Okres wakacyjny wiąże się ze znacznym wzrostem zapotrzebowania na kadry w wybranych sektorach gospodarki. Restauracje, kawiarnie, galerie handlowe i gospodarstwa rolne w całym kraju poszukują pracowników na okres kilku lub kilkunastu tygodni. Jeśli chodzi o zatrudnienie w wakacje, jedną z najpopularniejszych form jest tzw. praca tymczasowa. Warto wiedzieć, czym charakteryzuje się ten rodzaj pracy i jakie prawa przysługują pracownikowi tymczasowemu na gruncie obowiązujących przepisów.
Zatrudnienie w wakacje – praca tymczasowa
Zasady zatrudniania pracowników tymczasowych zostały kompleksowo uregulowane w ustawie z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych. Jeżeli pracownik ma wątpliwości dotyczące poprawności zawartej przez niego umowy o pracę tymczasową, swoich praw i obowiązków zatrudniającej go agencji oraz pracodawcy-użytkownika, winien zapoznać się z treścią tego aktu (dostępnego w Internetowym Systemie Aktów Prawnych – ISAP) lub skontaktować się z miejscowym oddziałem Państwowej Inspekcji Pracy.
W stosunku pracy tymczasowej uczestniczą trzy podmioty:
- pracownik;
- agencja pracy tymczasowej;
- pracodawca-użytkownik, na rzecz którego pracownik wykonuje pracę.
Zwykła umowa o pracę obowiązuje pomiędzy dwoma podmiotami – pracodawcą i pracownikiem. W przypadku pracy tymczasowej stosunek ten powiększa się o jeden dodatkowy podmiot, którym jest agencja pracy. Pracodawca, na rzecz którego pracownik wykonuje pracę, nazywany jest pracodawcą-użytkownikiem i pod taką nazwą podmiot ten będzie figurował w umowie o pracę. Umowa o pracę tymczasową nie może zostać zastosowana w przypadku, w którym pracodawca-użytkownik pozostaje już z potencjalnym pracownikiem w normalnym stosunku pracy w oparciu o umowę o pracę.
Zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy praca tymczasowa jest rozumiana jako wykonywanie zadań:
o charakterze sezonowym, okresowym, doraźnym lub
których terminowe wykonanie przez pracowników zatrudnionych przez pracodawcę-użytkownika nie byłoby możliwe lub
których wykonanie należy do obowiązków nieobecnego pracownika zatrudnionego przez pracodawcę-użytkownika.
Praca wakacyjna spełnia pierwszy ze wskazanych warunków, gdyż stanowi pracę o charakterze sezonowym.
Nie każda praca może być wykonywana w formie pracy tymczasowej. Takiemu ograniczeniu podlegają:
- prace szczególnie niebezpieczne (np. prace budowlane, prace na wysokościach, prace przy użyciu materiałów niebezpiecznych);
- praca na stanowisku pracy już obsadzonym, jeżeli zatrudniony przez pracodawcę pracownik uczestniczy w tym czasie w strajku;
- praca tego samego rodzaju, którą wykonywał pracownik zwolniony przez pracodawcę z przyczyn niedotyczących pracownika w okresie ostatnich 3 miesięcy;
- praca pracownika ochrony, jeżeli musiałby zostać wyposażony w broń palną lub inne środki ochrony wymagające pozwolenia.
Co musi zawierać umowa?
Pracownicy tymczasowi są zatrudniani na podstawie umowy o pracę na czas określony poprzez agencję pracy. Pracownik zawiera umowę z agencją pracy tymczasowej, a nie z pracodawcą-użytkownikiem. Pracodawcę-użytkownika i agencję pracy tymczasowej łączy odrębna umowa o charakterze cywilnoprawnym.
Przed zawarciem umowy pracownik tymczasowy i agencja pracy dokonują tzw. uzgodnień na piśmie, czyli ustalają warunki zatrudnienia. Dokonane przez strony umowy ustalenia znajdą swoje odzwierciedlenie w umowie o pracę. Osobne uzgodnienia są dokonywane pomiędzy pracodawcą-użytkownikiem i agencją pracy – o treści tych uzgodnień musi zostać poinformowany pracownik.
Umowa o pracę tymczasową musi określać:
- strony umowy (tj. dane agencji pracy i dane pracownika);
- datę zawarcia umowy;
- pracodawcę-użytkownika, na którego rzecz będzie wykonywana praca;
- ustalony okres zatrudnienia;
- rodzaj pracy, którą pracownik będzie wykonywał na rzecz pracodawcy-użytkownika;
- wymiar czasu pracy pracownika tymczasowego;
- miejsce wykonywania pracy tymczasowej;
- wynagrodzenie za pracę;
- termin i sposób wypłacania tego wynagrodzenia.
W okresie wykonywania pracy na rzecz danego pracodawcy-użytkownika pracownik nie może być traktowany mniej korzystnie w zakresie warunków pracy i innych warunków zatrudnienia niż pracownicy zatrudnieni przez tego pracodawcę-użytkownika na takim samym lub podobnym stanowisku pracy. Jeżeli pracodawca-użytkownik naruszy zasadę równego traktowania, pracownik może dochodzić od agencji pracy odszkodowania.
Mimo że umowa o pracę jest zawierana pomiędzy pracownikiem a agencją pracy tymczasowej, na pracodawcy-użytkowniku również ciążą określone obowiązki:
- dostarczenia pracownikowi odzieży i obuwia roboczego (np. uniformu, jeśli pracodawca-użytkownik wymaga od zatrudnionych pracowników określonego stroju);
- dostarczenia pracownikowi środków ochrony indywidualnej (np. rękawic ochronnych);
- zapewnienia napojów i posiłków profilaktycznych (w przypadku pracowników zatrudnionych w warunkach uciążliwych, na przykład w wysokich temperaturach);
- przeprowadzenia szkoleń BHP i oceny ryzyka zawodowego;
- w razie wypadku przy pracy – ustalenia okoliczności i przyczyn tego zdarzenia.
Co istotne, wynagrodzenie pracownika tymczasowego jest wypłacane przez agencję pracy.
Pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu
Oprócz prawa do wynagrodzenia i prawa do równego traktowania, pracownikowi tymczasowemu przysługują również inne prawa, wynikające z przepisów ustawy.
Pracownik tymczasowy ma prawo do urlopu wypoczynkowego udzielanego w wymiarze dwóch dni za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji jednego pracodawcy-użytkownika lub więcej niż jednego pracodawcy-użytkownika; przy czym urlop wypoczynkowy nie przysługuje za okres, za który pracownik wykorzystał u poprzedniego pracodawcy urlop wypoczynkowy przysługujący na podstawie odrębnych przepisów. Co ważne, pracownik powinien wykorzystać swój urlop w dni, które byłyby dla niego dniami pracy, gdyby nie korzystał z tego urlopu. Jeżeli pracownik nie wykorzysta przysługującego mu urlopu, ma prawo do ekwiwalentu za niego – środki te są wypłacane również przez agencję pracy.
Okres zatrudnienia ustaje z chwilą określoną w umowie o pracę. Obowiązkiem agencji pracy jest wydanie pracownikowi świadectwa pracy (zgodnie z regułami art. 18a ustawy). Jeżeli wykonywał on pracę na rzecz różnych pracodawców-użytkowników w ramach tej samej agencji pracy, agencja wydaje mu świadectwo dotyczące łącznego okresu zatrudnienia objętego kolejnymi umowami w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy. Świadectwo pracy musi zawierać informację o każdym pracodawcy-użytkowniku oraz okresie wykonywania pracy na jego rzecz.
