Sporządzenie lokalnej dokumentacji podatkowej to jeden z fundamentów rozliczeń w grupie kapitałowej, aktualizujący się po przekroczeniu ustawowych progów wartościowych. Kiedy jednak w grę wchodzą ceny transferowe a wymiana walut między podmiotami powiązanymi, u podatników pojawia się szereg wątpliwości interpretacyjnych. Sprawdźmy zatem, czy tego typu operacja finansowa stanowi transakcję kontrolowaną podlegającą rygorom dokumentacyjnym.
Transakcja kontrolowana a progi dokumentacyjne w cenach transferowych
Zgodnie z definicją transakcji kontrolowanej, tj. zgodnie z regulacją art. 11a ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT, transakcją kontrolowaną jest identyfikowane na podstawie rzeczywistych zachowań stron działanie o charakterze gospodarczym, w tym przypisywanie dochodów do zagranicznego zakładu, którego warunki zostały ustalone lub narzucone w wyniku powiązań.
Zatem, aby transakcja spełniała przesłanki transakcji kontrolowanej, musi ona spełniać łącznie poniższe elementy składowe:
- występowanie działań o charakterze gospodarczym,
- identyfikowanie działań na podstawie rzeczywistych zachowań stron,
- ustalenie lub narzucenie warunków w wyniku powiązań.
Następnie wskażmy, że zgodnie z art. 11k ust. 1 ustawy o CIT podmioty powiązane są obowiązane do sporządzenia w postaci elektronicznej lokalnej dokumentacji cen transferowych za rok podatkowy, w terminie do końca dziesiątego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, w celu wykazania, że ceny transferowe zostały ustalone na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.
Zaś zgodnie z art. 11k ust. 2 ustawy o CIT lokalna dokumentacja cen transferowych jest sporządzana dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym następujące progi dokumentacyjne:
- 10 000 000 zł - w przypadku transakcji towarowej;
- 10 000 000 zł - w przypadku transakcji finansowej;
- 2 000 000 zł - w przypadku transakcji usługowej;
- 2 000 000 zł - w przypadku innej transakcji niż określona w pkt 1-3.
Przy ocenie, czy transakcja kontrolowana ma charakter jednorodny, uwzględnia się, stosownie do art. 11k ust. 5 ustawy o CIT:
- jednolitość transakcji kontrolowanej w ujęciu ekonomicznym oraz
- kryteria porównywalności określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11j ust. 1 pkt 1, oraz
- metody weryfikacji cen transferowych, o których mowa w art. 11d ust. 1-3, oraz
- inne istotne okoliczności transakcji kontrolowanej.
Z kolei zgodnie z art. 11l ust. 1 ustawy o CIT, wartość transakcji kontrolowanej, o której mowa w art. 11k ust. 2 ustawy o CIT, odpowiada:
1) wartości kapitału - w przypadku pożyczki, kredytu lub depozytu;
2) wartości nominalnej - w przypadku emisji obligacji;
3) sumie gwarancyjnej - w przypadku poręczenia lub gwarancji;
4) wartości przypisanych przychodów lub kosztów - w przypadku przypisania dochodu (straty) do zakładu zagranicznego;
4a) łącznej wartości wkładów wniesionych do spółki niemającej osobowości prawnej - w przypadku umowy takiej spółki;
5) wartości właściwej dla danej transakcji kontrolowanej - w przypadku pozostałych transakcji.
Zgodnie z art. 11l ust. 2 ustawy o CIT, wartość transakcji kontrolowanej, o której mowa w art. 11k ust. 2 ustawy o CIT, określa się na podstawie:
- otrzymanych lub wystawionych faktur dotyczących danego roku podatkowego albo
- umów lub innych dokumentów - w przypadku gdy faktura nie została wystawiona lub w przypadku transakcji finansowych, albo
- otrzymanych lub przekazanych płatności - w przypadku gdy nie jest możliwe określenie tej wartości na podstawie pkt 1 i 2.
Ceny transferowe a wymiana walut
W kontekście przedstawionych regulacji należy wskazać, że samo istnienie powiązań pomiędzy uczestnikami relacji gospodarczej nie determinuje występowania transakcji kontrolowanej. Warunki działań o charakterze gospodarczym muszą zostać ustalone lub narzucone w wyniku tychże powiązań. Wyrażenie "ustalone lub narzucone w wyniku powiązań" oznacza, że powiązania miały wpływ na ustalenie warunków działań.
Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 2.04.2026 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.62.2026.1.AJ, za prawidłowe uznał następujące stanowisko podatnika:
„ Nie budzi wątpliwości, że w relacji pomiędzy Wnioskodawcą a Y mamy do czynienia z działaniami gospodarczymi i są one rezultatem intencjonalnych zachowań stron (zawarcie umowy, złożenie i przyjęcie zlecenia wymiany walut).
Warunki rynkowe (kursy walut), które Y będzie osiągać przy zawieraniu finansowych transakcji w zakresie wymiany walut obcych, będą przenoszone na Wnioskodawcę na zasadzie 1:1. Innymi słowy, nie nalicza się narzutu zysku od kosztów zakupu walut od podmiotów niepowiązanych (tj. banku), jeżeli nie doszło do dodania wartości dodanej lub przetworzenia usług/towarów nabytych od podmiotu niepowiązanego przez Y.
W ocenie Wnioskodawcy nie dotyczy to transakcji, której warunki będą faktycznie ustalane przez podmiot niepowiązany, tj. bank, a Y będzie jedynie realizować zlecenia dla Wnioskodawcy. Będzie on działać we własnym imieniu, niemniej jednak na rachunek Wnioskodawcy, dającego zlecenie, dokonując nabycia lub sprzedaży walut. Y nie będzie ponosić również ryzyk związanych z realizacją transakcji, ponieważ będzie jej jedynie administracyjnym wykonawcą.”
W rezultacie transakcją kontrolowaną w tym przypadku może być ewentualnie kwota prowizji pobrana od podmiotu powiązanego za dokonanie wymiany waluty. Nie jest natomiast transakcją kontrolowaną sama wymiana waluty.
Przykład
Podmioty A i B mają status podmiotów powiązanych w rozumieniu ustawy o CIT. Podmioty zawarły umowę, w ramach której podmiot B będzie zawierał kontrakty walutowe z bankiem, a następnie będzie dokonywać analogicznej transakcji na identycznych warunkach z podmiotem A, uwzględniając ten sam wolumen środków, walutę i ten sam termin waluty. W umowie nie przewidziano dla stron dodatkowego wynagrodzenia. W 2025 roku wartość wymienionej waluty (na USD oraz EURO) wyniosła 10 000 000 zł.
Czy w tym przypadku powstaje obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych?
W przedstawionym przykładzie nie mamy do czynienia z transakcją kontrolowaną, ponieważ nie zostały ustalone lub narzucone warunki transakcji wynikające z powiązań. Podmiot B stosuje wymianę walut względem podmiotu A w stosunku 1:1, odnosząc się do wymiany stosowanej przez bank, czyli przez podmiot niepowiązany. W takim przypadku nie powstaje obowiązek w zakresie sporządzenia dokumentacji cen transferowych niezależnie od wartości transakcji.
W rezultacie podmiot powiązany będzie zobowiązany do sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych, w sytuacji gdy dodatkowe wynagrodzenie za usługi związane z wymianą walut przekroczy wartość progu dokumentacyjnego.
Polecamy: