Z końcem listopada 2025 roku Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłosił konkurs w ramach działania 1.1 poprawa efektywności energetycznej przedsiębiorstw wraz z instalacją OZE w dużych i średnich przedsiębiorstwach – Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko. Wnioski będą przyjmowane do 27 lutego 2026 roku. Sprawdźmy, jakie są warunki dla przedsiębiorców, którzy chcą aplikować o środki.
Kto i na jaki cel może ubiegać się o środki?
Konkurs ogłoszony jest w ramach programu ogólnokrajowego, co oznacza, że uprawnione są podmioty, które mają siedzibę, oddział na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Niestety konkurs nie jest przeznaczony dla wszystkich przedsiębiorstw. Już sama nazwa działania sugeruje, kto może skutecznie złożyć aplikację. Wsparcie jest przeznaczone wyłącznie dla dużych przedsiębiorstw (innych niż podmioty będące dostawcami usług energetycznych działające na rzecz przedsiębiorstwa) oraz średnich przedsiębiorstw. Wyklucza się zatem mikro i małe przedsiębiorstwa, które w tym wypadku powinny szukać środków w ramach programów regionalnych poszczególnych województw. Jeżeli zaś chodzi o cele, jakie mają zostać zrealizowane przez przedsiębiorców, którzy uzyskają wsparcie, to należy wspomnieć o:
- efektywności energetycznej,
- redukcji emisji gazów cieplarnianych.
Instytucji Ogłaszającej Konkurs zależy przede wszystkim na projektach, które będą zgodne z założeniami zrównoważonego rozwoju.
Jakie inwestycje mogą liczyć na dofinansowanie?
Poznaliśmy podmioty, które mogą składać wnioski, oraz cele, które powinny być zrealizowane. Do świadomości przedsiębiorców najlepiej trafiają jednak przykłady inwestycji, które można zrealizować. Jeżeli chodzi o powyższy nabór, można zaplanować:
- modernizację energetyczną budynków zakładowych;
- zwiększenie efektywności energetycznej procesów wytwórczych;
- zwiększenie efektywności energetycznej systemów obiegu mediów w zakładach;
- zwiększenie efektywności energetycznej systemów pomocniczych procesów wytwórczych np. kotłowni, układów odzysku ciepła z procesów przemysłowych;
- instalacje urządzeń OZE;
- instalację urządzeń do produkcji, magazynowania, transportu wodoru odnawialnego.
Warto wspomnieć o kilku ograniczeniach. Po pierwsze, w przypadku modernizacji zakładowych kotłowni można zastosować jedynie odnawialne źródła energii jako paliwo. Całkowicie wyłączone są ze wsparcia indywidualne kotły zasilane paliwami kopalnymi. Po drugie, jeżeli przedsiębiorca planuje inwestycję w poprawę efektywności energetycznej, minimalny próg oszczędności energii pierwotnej wynosi 30% (zasada ta nie obowiązuje obiektów zabytkowych). Po trzecie, w przypadku przedsięwzięć związanych z liniami technologicznymi minimalny próg oszczędności energii pierwotnej ustalono na poziomie 10%. Reasumując, działania związane z budynkami, liniami technologicznymi, zawsze będą wymagały przeprowadzenia audytu energetycznego, który potwierdzi do oszczędności energii.
Jak przedstawia się nabór wniosków w liczbach?
Podmioty, które spełniają powyższe warunki, mogą aplikować o środki elektronicznie za pośrednictwem generatora wniosków. Jest o co walczyć, gdyż w puli znalazła się kwota ponad 158 mln zł. Aby stworzyć jednakowe warunki, jeżeli chodzi o wielkość podmiotu, który będzie aplikować, postanowiono podzielić powyższą kwotę, określając następujące limity:
- maksymalnie 81,9 mln zł zostanie przeznaczone na wsparcie dużych przedsiębiorstw;
- maksymalnie 75,4 mln to kwota, która zasili przedsięwzięcia średnich przedsiębiorstw.
Dofinansowanie może być udzielone w formie:
- pożyczki na warunkach preferencyjnych, gdzie może dojść do umorzenia – źródło finansowania to Fundusz Spójności;
- pożyczki na warunkach rynkowych udzielanej ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Należy jednak wspomnieć, że obligatoryjne jest finansowanie przedsięwzięć zarówno w formie pożyczki z Funduszu Spójności, jak i z pożyczki Narodowego Funduszu. Od tej reguły są dwa wyjątki:
- przedsięwzięcia realizowane w formule „project finance”, dla których obligatoryjne jest finansowanie przedsięwzięć w formie pożyczki IF FS i pożyczki NFOŚiGW obejmujących łącznie 85% kosztów kwalifikowanych, a dla pozostałych 15% kosztów obowiązuje wymóg udziału środków własnych;
- przedsięwzięcia, dla których ostatecznym odbiorcą wsparcia są podmioty będące dostawcami usług energetycznych w rozumieniu dyrektywy 2012/27/UE, działające na rzecz przedsiębiorstwa.
Poprawa efektywności energetycznej przedsiębiorstw - jakie koszty są kwalifikowalne w ramach naboru?
Jednym z załączników do regulaminu są Wytyczne w zakresie kosztów kwalifikowanych przygotowane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dokument jest swojego rodzaju ściągą, w której beneficjenci mogą sprawdzić, jakie kategorie wydatków kwalifikują się do wsparcia. Sprawdźmy zatem, co można finansować w ramach działania. Przedsiębiorca, opracowując budżet projektu, może w nim uwzględnić m.in.:
- koszty związane z przygotowaniem przedsięwzięcia, o ile są niezbędne do realizacji projektu – studium wykonalności, raport o oddziaływaniu na środowisko, audyt energetyczny, projekt budowlany oraz wykonawczy;
- koszty związane z zarządzaniem przedsięwzięciem, czyli wydatki ponoszone na planowanie, realizację, kontrolę zadań, które są niezbędne do osiągnięcia celów przedsięwzięcia – aby powyższe koszty zostały uznane za kwalifikowane, muszą być bardzo szczegółowo opisane wraz z uzasadnieniem (wysokość kosztów zarządzania nie może przekroczyć 3% kosztów całego przedsięwzięcia);
- koszty informacji i promocji – mowa tutaj o kosztach tablic informacyjnych, tablic pamiątkowych, naklejek na rzeczy ruchome i elementy wyposażenia;
- koszty nabycia nieruchomości niezabudowanej, zabudowanej oraz zakupu gruntu, jeżeli wydatek spełnia wszystkie poniższe przesłanki:
- nieruchomość jest niezbędna do realizacji projektu,
- jej wartość nie przekracza cen rynkowych oraz jest potwierdzona operatem szacunkowym,
- jej nabycie zostało potwierdzone we wniosku o dofinansowanie oraz w umowie,
- płatność za jej nabycie jest dokonywana na rzecz podmiotów zewnętrznych;
- roboty budowlane, czyli koszty infrastruktury technicznej – instalacje wewnętrzne w obiektach technologicznych, przyłącza doprowadzające media do obiektów technologicznych, koszty remontów, materiałów budowlanych oraz robót demontażowych i rozbiórkowych;
- zakup środków trwałych, sprzętu, wyposażenia oraz wartości niematerialnych i prawnych, do których zaliczamy maszyny i urządzenia, narzędzia przyrządy, aparaturę oraz infrastrukturę techniczną;
- leasing – możliwe są dopłaty do rat leasingu lub innych opłat ustalanych w umowach leasingu finansowego lub operacyjnego w rozumieniu przepisów art. 23a pkt 1 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 17a pkt 1 Ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych;
- pozostałe koszty, czyli wydatki, których nie można zakwalifikować do żadnej z powyższych kategorii – mowa tutaj m.in. o usługach obcych, wynagrodzeniu, zakupie materiałów zużywalnych.
Jak wygląda procedura aplikowania oraz oceny wniosków?
Na zakończenie chcielibyśmy przybliżyć Państwu procedurę aplikowania o środki. Formularz wniosku wraz z instrukcją wypełniania dostępny jest na stronie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Aplikować można tylko w formie online przy pomocy podpisu elektronicznego. Rozpatrzeniu będą podlegać wnioski złożone w terminie do 27 lutego 2026 roku. Warto jednak śledzić stronę internetową, gdyż może dojść do wydłużenia naboru. Całkowity czas oceny wniosków nie powinien przekroczyć 120 dni. W trakcie oceny Instytucja może kontaktować się z wnioskodawcą w celu złożenia dodatkowych wyjaśnień. NFOŚiGW informuje pisemnie/elektronicznie wnioskodawcę o wyniku oceny (w przypadku odrzucenia wniosku przedsiębiorca otrzymuje uzasadnienie wskazujące powód odrzucenia).
Podsumowując, nabór wniosków w ramach działania 1.1 Poprawa efektywności energetycznej (FEnIKS 2021-2027) skierowany jest do dużych i średnich przedsiębiorstw, które planują modernizację energetyczną budynków zakładowych, podniesienie efektywności energetycznej procesów wytwórczych, zwiększenie efektywności energetycznej systemów obiegu mediów w zakładach, ciągów transportowych oraz systemów pomocniczych, układów odzysku ciepła z procesów przemysłowych, oświetlenia, instalację urządzeń OZE. Na wspomniany cel Narodowy Fundusz przeznaczy kwotę ponad 158 mln zł. Aplikacje w formie elektronicznej można składać do 27 lutego 2026 roku. Dofinansowanie ma charakter preferencyjnej pożyczki, której część może zostać umorzona (do 30% dla dużych przedsiębiorstw oraz do 49% dla średnich przedsiębiorstw).
Polecamy:
