Jak wygląda zatrudnienie opiekunki do firmy dla dzieci pracowników?

W ramach pozapłacowych świadczeń pracodawcy często rozważają zatrudnienie opiekunki do firmy, aby ułatwić pracownikom łączenie obowiązków zawodowych z życiem prywatnym. Taki benefit wymaga jednak ścisłego przestrzegania przepisów prawnych. Sprawdź, jakie są warunki zatrudnienia takiej osoby i na co musi zwrócić uwagę przedsiębiorca.

Zatrudnienie opiekunki do firmy - zasady ogólne

Zasady opieki nad dziećmi do 3 lat regulują przepisy Ustawy z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, zwanej dalej „ustawą”.

Zgodnie z art. 2 ustawy opieka nad dziećmi w wieku do lat 3 może być organizowana w formie żłobka lub klubu dziecięcego, a także sprawowana przez dziennego opiekuna oraz nianię. W ramach wspomnianej opieki realizowane są funkcje: opiekuńcza, wychowawcza oraz edukacyjna.

Dzieci w wieku powyżej 3 lat podlegają przepisom określającym zasady funkcjonowania wychowania przedszkolnego – w ramach systemu prawa oświatowego. Oznacza to pobyt dzieci w przedszkolach (publicznych i niepublicznych) i oddziałach przedszkolnych.

Podleganie obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym

Osoby sprawujące, na podstawie ustawy, opiekę nad dziećmi w wieku do lat 3 podlegają obowiązkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.

Żłobek i klub dziecięcy

Stosownie do brzmienia art. 7 ustawy opieka:

• w żłobku – jest sprawowana nad dziećmi w wieku od ukończenia 20. tygodnia życia,
• w klubie dziecięcym – jest sprawowana nad dziećmi w wieku od ukończenia 1. roku życia.

Liczba miejsc w klubie dziecięcym nie może być większa niż 30.

Żłobki i kluby dziecięce mogą tworzyć i prowadzić następujące podmioty:

• jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje publiczne,
• osoby fizyczne,
• osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.

Jednostki samorządu terytorialnego tworzą żłobki i kluby dziecięce w formie samorządowych jednostek budżetowych, natomiast instytucje publiczne tworzą i prowadzą żłobki i kluby dziecięce dla dzieci pracowników zatrudnionych w tych instytucjach.

Żłobek i klub dziecięcy działa na podstawie statutu i jest prowadzony przez dyrektora, który powinien spełniać określone wymagania kwalifikacyjne. Określone kryteria zawodowe muszą spełniać także opiekunowie, o czym przesądza art. 16 ustawy (opiekunem w żłobku lub klubie dziecięcym może być m.in. osoba mająca kwalifikacje: pielęgniarki, położnej, opiekunki dziecięcej, nauczyciela wychowania przedszkolnego, nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej lub pedagoga opiekuńczo-wychowawczego, pedagoga społeczno-wychowawczego, pedagoga wczesnej edukacji, terapeuty pedagogicznego lub która ukończyła studia lub studia podyplomowe na określonym kierunku lub specjalności). Ponadto opiekunem w żłobku lub klubie dziecięcym może być osoba, która:

• daje rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi;
• nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie została jej zawieszona ani ograniczona;
• wypełnia obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy taki obowiązek został nałożony na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd;
• nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne.

Dyrektorem żłobka, osobą prowadzącą klub dziecięcy ani opiekunem nie może być osoba, która figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym lub została skazana prawomocnym wyrokiem za inne przestępstwo umyślne. W związku z tym wskazane osoby – przed podjęciem zatrudnienia – przedstawiają zaświadczenie o niekaralności, wystawione nie wcześniej niż 3 miesiące przed rozpoczęciem pracy lub świadczenia usług w żłobku lub klubie dziecięcym.

Prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego jest działalnością regulowaną w rozumieniu Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców i wymaga wpisu do rejestru żłobków i klubów dziecięcych.

Ponadto żłobek oraz klub dziecięcy mogą być prowadzone w lokalu, który spełnia wymagania lokalowe i sanitarne zawarte w odrębnych przepisach. Konieczne jest także spełnienie innych wymogów.

Dzienny opiekun – informacje ogólne

Kolejnym rozwiązaniem w zakresie zapewniania dzieciom pracowników opieki jest zatrudnienie dziennego opiekuna.

Dziennym opiekunem jest osoba fizyczna:

1. prowadząca działalność na własny rachunek, albo
2. zatrudniana przez podmioty, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy (jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje publiczne, osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej), na podstawie:

• umowy o pracę, lub
• umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Pełnienie funkcji dziennego opiekuna wymaga zgłoszenia do prowadzonego przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wykazu osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz podmiotów wskazanych w art. 8 ust. 1 ustawy, zatrudniających dziennych opiekunów.

Dzienny opiekun sprawuje opiekę nad dziećmi w wieku od ukończenia 20. tygodnia życia.

Do zadań dziennego opiekuna należy w szczególności:

• zapewnienie dziecku opieki w warunkach bytowych zbliżonych do warunków domowych;
• zagwarantowanie dziecku właściwej opieki pielęgnacyjnej oraz edukacyjnej, przy uwzględnieniu indywidualnych potrzeb dziecka;
• prowadzenie zajęć opiekuńczo-wychowawczych i edukacyjnych, z uwzględnieniem rozwoju psychomotorycznego dziecka, właściwych do wieku dziecka.

Kto może zostać dziennym opiekunem?

Dziennym opiekunem może być osoba, która:

• daje rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi;
• nie jest i nie była pozbawiona władzy rodzicielskiej oraz władza rodzicielska nie została jej zawieszona ani ograniczona;
• wypełnia obowiązek alimentacyjny, w przypadku gdy taki obowiązek został nałożony na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd;
• nie figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym;
• nie została skazana prawomocnym wyrokiem za inne przestępstwo umyślne;
• ma warunki lokalowe zapewniające bezpieczną opiekę nad dzieckiem;
• odbyła: 160-godzinne szkolenie albo 40-godzinne szkolenie uzupełniające, w tym z zakresu udzielania dziecku pierwszej pomocy, jeżeli ma kwalifikacje, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy. Do odbycia szkolenia nie jest zobowiązana osoba, która pracowała z dziećmi w wieku do lat 3 przez okres co najmniej 12 miesięcy bezpośrednio przed rozpoczęciem pełnienia funkcji dziennego opiekuna;
• odbyła nie wcześniej niż 2 lata przed rozpoczęciem pełnienia funkcji dziennego opiekuna szkolenie z udzielania dziecku pierwszej pomocy.

Dzienny opiekun zobowiązany jest do odbycia co 2 lata szkolenia z udzielania dziecku pierwszej pomocy, przy czym dziennym opiekunom zatrudnionym przez podmioty zatrudniające ww. szkolenia nieodpłatnie zapewniają te podmioty.

Ponadto dzienny opiekun jest obowiązany do systematycznej aktualizacji wiedzy i umiejętności w zakresie usług opieki i wczesnej edukacji dzieci w wieku do lat 3, metodyki i praktyki pracy z dziećmi, zrozumienia potrzeb dzieci, współpracy z rodzicami oraz dbania o własny dobrostan, zwłaszcza poprzez samokształcenie, udział w szkoleniach lub wsparcie ze strony podmiotu zatrudniającego dziennego opiekuna.

W przypadku dziennych opiekunów zatrudnionych przez podmioty zatrudniające wskazane powyżej szkolenia nieodpłatnie zapewniają właśnie te podmioty.

Umowa o świadczenie usług zawarta z dziennym opiekunem

Umowa o świadczenie usług zawarta przez podmiot zatrudniający z dziennym opiekunem określa w szczególności:

1. strony umowy;
2. cel i przedmiot umowy;
3. czas i miejsce sprawowania opieki;
4. liczbę dzieci powierzonych opiece;
5. obowiązki dziennego opiekuna;
6. warunki czasowego niesprawowania opieki, w szczególności związanego z wypoczynkiem dziennego opiekuna;
7. wysokość wynagrodzenia oraz sposób i termin jego wypłaty;
8. czas, na jaki umowa została zawarta;
9. warunki i sposób zmiany, a także rozwiązania umowy.

Liczba dzieci objętych opieką dziennego opiekuna

Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy dzienny opiekun sprawuje opiekę nad maksymalnie pięciorgiem dzieci, a w razie gdy w grupie znajduje się dziecko, które nie ukończyło 1. roku życia, jest dzieckiem z niepełnosprawnością lub wymaga szczególnej opieki – maksymalnie nad trojgiem dzieci.

Dzienny opiekun może – za zgodą wszystkich rodziców – sprawować opiekę nad maksymalnie ośmiorgiem dzieci, a w przypadku gdy w grupie znajduje się dziecko, które nie ukończyło 1. roku życia, jest dzieckiem z niepełnosprawnością lub wymaga szczególnej opieki, maksymalnie nad pięciorgiem dzieci – jeżeli co najmniej jeden rodzic będzie sprawował opiekę nad dziećmi razem z dziennym opiekunem.

Warto dodać, że dzienny opiekun przy sprawowaniu opieki nad dziećmi może korzystać z pomocy wolontariuszy.

Obowiązek podlegania ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy sprawowaniu opieki

Dzienny opiekun podlega obowiązkowi ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy sprawowaniu opieki – tak stanowi art. 41 ust. 1 ustawy.

Podmiot zatrudniający dziennego opiekuna jest zobowiązany do zawarcia umowy ubezpieczenia dziennego opiekuna od odpowiedzialności cywilnej oraz opłacania i finansowania składki na to ubezpieczenie, przy czym w przypadku gdy podmiotem zatrudniającym jest jednostka samorządu terytorialnego lub instytucja publiczna – wspomniana umowa zawierana jest na zasadach określonych w Ustawie z dnia 11 września 2019 roku – Prawo zamówień publicznych.

Warunki lokalowe

Dzienny opiekun sprawuje opiekę nad dziećmi w lokalu, do którego ma tytuł prawny, jednocześnie podmiot zatrudniający może udostępnić lub wyposażyć lokal w celu sprawowania opieki przez dziennego opiekuna.

Należy podkreślić, że w myśl postanowień art. 42 ust. 3 ustawy w jednym lokalu może być sprawowana opieka przez więcej niż jednego dziennego opiekuna, z tym że w jednym pomieszczeniu przeznaczonym na zbiorowy pobyt dzieci może być sprawowana opieka tylko przez jednego dziennego opiekuna.

Maksymalna wysokość wynagrodzenia dziennego opiekuna zatrudnianego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz wybór opiekuna

Stosownie do brzmienia art. 43 ustawy maksymalną wysokość wynagrodzenia dziennego opiekuna zatrudnianego przez jednostki samorządu terytorialnego oraz zasady jego ustalania określa, w drodze uchwały, odpowiednio:

• rada gminy,
• rada powiatu,
• sejmik województwa.

Jednostka samorządu terytorialnego lub instytucja publiczna wybierają dziennych opiekunów w sposób otwarty i konkurencyjny.

Zapewnienie opieki dla dzieci pracowników – czego unikać?

W przypadku zamiaru zatrudnienia w firmie osoby opiekującej się dziećmi pracowników pracodawca nie może stosować umowy uaktywniającej z nianią, zgodnie bowiem z art. 50 ust. 3 ustawy umowa uaktywniająca jest zawierana w formie pisemnej między nianią a rodzicem.

W świetle omówionych przepisów ustawy za nieprawidłowe należy uznać ponadto powierzenie sprawowania opieki nad dziećmi na podstawie umowy o dzieło. W przypadku opieki nad dziećmi stosuje się umowy starannego działania, natomiast umowa o dzieło jest umową rezultatu.

Zatrudnienie opiekunki do firmy do opieki nad dziećmi pracowników. Podsumowanie

Opieka nad dziećmi w wieku do lat 3 może być organizowana w formie żłobka lub klubu dziecięcego, a także sprawowana przez dziennego opiekuna. Starsze dzieci objęte są wychowaniem przedszkolnym na zasadach wynikających z prawa oświatowego. Otwarcie żłobka lub klubu dziecięcego wymaga spełnienia szeregu ustawowych warunków. Zatrudnienie dziennego opiekuna stanowi kolejne rozwiązanie w tym zakresie. Powierzenie opieki niani – na podstawie umowy uaktywniającej – jest natomiast zarezerwowane dla rodziców dziecka.