W efekcie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub jego korekty u przedsiębiorcy może pojawić się nadpłata rocznej składki zdrowotnej. W momencie, gdy przedsiębiorca zawnioskuje o zwrot tej składki na konto, powstaje pewna wątpliwość. Czy zwrot rocznej składki zdrowotnej podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym?
Obowiązek corocznego rozliczania składki zdrowotnej
Zgodnie z art. 81 ust. 1 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (zwanej dalej ustawą o NFZ) osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność mają obowiązek złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej.
Do tych osób zaliczają się:
- osoby fizyczne prowadzące samodzielnie działalność gospodarczą (także z pracownikami),
- wspólnicy spółek cywilnych będący osobami fizycznymi,
- wspólnicy spółek partnerskich (w spółkach tych wspólnikami są tylko osoby fizyczne wykonujące wolne zawody),
- wspólnicy spółek jawnych będący osobami fizycznymi.
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 rok przedsiębiorcy mieli obowiązek dokonać do 20 maja 2026 roku.
Część z tych przedsiębiorców złoży w najbliższym czasie korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej, a więc korektę deklaracji ZUS DRA albo ZUS DRA i RCA za okres kwietnia 2026 roku.
Zarówno w efekcie tej korekty, jak i pierwotnego rocznego rozliczenia składki zdrowotnej przedsiębiorca może osiągnąć różny wynik.
Wynik rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej
Przy sporządzaniu rocznego rozliczenia składki zdrowotnej albo korekty tego rozliczenia u przedsiębiorców może wystąpić:
- niedopłata rocznej składki zdrowotnej, albo
- nadpłata składki zdrowotnej.
W przypadku powstania nadpłaty rocznej składki zdrowotnej przedsiębiorca ma możliwość:
- pozostawienia nadpłaty na koncie ZUS celem jej rozliczenia albo z zaległościami, albo z bieżącymi/przyszłymi zobowiązaniami w składkach ZUS;
- wnioskowania o zwrot nadpłaty (na wskazane w ZUS-ie konto przedsiębiorcy).
W tym momencie powstaje pytanie – jeżeli podatnik zdecyduje się na zwrot nadpłaty na swoje konto, to czy powinien otrzymany zwrot opodatkować?
Nadpłata rocznej składki zdrowotnej a przychód z działalności podlegający opodatkowaniu – skala podatkowa
Zgodnie z art. 14 ust. 1 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychód z działalności uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Za datę powstania przychodu uważa się dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego, wykonania usługi albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień:
- wystawienia faktury, albo
- uregulowania należności.
Czy zwrot rocznej składki zdrowotnej na konto przedsiębiorcy stanowi przychód do opodatkowania?
Przede wszystkim jest to zależne od stosowanej formy opodatkowania.
W przypadku gdy podatnik w zeszłym roku i w bieżącym roku stosuje skalę podatkową jako formę opodatkowania, wówczas otrzymanie zwrotu nadpłaty składki zdrowotnej nie będzie stanowiło przychodu do opodatkowania podatkiem dochodowym. W skali podatkowej podatnik nie może ani zaliczać do kosztów, ani odliczać od dochodu z działalności zapłaconą składkę zdrowotną. Z tego względu jej zwrot jest również neutralny podatkowy.
Zupełnie odmiennie jest w podatku liniowym albo w ryczałcie ewidencjonowanym.
Nadpłata rocznej składki zdrowotnej a przychód z działalności podlegający opodatkowaniu – podatek liniowy
W sytuacji, gdy przedsiębiorca stosujący w zeszłym i aktualnym roku podatek liniowy odliczał miesięczne składki zdrowotne od dochodu, wówczas nadpłata rocznej składki zdrowotnej będzie powodowała konieczność doliczenia jej do dochodów z działalności gospodarczej.
Doliczenie nadpłaty do dochodu z działalności przedsiębiorca uwidoczni w zeznaniu rocznym PIT składanym za rok, w którym otrzymał nadpłatę.
Zastosowanie w tym wypadku znajduje poniższy przepis.
W tym miejscu należy podkreślić, że zwrot nadpłaty rocznej składki zdrowotnej nie w każdym przypadku spowoduje obowiązek doliczenia go do dochodu z działalności w zeznaniu rocznym. Przedsiębiorca mógł przecież wykorzystać limit składki zdrowotnej – 12 900 zł dla 2025 roku oraz 14 100 zł dla 2026 roku. Co wtedy?
Przykład 1.
Przedsiębiorca w 2025 roku oraz w 2026 roku stosuje podatek liniowy jako formę opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej. Za 2025 rok zapłacił składki zdrowotne z działalności na sumę 45 000 zł. Do kosztów uzyskania przychodów mógł zaliczyć 12 900 zł. Roczna składka zdrowotna za 2025 rok wyniosła 38 500 zł. Powstała nadpłata będzie jednak neutralna podatkowo, ponieważ przedsiębiorca zaliczył do kosztów uzyskania przychodów składkę zdrowotną w kwocie 12 900 zł (wykorzystał pełny limit odliczenia sumy zapłaconych za 2025 rok składek zdrowotnych).
Natomiast, gdyby przedsiębiorca np. zaliczył do kosztów, tak jak wyżej, kwotę składek zdrowotnych za 2025 rok (12 900 zł) i ta kwota byłaby wyższa niż roczna składka zdrowotna wynikająca z rozliczenia rocznego składki zdrowotnej (np. 10 500 zł), wówczas powstały zwrot nadpłaty powinien być doliczony do dochodów z działalności w zeznaniu rocznym PIT za rok, w którym nadpłata została zwrócona.
Nadpłata rocznej składki zdrowotnej a przychód z działalności podlegający opodatkowaniu – ryczałt ewidencjonowany
Jeżeli przedsiębiorca stosuje ryczałt ewidencjonowany, wówczas otrzymany zwrot nadpłaty rocznej składki zdrowotnej stanowi u niego przychód z działalności gospodarczej podlegający opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym.
Należy jednak pamiętać, że przedsiębiorcy na ryczałcie mogą odliczyć jedynie 50% z kwoty zapłaconej za siebie składki zdrowotnej z tytułu prowadzonej działalności (zarówno miesięcznej, jak i wynikającej z rocznego rozliczenia).
Zatem zwrot rocznej składki zdrowotnej na konto przedsiębiorcy będzie stanowił przychód z działalności, ale tylko w 50% kwoty zwrotu.
Pozostaje kwestia ujęcia tego zwrotu w przychodach. I tutaj niemałe zaskoczenie.
Przychodu ze zwrotu nadpłaty rocznej składki zdrowotnej przedsiębiorca nie ujmuje na bieżąco w dacie wpływu tego zwrotu.
Zastosowanie znajduje bowiem tu art. 21 ust 2a Ustawy z dnia 20 listopada 1998 roku o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Przepis ten wskazuje, że gdy podatnik, obliczając zryczałtowany podatek należny, dokonał odliczeń od przychodu lub ryczałtu, a następnie otrzymał zwrot odliczonych kwot – nadpłata rocznej składki zdrowotnej (w całości lub w części), w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot, dolicza odpowiednio kwoty poprzednio odliczone.
Tak więc zwrot nadpłaty rocznej składki zdrowotnej za 2025 rok na konto przedsiębiorcy przedsiębiorca stosujący ryczałt rozpoznaje jako przychód, ale ujmuje go w wysokości 50% dopiero w części D zeznania rocznego PIT-28 za 2026 rok.
Przykład 2.
Przedsiębiorca stosował ryczałt ewidencjonowany jako formę opodatkowania w 2025 roku i stosuje go nadal w 2026 roku. W 2025 roku on opłacał składkę zdrowotną obliczoną na podstawie przychodów za 2024 rok. Oznacza to, że za każdy miesiąc 2025 roku opłacał składkę zdrowotną w wysokości 1384,97 zł. Natomiast za 2025 rok przedsiębiorca osiągnął ostatecznie przychód z działalności na sumę 190 000 zł. W efekcie powstała nadpłata rocznej składki zdrowotnej. W tym wypadku przedsiębiorca doliczy ową nadpłatę do przychodów w zeznaniu rocznym składanym za 2026 rok, czyli za rok, w którym faktycznie otrzyma zwrot nadpłaty (w przychodach uwzględni 50% tej nadpłaty).
Opodatkowanie otrzymanego zwrotu rocznej składki zdrowotnej zależy od stosowanej formy opodatkowania w poprzednim roku i w roku bieżącym. Do tego dochodzi specyfika 50% odliczania zapłaconej składki zdrowotnej, co tyczy się także zaliczenia jej do przychodu, a także limitu odliczenia składki zdrowotnej w podatku liniowym, co ma przełożenie na to, czy zwrot nadpłaty będzie podlegać opodatkowaniu, czy też nie.
Znajomość tych zasad pozwoli przedsiębiorcy ustalić, czy otrzymany zwrot nadpłaty rocznej składki zdrowotnej będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym i czy należy go doliczyć do przychodu w ryczałcie albo do dochodu w podatku liniowym w składanym zeznaniu rocznym za rok otrzymania tego zwrotu.
Polecamy:
