Płatna przerwa przy zleceniu – czy przysługuje zleceniobiorcy?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Współpraca na podstawie umowy zlecenie to dla wielu przedsiębiorców sposób na zachowanie elastyczności, jednak w przeciwieństwie do etatu, przepisy nie gwarantują automatycznie czasu na odpoczynek. Warto wiedzieć, że płatna przerwa przy zleceniu jest jak najbardziej możliwa do wprowadzenia, o ile strony odpowiednio ukształtują zapisy zawartej umowy, dostosowując je do specyfiki świadczonych usług.

Istota zlecenia

Podstawowym aktem prawnym znajdującym zastosowanie do umowy zlecenia jest Kodeks cywilny, w którym zamieszczono regulacje dotyczące tego rodzaju umowy. Dlatego też do zleceniobiorcy nie znajdą zastosowania przepisy regulujące urlop czy krótkie przerwy zawarte w Kodeksie pracy.

Zlecenie polega na tym, że przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zlecenie jest odpłatne, jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia. Gdy nie uregulowano zasad odnoszących się do ustalenia wynagrodzenia, należy się wynagrodzenie odpowiadające wykonanej pracy.

Umowa zlecenie z pracownikiem powinna zawierać następujące elementy:

  1. oznaczenie stron umowy poprzez wskazanie danych zleceniodawcy i zleceniobiorcy obejmujących:
    • imię oraz nazwisko,
    • adres zamieszkania lub siedziby,
    • dane identyfikacyjne PESEL, NIP;
  2. szczegółowe określenie przedmiotu zlecenia;
  3. należne wynagrodzenie, chyba że umowa zlecenie jest nieodpłatna;
  4. datę rozpoczęcia wykonywania umowy i jej zakończenia;
  5. inne postanowienia, w tym postanowienia dotyczące m.in.:
    • przerw zleceniobiorcy od wykonywania umowy, 
    • zasad wypowiedzenia umowy 
    • potwierdzania godzin zlecenia, jeśli rozliczenie odbywa się stawką godzinową;
    • inne;
  6. podpisy obu stron umowy.

Przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy:

  • wynika z umowy lub
  • ze zwyczaju, lub
  • gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności.

W wypadku powierzenia wykonania zlecenia osobie trzeciej zleceniobiorca obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy. W razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy. Zastępca odpowiedzialny jest za wykonanie zlecenia także względem dającego zlecenie. Jeżeli przyjmujący zlecenie ponosi odpowiedzialność za czynności swego zastępcy jak za swoje własne czynności, ich odpowiedzialność jest solidarna.

Wolne od wykonywania zlecenia

W przypadku zlecenia należy rozróżnić dwie sytuacje dotyczące przerw. Jedna to klasyczna przerwa w trakcie wykonywania pracy, a druga to przerwa będąca odpowiednikiem urlopu przysługującego pracownikom.

W umowie zlecenia strony powinny dokładnie określić zasady przerwy w wykonaniu zlecenia, będącej czasem wolnym od realizacji zlecenia, stanowiącej odpowiednik urlopu. Oznacza to, że konieczne jest określenie jej wymiaru i zasad, na jakich jest ona udzielana zleceniobiorcy. Przykładowo może to być zapis “ zleceniobiorcy przysługuje prawo do płatnej przerwy w wykonywaniu zlecenia w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Za czas przerwy zleceniobiorca zachowuje prawo do wynagrodzenia obliczonego na podstawie średniej z ostatnich 3 miesięcy ”.

Regulując postanowienia dotyczące przerwy od wykonywania zlecenia, strony umowy nie powinny wystrzegać się od stosowania zwrotu „urlop”, który zastrzeżony jest jako uprawnienie dla pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Lepiej używać w takiej wypadku zwrotu przerwa, wolne od wykonywania zlecenia. Można to też określić jako płatna przerwa w świadczeniu usług lub płatny czas niewykonywania zlecenia.

Urlop a kwalifikowanie zlecenia jako stosunku pracy

Posługiwanie się pojęciem urlopu w treści umowy zlecenia w przypadku wystąpienia charakterystycznego dla stosunku pracy podporządkowania zleceniobiorcy pracodawcy może dodatkowo wzmacniać zasadność ustalenia istnienia stosunku pracy w przypadku wystąpienia przez pracownika do sądu pracy z takim roszczeniem. Podobnie w przypadku kontroli PIP. Aktualnie Państwowa Inspekcja Pracy ma uprawnienie do stwierdzania, w drodze decyzji, istnienia stosunku pracy w sytuacji, kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub kiedy osoba faktycznie świadczyła pracę za wynagrodzeniem w warunkach stosunku pracy, z czym wiąże się powinność zawarcia umowy o pracę, przy czym warunkiem wydania decyzji jest niewykonanie polecenia usunięcia naruszeń dotyczących zawarcia umowy o pracę – w sytuacji gdy w stosunku prawnym łączącym strony dominują cechy stosunku pracy określone w Kodeksie pracy.

W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o istnieniu stosunku pracy w sytuacji, kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub kiedy osoba faktycznie świadczyła pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z k.p. powinna być zawarta umowa o pracę, okręgowy inspektor pracy, stwierdzając, że praca jest wykonywana w warunkach wskazujących na istnienie stosunku pracy, ma dwie opcje:

  1. może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy lub
  2. wnieść powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy, w szczególności gdy zachodzi konieczność ustalenia istnienia lub treści stosunku pracy za okres wcześniejszy niż ten, który może zostać objęty decyzją.

Przykład 1.

Pani Teresa zawarła z panem Janem w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej umowę zlecenia. Zlecenie jest wykonywane codziennie przez 8 godzin, od poniedziałku do piątku, w godzinach od 8.00 do 16.00, stale w tym samym miejscu. Pan Jan wyznacza pani Teresie każdego dnia zadania do wykonania. W umowie zlecenia zapisano dodatkowo, że kobieta ma prawo w każdym roku do płatnego urlopu w wymiarze 26 dni wolnych. W tej sytuacji, pomijając fakt, że już w samym sposobie wykonania zlecenia dostrzec można cechy właściwe stosunkowi pracy, dodatkowo zapis o urlopie świadczy o tym, że pod pozorem umowy zlecenia strony ukryły fakt wykonywania pracy w ramach stosunku pracy, co w przypadku skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego przed sądem pracy dodatkowo wzmacniałoby argumentację przemawiającą za ustaleniem istnienia stosunku pracy. Podobnie, gdyby doszło do kontroli PIP, również mogłoby to mieć wpływ na ustalenie, że zlecenie to w rzeczywistości stosunek pracy.

Brak wynagrodzenia za wolne przy zleceniu

Jeśli umowa zlecenia nie reguluje kwestii wolnych dni od wykonywania zlecenia i wynagrodzenia za nie, to nie przysługują one zleceniobiorcy.

Przykład 2.

Pan Krzysztof pracuje jako technik wsparcia na podstawie umowy zlecenia. W treści umowy określono jedynie stawkę godzinową za realizację zlecenia. Dokument nie zawierał żadnych postanowień dotyczących płatnych przerw w świadczeniu usług ani prawa do płatnego wypoczynku. W lipcu Pan Krzysztof poinformował zleceniodawcę, że przez 2 tygodnie będzie nieobecny z powodu wyjazdu na wakacje. Po powrocie wystawił rachunek na pełną kwotę miesięcznego wynagrodzenia obejmującą wszystkie godziny, jakie miał przepracować. Czy takie rozliczenie jest prawidłowe? W tej sytuacji zleceniobiorca uprawniony jest do wynagrodzenia za przepracowane godziny w ramach zlecenia. Kodeks cywilny nie przyznaje zleceniobiorcom prawa do płatnego urlopu. Skoro strony nie wprowadziły do umowy klauzuli o płatnej przerwie w wykonywaniu zlecenia, przestoje w pracy są bezpłatne.

Krótkie przerwy w ramach zlecenia

Zgodnie z art. 134 Kodeksu pracy, gdy dobowy wymiar czasu pracy pracownika:

  1. wynosi co najmniej 6 godzin – pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut;
  2. jest dłuższy niż 9 godzin – pracownik ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut;
  3. jest dłuższy niż 16 godzin – pracownik ma prawo do kolejnej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut.

Przerwy te należy wliczać do czasu pracy. Regulacje te nie są stosowane do zleceniobiorcy.

Aby zleceniobiorca miał prawo do krótkiej płatnej przerwy w czasie wykonywania danego dnia zlecenia musi zostać uzgodniony przez strony i wprowadzony do umowy zlecenie odpowiedni zapis. Przykładowo może to być zapis, że “zleceniobiorcy przysługuje prawo do płatnej przerwy w trakcie wykonywania zlecenia w wymiarze 15 minut w danym dniu. Czas trwania przerwy wlicza się do czasu świadczenia usług i przysługuje za niego wynagrodzenie według ustalonej stawki godzinowej.”.

Przykład 3.

Pani Marta i Pan Piotr pracują w tym samym dziale obsługi klienta i wykonują takie same zadania po 8 godzin dziennie. Pani Marta jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Pan Piotr wykonuje swoje obowiązki na podstawie umowy zlecenia ze stawką godzinową. W jego umowie brak jakichkolwiek zapisów o przerwach. Co w tej sytuacji z przerwą, w czasie której mogą oni np. spożyć posiłek? Pani Marta z mocy art. 134 Kodeksu pracy ma prawo do płatnej przerwy w wymiarze 15 minut. Kobieta dostaje wynagrodzenie za całe 8 godzin. Jeśli Pan Piotr odejdzie od biurka na 15-minutową przerwę, czas ten nie jest płatny, ponieważ w jego umowie nie przewidziano płatnego czasu na odpoczynek. W ewidencji zleceniodawca uwzględni tylko 7,45 godziny faktycznego świadczenia usług i za tyle mu zapłaci.

Wynagrodzenie za płatne przerwy w zleceniu

W przypadku zawarcia w umowie zapisów o płatnej przerwie czy wolnych dniach, wypłacone wynagrodzenie z tego tytułu podlega oskładkowaniu.

Zawarcie umowy zlecenia wiąże się z obowiązkiem objęcia zleceniobiorcy następującymi ubezpieczeniami społecznymi:

  • emerytalnym,
  • rentowym,
  • wypadkowym,
  • zdrowotnym.

Przy umowie zlecenia ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne.

Wysokość składek wynosi:

  • na ubezpieczenie emerytalne – 19,52%, składkę finansuje po połowie pracodawca i zatrudniony – każdy po 9,76%,
  • na ubezpieczenia rentowe – 8%, zatrudniony płaci 1,5%, a pracodawca 6,5%,
  • na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe – 2,45%, składkę finansuje w całości zatrudniony, przy czym zleceniobiorca tylko, jeśli przystąpi do ubezpieczenia,
  • na ubezpieczenie zdrowotne – 9%, składkę w całości finansuje zatrudniony,
  • na ubezpieczenia wypadkowe – 0,67% do 3,33%, w tym składka na ubezpieczenie wypadkowe dla małej firmy zatrudniającej do 9 osób wynosi 1,67%.

Płatna przerwa przy zleceniu - podsumowanie

Choć Kodeks cywilny milczy w kwestii odpoczynku w trakcie wykonywania zlecenia, płatna przerwa przy umowie zlecenia jest jak najbardziej dopuszczalna. Kluczem są jednak odpowiednie ustalenia między stronami. Zleceniodawcy coraz częściej decydują się na wprowadzenie takiego udogodnienia, traktując je jako skuteczne narzędzie do budowania atrakcyjnego miejsca pracy i zwiększania efektywności zespołu.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów