Jak obliczyć utracone wynagrodzenie w związku z wezwaniem do sądu?

Pracodawca ma bezwzględny obowiązek zwolnić podwładnego od pracy w celu stawienia się na wezwanie sądu. Za czas takiej nieobecności firma nie wypłaca standardowej pensji, lecz wydaje odpowiednie zaświadczenie o zarobkach. Na podstawie tego dokumentu wymiar sprawiedliwości ustala stosowną rekompensatę pieniężną przysługującą wezwanemu pracownikowi. Warto dokładnie wiedzieć, jak prawidłowo obliczyć utracone wynagrodzenie w takim przypadku, aby uniknąć błędów formalnych, o czym szczegółowo piszemy w niniejszym artykule.

Zwolnienia od pracy – obowiązujące przepisy

Zwolnienia od pracy, za które pracownikowi przysługuje m.in. rekompensata, uregulowano w przepisach Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 roku w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (dalej: rozporządzenie).

Równocześnie pracownik powinien uprzedzić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym okresie nieobecności w pracy, jeżeli przyczyna tej nieobecności jest z góry wiadoma lub możliwa do przewidzenia.

Zwolnienie pracownika na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu

Jeżeli pracownik otrzyma wezwanie do sądu, pracodawca ma obowiązek udzielić mu zwolnienia od pracy umożliwiającego stawienie się przed sądem. Obowiązek ten odnosi się także do wezwań wystawionych przez inne organy.

Rekompensata pieniężna a utracone wynagrodzenie pracownika zwolnionego od pracy

Jak wynika z § 16 ust. 2 rozporządzenia: w razie skorzystania przez pracownika ze zwolnienia od pracy na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu pracodawca wydaje zaświadczenie określające wysokość utraconego wynagrodzenia za czas tego zwolnienia w celu uzyskania przez pracownika od sądu rekompensaty pieniężnej z tego tytułu – w wysokości i na warunkach przewidzianych w odrębnych przepisach, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują zachowanie przez pracownika prawa do wynagrodzenia za czas zwolnienia.

Wskazane zaświadczenie stanowi zatem podstawę do ustalenia przez sąd rekompensaty pieniężnej z tytułu utraconego zarobku. 

Zasady ustalania wynagrodzenia pracownika wezwanego przez sąd w celach obliczenia rekompensaty 

Zasady ustalania wynagrodzenia pracownika wezwanego przez sąd dla celów obliczenia rekompensaty są określone w Ustawie z 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: ksc).

Osobie wezwanej przez sąd przysługuje zwrot zarobku lub dochodu utraconego z powodu stawiennictwa na wezwanie sądu, przy czym utratę zarobku lub dochodu oraz ich wysokość powinno się należycie wykazać.

Górną granicę należności, o których mowa w art. 86 ust. 2 ksc, stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość – ustaloną według odrębnych zasad – określa ustawa budżetowa. W przypadku gdy ogłoszenie ustawy budżetowej na dany rok nastąpi po 1 stycznia, podstawę obliczenia należności za okres od 1 stycznia do dnia ogłoszenia ustawy budżetowej stanowi kwota bazowa w wysokości obowiązującej w grudniu roku poprzedniego.

Sposób na to jak obliczyć utracone wynagrodzenie pracownika wezwanego przez sąd 

Jak już wcześniej wspomnieliśmy, w odniesieniu do pracownika przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu należnego pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop. W tym przypadku należy zatem odpowiednio zastosować przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 8 stycznia 1997 roku w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.

Oznacza to przede wszystkim, że:

• składniki wynagrodzenia w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się w wysokości należnej w miesiącu, w którym przypadał udział pracownika w postępowaniu sądowym,
• składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy krótsze niż 1 miesiąc (z wyjątkiem składników określonych w stawce miesięcznej w stałej wysokości) wypłacone pracownikowi w ciągu 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc, w którym pracownik został wezwany do sądu – uwzględnia się przy ustalaniu tego ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu,
• składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w ciągu 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc stawienia się pracownika w sądzie – uwzględnia się w średniej wysokości z tego okresu. 

Należy jednocześnie pamiętać, że przy ustalaniu utraconego zarobku uwzględnia się wynagrodzenia i inne świadczenia ze stosunku pracy z pominięciem świadczeń, których nie uwzględnia się przy obliczaniu ekwiwalentu urlopowego.

Przykład 1. 

Przy ustalaniu utraconego wynagrodzenia pracownika, który został wezwany przez sąd, uwzględnia się wynagrodzenia i inne świadczenia ze stosunku pracy, z wyłączeniem:

• jednorazowych lub nieperiodycznych wypłat za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie,
• wynagrodzenia za czas gotowości do pracy oraz za czas niezawinionego przez pracownika przestoju,
• gratyfikacji (nagród) jubileuszowych,
• wynagrodzenia za czas urlopu wypoczynkowego, a także za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
• ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy,
• dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,
• wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
• kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• nagród z zakładowego funduszu nagród, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, należności przysługujących z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej,
• odpraw emerytalnych lub rentowych albo innych odpraw pieniężnych,
• wynagrodzenia i odszkodowania przysługującego w razie rozwiązania stosunku pracy.

Sposób obliczenia wynagrodzenia utraconego przez pracownika wezwanego przez sąd zależy od ukształtowania składników płacowych dla danej osoby. Dla zilustrowania tego można posłużyć się przykładową sytuacją. 

Przykład 2.

Pracownik został wezwany przez sąd w celu uczestnictwa w postępowaniu jako świadek. Rozprawa odbędzie się 28 kwietnia 2026 roku. Pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy (w dniu stawiennictwa w sądzie ma zaplanowane 8 godzin pracy). Wynagrodzenie osoby zatrudnionej obejmuje miesięczną część stałą (5000 zł) oraz comiesięczne premie w zmiennej wysokości – w styczniu było to 500 zł, w lutym 400 zł, a w marcu premia wyniosła 350 zł. 

W celu obliczenia podstawy wymiaru utraconego wynagrodzenia: 

• stałą stawkę (5000 zł) należy zsumować z kwotą premii w przeciętnej wysokości z 3 miesięcy poprzedzających miesiąc wezwania pracownika do sądu (416,67 zł), co oznacza kwotę 5416,67 zł, 
• następnie należy obliczyć stawkę godzinową (iloraz podstawy wymiaru utraconego wynagrodzenia i współczynnika urlopowego oraz dobowej normy obowiązującej pracownika) – jest to zatem 32,36 zł (258,92 : 8),
• finalną kwotę utraconego zarobku uzyskujemy przez pomnożenie stawki godzinowej przez dobową normę czasu pracownika w dniu wezwania do sądu (8 godzin); uzyskana wskutek tego obliczenia kwota – to 258,88 zł. 

Pracownik nie otrzyma jednak ww. kwoty, ponieważ przepisy ksc. przewidują górną granicę należności stanowiącą równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe. W bieżącym roku jest to 89,02 zł i rekompensata w takiej kwocie zostanie przyznana pracownikowi. 

Podsumowanie

Jeżeli pracownik otrzyma wezwanie do sądu, pracodawca ma obowiązek udzielić mu zwolnienia od pracy umożliwiającego stawienie się przed sądem. W razie skorzystania przez pracownika ze zwolnienia od pracy na wezwanie sądu pracodawca wydaje zaświadczenie określające wysokość utraconego wynagrodzenia za czas tego zwolnienia w celu uzyskania przez pracownika rekompensaty. W przypadku pracownika przeciętny dzienny utracony zarobek oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu należnego pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Odnośne przepisy przewidują ponadto ograniczenie wysokości rekompensaty.