Prowadzę gospodarstwo rolne w ramach działów specjalnych produkcji rolnej od wielu lat. Zajmuję się uprawą pomidorów i ogórków w kompleksie szklarniowym, a następnie sprzedaję wyprodukowane warzywa odbiorcom zewnętrznym. Jestem zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Dochód z działów specjalnych produkcji rolnej ustalam przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw, a więc nie prowadzę ksiąg rachunkowych. Do tej pory moje przychody z tej działalności nie przekraczały równowartości 2 500 000 euro w złotych, dlatego nie powstał obowiązek prowadzenia pełnej księgowości. Rozważam rozszerzenie aktywności zawodowej. Oprócz działalności rolniczej planuję rozpocząć jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego warzywami i owocami. Zamierzam skupować produkty od innych producentów oraz firm, a następnie sprzedawać je dalej – m.in. do sieci handlowych oraz lokalnych sklepów. Nowa działalność byłaby opodatkowana na zasadach ogólnych i prowadzona przy zastosowaniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Po uruchomieniu działalności gospodarczej nadal będę prowadził działy specjalne produkcji rolnej. Przewiduję jednak, że łączne przychody z obu źródeł, czyli zarówno z upraw szklarniowych, jak i z planowanego handlu hurtowego mogą przekroczyć równowartość 2 500 000 euro w przeliczeniu na złote. W związku z tym mam wątpliwości, czy przy ustalaniu limitu powodującego obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych należy zsumować przychody z działów specjalnych produkcji rolnej oraz z jednoosobowej działalności gospodarczej? A w razie, gdy łączna kwota przekroczy ustawowy próg, czy obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych obejmie wówczas obie formy działalności, czy tylko jedną z nich?
Andrzej, Koszalin
Przychody z działów specjalnych produkcji rolnej nie podlegają sumowaniu z przychodami z jednoosobowej działalności gospodarczej przy ustalaniu limitu zobowiązującego do prowadzenia ksiąg rachunkowych. W przypadku przekroczenia limitu 2 500 000 euro obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych należy oceniać odrębnie dla każdego z tych rodzajów działalności – oddzielnie dla działów specjalnych produkcji rolnej oraz oddzielnie dla jednoosobowej działalności gospodarczej.
Działy specjalne produkcji rolnej a jednoosobowa działalność gospodarcza – jak ustalić limit do prowadzenia ksiąg rachunkowych?
Ustalenie, czy osoba fizyczna prowadząca różne rodzaje działalności powinna zsumować przychody z tych źródeł przy obliczaniu limitu zobowiązującego do prowadzenia ksiąg rachunkowych, budzi istotne wątpliwości praktyczne. Problem dotyczy w szczególności sytuacji, w której podatnik uzyskuje przychody z działów specjalnych produkcji rolnej, a jednocześnie prowadzi lub planuje prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą. Kluczowe znaczenie ma wówczas prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o rachunkowości. Stanowisko podatnika opiera się na założeniu, że przychody z działów specjalnych produkcji rolnej stanowią odrębne źródło przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy przy tym zauważyć, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych co do zasady nie mają zastosowania do przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 4 tej ustawy działy specjalne produkcji rolnej są wyraźnie wyodrębnionym źródłem przychodów. Systematyka ustawy wskazuje, że regulacje dotyczące poszczególnych źródeł przychodów zostały ujęte odrębnie, a art. 15 ustawy odnosi się wyłącznie do przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Z art. 15 updof wynika ponadto, że przychód z działów specjalnych produkcji rolnej ustala się według zasad określonych dla działalności gospodarczej wyłącznie w przypadku prowadzenia ksiąg, natomiast gdy obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych wynika z przepisów o rachunkowości, podatnik nie ma obowiązku odrębnego zawiadamiania organu podatkowego. W konsekwencji obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, o którym mowa w tym przepisie, należy analizować wyłącznie w odniesieniu do tego konkretnego źródła przychodu.
Zgodnie z art. 24a ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych powstaje, jeżeli przychody podatnika – w rozumieniu art. 14 tej ustawy – za poprzedni rok podatkowy osiągnęły równowartość kwoty określonej w przepisach o rachunkowości. Jednocześnie ustawa o rachunkowości przewiduje, że jej przepisy stosuje się do osób fizycznych, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość 2 500 000 euro w walucie polskiej. Zasadnicze znaczenie ma zatem prawidłowe ustalenie, jakie przychody należy brać pod uwagę przy badaniu tego limitu.
W ocenie podatnika limit ten powinien być ustalany odrębnie dla każdego źródła przychodów. Skoro działy specjalne produkcji rolnej stanowią samodzielne źródło przychodu, a ustawodawca odrębnie reguluje zasady ustalania przychodu z tego tytułu, to brak jest podstaw do łączenia przychodów z tego źródła z przychodami z jednoosobowej działalności gospodarczej. Odwołanie zawarte w art. 15 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do przepisów o rachunkowości służy jedynie określeniu wysokości limitu, a nie rozszerzeniu jego zakresu na inne źródła przychodów. Na poparcie swojego stanowiska podatnik powołał w szczególności wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 marca 2023 roku (sygn. akt II FSK 2375/20) oraz z 13 lutego 2020 roku (sygn. akt II FSK 662/18), w których wskazano, że brak jest podstaw do łączenia przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej z przychodami z innych źródeł przy ustalaniu limitu, a odwołanie do ustawy o rachunkowości dotyczy wyłącznie określenia wysokości progu.
Fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 lutego 2020 roku (sygn. akt II FSK 662/18): „Ustawodawca odrębnie określił obowiązki w zakresie ewidencjonowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej od przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej. Do wyliczenia limitu przychodów określonego w ustawie o rachunkowości zobowiązującego podatnika do prowadzenia ksiąg rachunkowych nie należy przyjmować łącznej kwoty przychodów uzyskiwanych przez podatnika z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej oraz pozarolniczej działalności gospodarczej”.
Podatnik podkreśla również, że z przepisów nie wynika obowiązek łączenia przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej z przychodami z innych źródeł przy ustalaniu progu zobowiązującego do prowadzenia ksiąg rachunkowych. W szczególności brak jest podstaw do łączenia przychodów z działów specjalnych z przychodami z działalności gospodarczej prowadzonej w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Każde z tych źródeł podlega odrębnym regulacjom i powinno być analizowane samodzielnie. W konsekwencji w sytuacji, gdy podatnik uzyskuje przychody zarówno z działów specjalnych produkcji rolnej, jak i z jednoosobowej działalności gospodarczej, limit 2 500 000 euro określony w ustawie o rachunkowości powinien być liczony oddzielnie dla działów specjalnych produkcji rolnej oraz oddzielnie dla jednoosobowej działalności gospodarczej. Przychody z działów specjalnych produkcji rolnej nie podlegają zatem sumowaniu z przychodami z jednoosobowej działalności gospodarczej przy ustalaniu obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych – interpretacja indywidualna – zmiana stanowiska Dyrektora KIS
Potwierdzeniem zaprezentowanego sposobu ustalania limitu dla celów obowiązkowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w przypadku prowadzenia różnego rodzaju działalności jest zmiana stanowiska Dyrektora KIS w związku z interpretacją indywidualną (sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.406.2025.4.AP) z 19 września 2025 roku. Zmiana stanowiska organu podatkowego nastąpiła po ponownym przeanalizowaniu sprawy, do czego organ podatkowy skłoniła skarga wniesiona przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W odpowiedzi na skargę podatnika wniesioną do WSA 18 sierpnia 2025 roku na interpretację indywidualną z 23 lipca 2025 roku, w której Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe, Dyrektor KIS ponownie przeanalizował sprawę, uwzględniając skargę, i zmienił z urzędu zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdzając, że stanowisko, które przedstawił podatnik we wniosku, jest prawidłowe i odstąpił od uzasadnienia prawnego tej oceny. Tym samym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził, że przychód z działów specjalnych produkcji rolnej oraz z jednoosobowej działalności gospodarczej w kolejnym roku podatkowym ustala się osobno. Natomiast limit przychodów do ustalenia obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych określony w art. 2 ust. 1 pkt 2 UoR w przypadku podmiotu osiągającego przychody z tytułu działów specjalnych produkcji rolnej powinien być ustalany wyłącznie z uwzględnieniem wielkości przychodów z tego tytułu, czyli bez uwzględniania wysokości przychodów z innych źródeł. Oznacza to, że obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych należy rozpatrywać indywidualnie w zależności od źródła przychodu.
Polecamy:
