deklarację JPK_V7X w okresie zawieszenia działalności w przypadku:
wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów;
importu usług lub nabywania towarów – w których zakresie jest podatnikiem;
okresów rozliczeniowych, w których zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie dotyczyło pełnego okresu rozliczeniowego;
okresów rozliczeniowych, za które podatnik jest obowiązany do rozliczenia podatku VAT z tytułu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu oraz za które jest obowiązany dokonać korekty podatku VAT naliczonego.
Na podstawie ostatniego podpunktu czynny podatnik VAT ma obowiązek złożyć za miesiąc, w którym nastąpiło zbycie środka trwałego, ewidencję i deklarację JPK_V7X oraz zapłacić podatek VAT należny, jeżeli wystąpił.
Należy też przypomnieć, że czynny podatnik VAT może odliczyć podatek VAT naliczony od zakupów dokonywanych w okresie zawieszenia działalności, ale tylko, gdy składa ewidencje i deklaracje JPK_V7X przez cały okres zawieszenia działalności.
Warto też pamiętać, że czynny podatnik VAT może być zobligowany do ujęcia korekty odliczonego lub nieodliczonego w części lub w całości podatku VAT.
Chodzi tu o kwestię jego sprzedaży w okresie 60 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym środek trwały został oddany do użytkowania w przypadku środka trwałego o wartości początkowej powyżej 15 000 zł lub w okresie 12 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym środek trwały został oddany do użytkowania w przypadku środka trwałego o wartości początkowej do 15 000 zł.
Sprzedaż środka trwałego w okresie zawieszenia działalności a składka zdrowotna
Przedsiębiorca w okresie zawieszenia działalności (za pełne miesiące zawieszenia działalności) nie opłaca składek ZUS.
Z kolei za miesiące, w których trakcie dokonał zawieszenia, wznowienia działalności, płaci składki ZUS (jeżeli zawieszenie, wznowienie działalności nie nastąpiło od pierwszego dnia miesiąca).
Na mocy art. 81 ust. 2zd ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ilekroć w kwestii ustalania miesięcznej składki zdrowotnej oraz rocznej składki zdrowotnej mowa jest o:
przychodach i kosztach ich uzyskania w przypadku skali podatkowej, podatku liniowego, albo
tylko przychodach w przypadku ryczałtu
– nie uwzględnia się w tych przychodach i kosztach ich uzyskania przychodów osiągniętych i kosztów poniesionych w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców.
Dochodu (przychodu) ze sprzedaży środków trwałych w okresie zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej nie należy doliczać do podstawy obliczenia składki zdrowotnej ani za miesiąc jego zbycia, ani w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej za rok zbycia.
