Ustawa z dnia 29 maja 2026 roku o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw została już podpisana przez Prezydenta RP, a to oznacza, że 1 października 2026 roku wejdzie w życie szereg zmian w prawie podatkowym. Zasadniczym celem nowelizacji jest uproszczenie rozliczeń podatkowych, ograniczenie obowiązków administracyjnych oraz usprawnienie funkcjonowania organów podatkowych. Ustawa zmieniająca jest rozbudowana, jednak z punktu widzenia podatników oraz przedsiębiorców kluczowe znaczenie ma kilka istotnych modyfikacji. Sprawdźmy, jak będzie wyglądać Ordynacja podatkowa po nowelizacji przepisów!
Koniec obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR) a Ordynacja podatkowa po nowelizacji
Zacznijmy od zmiany największej, czyli tej wynikającej z art. 1 pkt 24-26 ustawy nowelizującej. Na jej podstawie art. 86a-86c Ordynacji podatkowej zyskają nowe brzmienie, zgodnie z którym nastąpi istotne ograniczenie obowiązków związanych z raportowaniem schematów podatkowych (MDR).
Po wejściu w życie nowelizacji obowiązek raportowania obejmie wyłącznie schematy transgraniczne, natomiast zlikwidowane zostanie raportowanie schematów krajowych. Oznacza to znaczące zmniejszenie obowiązków administracyjnych dla przedsiębiorców, doradców podatkowych, adwokatów i radców prawnych.
Wprowadzając nowelizację, polskie prawo zostało dostosowane do aktualnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wzmacniając dzięki temu ochronę tajemnicy zawodowej osób wykonujących zawody zaufania publicznego.
Łatwiejsze odzyskanie nadpłaty podatku
Nowelizacja znacząco upraszcza procedurę odzyskiwania nadpłat, co jest istotne dla wszystkich podatników. Jeżeli nadpłata wynika ze skorygowanej deklaracji złożonej po upływie terminu do jej złożenia, podatnik nie będzie już zobowiązany do składania odrębnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W praktyce oznacza to mniej formalności oraz szybsze odzyskanie nienależnie zapłaconego podatku. Jednocześnie doprecyzowano przepisy dotyczące terminów zwrotu nadpłat oraz zasad naliczania oprocentowania w przypadku opóźnień po stronie organów podatkowych. Zmiany obejmują art. 75 i nast. Ordynacji podatkowej.
Szybszy zwrot podatku i nowe zasady oprocentowania w ramach ordynacji podatkowej
Prawodawca wprowadził również bardziej przejrzyste zasady dotyczące zwrotu podatku. Zmiany dotknęły art. 76b Ordynacji podatkowej – przepis otrzyma nowe ustępy, tj. § 1a-1d. Zgodnie z nimi, jeśli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, zwrot podatku następuje w terminie:
- 30 dni od dnia wydania decyzji określającej wysokość zwrotu podatku,
- 30 dni od dnia złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku lub korekty takiej deklaracji.
Co więcej, jeżeli prawidłowość deklaracji wykazującej zwrot podatku lub korekty takiej deklaracji nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwróci podatek bez wydawania decyzji określającej wysokość zwrotu podatku. Jednocześnie ustawodawca doprecyzował zasady naliczania oprocentowania w przypadku ich przekroczenia.
Dzięki temu podatnicy zyskają większą przewidywalność co do terminu otrzymania należnych środków oraz łatwiej będą mogli dochodzić odsetek w razie opóźnień po stronie organu podatkowego. Wygląda to tak, że oprocentowanie zwrotu podatku przysługuje od dnia złożenia:
- wniosku o zwrot podatku, jeżeli podatek nie został zwrócony w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji określającej wysokość zwrotu podatku;
- deklaracji wykazującej zwrot podatku lub korekty takiej deklaracji, jeżeli podatek nie został zwrócony w terminie 30 dni od dnia jej złożenia;
- wniosku o zwrot podatku, jeżeli decyzja określająca wysokość zwrotu podatku nie została wydana w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku o zwrot podatku, chyba że do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczynił się podatnik.
Ordynacja podatkowa po nowelizacji a wyższy limit zapłaty podatku przez osobę trzecią
Zmiany dotkną również limity zapłaty podatku przez osobę trzecią. Do tej pory – zgodnie z art. 62b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej – osoba trzecia mogła zapłacić podatek za podatnika jedynie do kwoty 1000 zł. Od 1 października 2026 roku kwota ta wzrośnie do 5000 zł. Nowelizacja przepisu została dostosowana do dzisiejszych realiów gospodarczych, dzięki czemu ułatwiony zostanie proces regulowania drobniejszych zobowiązań podatkowych przez członków rodziny, wspólników lub inne osoby działające w interesie podatnika, bez ryzyka zakwestionowania skuteczności takiej zapłaty przez organy skarbowe.
Jasne zasady zaliczania wpłat na poczet rat podatku
Nowelizacja porządkuje także zasady zaliczania wpłat dokonywanych na poczet rat podatku lub zaległości podatkowych rozłożonych na raty regulowane przez art. 62 § 3 Ordynacji podatkowej. Każda wpłata będzie zaliczana na ratę o najwcześniejszym terminie płatności, co eliminuje dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne i zapewnia jednolite stosowanie przepisów przez organy podatkowe.
Szersze możliwości korygowania deklaracji oraz nowe obowiązki podatników
Ustawa zmieniająca obejmuje również procedurę składania korekt deklaracji. Podatnik będzie mógł nadal złożyć korektę bez uzasadnienia, ale tylko do nadpłaty w wysokości 10 000 zł. Jeżeli natomiast z korekty będzie wynikała nadpłata przekraczająca ową kwotę, konieczne stanie się dołączenie pisemnego uzasadnienia przyczyn jej złożenia. Rozwiązanie to ma usprawnić weryfikację korekt dotyczących znacznych kwot, a jednocześnie zachować prostsze zasady dla większości mniejszych podatników.
Przesłuchania stron i świadków na odległość
Wprowadzona zostanie nowa instytucja mająca ułatwić prowadzenie postępowania dowodowego. Nowy art. 199b Ordynacji podatkowej umożliwi przeprowadzanie przesłuchań stron oraz świadków z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Organ podatkowy będzie mógł również utrwalać przebieg przesłuchania za pomocą obrazu lub dźwięku. Rozwiązanie to ma nie tylko usprawnić prowadzenie postępowań, ale także ograniczyć koszty oraz ułatwić udział osób przebywających w innych miejscowościach i mających problemy z przemieszczaniem się.
Doprecyzowanie zasad obliczania terminów
Kolejno ustawodawca doprecyzował, że zasada przesuwania terminu przypadającego na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy odnosi się do terminu do wykonania czynności. Zmiana ma jedynie charakter techniczny i porządkujący, ale przy tym eliminuje pojawiające się dotychczas wątpliwości interpretacyjne.
Usprawnienie prowadzenia postępowań przez KAS
Zmiany dotykają także właściwości organów podatkowych. Nowe brzmienie art. 18c Ordynacji podatkowej wskazuje, że Szef Krajowej Administracji Skarbowej oraz dyrektor izby administracji skarbowej otrzymają szersze możliwości wyznaczenia jednego organu do prowadzenia kontroli lub postępowania obejmującego podatników pozostających we właściwości różnych urzędów skarbowych. Jednocześnie nie ma tutaj dowolności, gdyż organem podatkowym wyznaczonym do przeprowadzenia kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego może być wyłącznie organ właściwy przynajmniej dla jednego z podatników lub płatników.
Rozwiązanie to ma usprawnić prowadzenie spraw powiązanych ze sobą pod względem faktycznym lub dowodowym, ograniczyć „dublowanie się” czynności oraz przyspieszyć zakończenie postępowań.
Doprecyzowanie właściwości organów podatkowych
Z pozostałych zmian w Ordynacji podatkowej można wskazać na szereg modyfikacji o charakterze czysto porządkującym, które mają ograniczyć rozbieżności interpretacyjne. Przykładowo, ustawodawca zastąpił w przepisach art. 17 i 17a Ordynacji podatkowej pojęcie „ustawy podatkowe” szerszym określeniem „przepisy prawa podatkowego”, dzięki czemu – jak uzasadnia to prawodawca – przepisy dotyczące właściwości organów podatkowych będą lepiej odpowiadały obowiązującemu systemowi prawa. Mimo że takie zmiany mają charakter techniczny, powinny znacząco ułatwić stosowanie prawa podatkowego w praktyce oraz ograniczyć wątpliwości interpretacyjne, które często prowadziły sprawy na wokandę sądów administracyjnych i jeszcze bardziej zmniejszały wydolność orzeczniczą.
Mandat zaoczny w sprawach o wykroczenia skarbowe
Nowelizacja wprowadza zmiany również w innych aktach. Jedną z istotniejszych jest dodanie do art. 137 kks zdania drugiego, dzięki któremu zaistnieje możliwość nałożenia w postaci mandatu karnego zaocznego kary grzywny w razie stwierdzenia wykroczenia skarbowego pod nieobecność sprawcy, w wypadku gdy zachodzą przesłanki, o których mowa w zdaniu pierwszym. Rozwiązanie ma usprawnić prowadzenie postępowań w sprawach o mniej skomplikowane wykroczenia.
Ordynacja podatkowa po nowelizacji - podsumowanie
Nowelizacja Ordynacji podatkowej nie jest żadną rewolucją w polskim prawie podatkowym, jak próbują przedstawić to media oraz rządzący. Jest jedynie dostosowaniem przepisów do aktualnych realiów, z jednoczesnym ukłonem wobec małych podatników. Warto jednak podkreślić, że zmiany wynikają głównie z chęci „odkorkowania” urzędów skarbowych i przyśpieszenia ich pracy, tak aby te mogły zajmować się poważniejszymi sprawami.
Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadza kilka praktycznych zmian, które powinni odczuć zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne. Największe znaczenie mają ograniczenie obowiązków związanych z MDR, uproszczenie procedury odzyskiwania nadpłat, podwyższenie limitu zapłaty podatku przez osobę trzecią oraz rozwój elektronicznych form prowadzenia postępowań (przesłuchania online).
