Poradnik Przedsiębiorcy

Koszty związane z zatrudnieniem ucznia lub studenta a umowa zlecenie

Zatrudnienie ucznia lub studenta to dla firmy okazja często na uzupełnienie braków kadrowych. Pracownik taki nie może pochwalić się doświadczeniem, w zamian za to koszty jego zatrudnienia są dużo niższe niż w przypadku zatrudnienia wykwalifikowanej kadry. Dla pracodawcy jest to szansa na zmniejszenie kosztów, ponieważ od pensji dla ucznia lub studenta często nie musi opłacać składek na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne. Warto pamiętać że gdy umowa zlecenie podpisywana jest z uczniem lub studentem, wówczas nie opłaca się od niej składek.

Umowa zlecenie 

Umowę zlecenia reguluje Kodeks cywilny. Przyjmujący zlecenie zobowiązuje się wobec zleceniodawcy do wykonania określonej czynności prawnej. W zamian za wykonanie zlecenia, zleceniobiorca powinien otrzymać wynagrodzenie, chyba, że zobowiązał się do wykonania pracy bez zapłaty za nią.

Zgodnie z tym, co zostało wspomniane wcześniej, umowa zlecenia zawierana z uczniami gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, ponadpodstawowych oraz studentami (do ukończenia przez nich 26. roku życia) zwolniona jest ze składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Status ucznia dla ZUS-u do 31 sierpnia mają osoby, które:

  • ukończyły szkoły i nie kontynuują nauki,

  • kontynuują naukę w tej samej szkole lub skończyły szkołę i rozpoczynają naukę w następnej, w której rok szkolny zaczyna się 1 września,

  • kontynuują naukę na studiach – zainteresowany powinien okazać zaświadczenie o przyjęciu na studia, wtedy status ucznia będzie obowiązywał go do 30 września. 

Przychody wynikające z umowy zlecenia kwalifikuje się do przychodów z działalności wykonywanej osobiście. Płatnikiem jest tutaj zakład pracy, a więc to on jest zobowiązany naliczyć, pobrać oraz odprowadzić do urzędu skarbowego zaliczkę na podatek dochodowy od wypłaconego wynagrodzenia. Opodatkowanie takiego przychodu może mieć formę ryczałtu lub opodatkowania na zasadach ogólnych.

W sytuacji, gdy kwota należności, która została ustalona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł, obowiązkiem płatnika jest pobranie zryczałtowanego podatku (18% przychodu). Jest on pobierany od przychodu, którego nie pomniejsza się o koszty uzyskania przychodu.

Inaczej kwestia opodatkowania kształtuje się, jeżeli wynagrodzenie ustalone w umowie przekracza 200 zł. Zadaniem płatnika jest wówczas obliczenie oraz pobranie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Oznacza to, iż przychód (wynikający z umowy zlecenia) przed obliczaniem zaliczki jest pomniejszony o koszty uzyskania przychodu (art. 22 ust. 9 ustawy o PIT; zazwyczaj 20% przychodu pomniejszonego o składki ZUS), a także o potrącone w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli występują).

Jeżeli dochód został ustalony w powyższy sposób, płatnik pobiera od niego zaliczkę na podatek, którą liczy się według stawki 18% lub 32%. Wyższa jest stosowana tylko na wniosek zleceniobiorcy. Tak obliczona zaliczka jest następnie pomniejszana o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (jeżeli podatnik takiemu podlega), którą pobiera się ze środków zleceniobiorcy. Odliczenie takie nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

Przez wzgląd na fakt, iż płaca ucznia lub studenta będącego na umowie zlecenia w większości przypadków jest pomniejszana tylko o podatek dochodowy, otrzymuje on relatywnie wyższą część swojego wynagrodzenia. Wynika z tego, iż jedynym kosztem dla zleceniodawcy jest w takim wypadku wynagrodzenie brutto.