Przepisy i stanowiska w zakresie ujmowania sprzedaży środka trwałego w podstawie wyliczenia składki zdrowotnej zmieniają się dość często. Do końca 2024 roku przychód ze sprzedaży środka trwałego należało wykazywać określając wysokość składki, natomiast od 1 stycznia 2025 roku obowiązek ten został zniesiony, co warto wiedzieć również w okresie rocznego rozliczenia tego roku. Jak należy zatem rozliczyć taką sprzedaż w związku ze zmianami w przepisach oraz nowym stanowiskiem ZUS-u? Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna to zagadnienie, które omówimy w artykule.
Wpływ sprzedaży środka trwałego na wysokość składki zdrowotnej - czyli jak jest od 2025 roku
Od początku 2025 roku obowiązują nowe zasady dotyczące obliczania składki zdrowotnej przedsiębiorców. Ustawodawca uznał wcześniejsze rozwiązania za niesprawiedliwe. Zauważył, że:
W związku z czym od roku 2025 (czyli zmiany mają zastosowanie w deklaracji za luty bazującej na dochodach stycznia) wyłączono z podstawy oskładkowania przychody jak i koszty, które powstają przy zbyciu środka trwałego. Ponieważ jednak w niektórych przypadkach zmiana ta niosłaby negatywne skutki finansowe dla przedsiębiorców to dodatkowo przyznano przedsiębiorcom możliwość by przy określaniu rocznej podstawy składki sami decydowali o tym czy ująć w niej czy nie przychód ze sprzedaży środków trwałych (a przy tym koszt).
Przykład 1.
Firma XYZ sprzedała w lutym 2025 halę magazynową za 2,5 mln zł (cena zakupu hali w styczniu roku 2020 wynosiła 1,9 mln). Okres amortyzacji wynosi 10 lat.
Firma XYZ w deklaracji ZUS_DRA za marzec 2025 (oraz każdym kolejnym miesiącu) nie wykazuje przychodu ze sprzedaży hali ani kosztu w postaci niezamortyzowanej części w podstawie wymiaru składki zdrowotnej.
W rozliczeniu rocznym składki zdrowotnej za rok 2025 (czyli w ZUS_DRA za kwiecień 2026) Firma XYZ będzie mogła ująć w podstawie przychód w postaci 2,5 mln zł ale także i koszt w postaci niezamortyzowanej części tj. 0,95 mln zł, co jednak okazuje się być niekorzystne stąd nie ma potrzeby by przychód i koszt tej sprzedaży na potrzeby składki zdrowotnej wykazywać.
Jeśli korzystniejsze dla przedsiębiorcy okaże się ujęcie sprzedaży środka trwałego w wyliczeniach składki zdrowotnej, to powinien też pamiętać o tym, że musi wskazać takie rozliczenie w rozliczeniu rocznym składki zdrowotnej w DRA blok XII pole 6 (kala podatkowa) lub 15 (podatek liniowy) lub w analogicznych polach RCA w bloku IIIF.
Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna – zmiana w przepisach 2022 - czyli jak było
Na początku 2022 roku, po wejściu w życie Polskiego Ładu, w zasadach ustalania podstawy składki zdrowotnej nie uwzględniono sytuacji, w której podatnik „X” lat temu wprowadził do majątku firmowego środek trwały i teraz po wejściu przepisów podatkowych związanych ze składką zdrowotną chciałby dokonać jego sprzedaży. Dochodziło w tym wariancie do sytuacji, gdy należało odprowadzić składkę zdrowotną od dochodu powiększonego właśnie o dokonaną sprzedaż środka trwałego, mimo iż w podstawie wyliczenia składki zakup nigdy nie był brany pod uwagę. Stąd wprowadzona została ustawa o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, która uregulowała tę kwestię.
W przypadku ustalania dochodu, o którym mowa w art. 81 ust. 2 i 2c ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, od przychodów, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dochód ustalony z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 zdanie drugie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie jest powiększany o odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed dniem 1 stycznia 2022 roku.
Zmiana stanowiska dotyczącego wpływu sprzedaży środka trwałego na składkę zdrowotną z roku 2023
W zakresie sprzedaży środka trwałego po wejściu zmiany w przepisach w 2022 roku ZUS w piśmie z 3 sierpnia 2022 roku, sygn. WPI/200000/43/882/2022, przyjął stanowisko, że w sytuacji gdy kwota przychodu ze sprzedaży środka trwałego jest niższa niż wartość odpisów amortyzacyjnych, to nie jest możliwe pomniejszenie przychodu ze sprzedaży o wartość większą niż kwota sprzedaży. Dzięki temu w większości przypadków sprzedaż takiego środka trwałego nie miała wpływu na podstawę wyliczenia składki zdrowotnej. Natomiast w 2023 roku ZUS zmienił stanowisko w tym zakresie. W piśmie Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 28 lutego 2023 roku, sygn. WPI/200000/43/107/2023, możemy przeczytać, że:
„Dzięki zmianie uregulowanej w art. 35 ustawy z 9 lutego 2022 roku, w przypadku sprzedaży środków trwałych, które dla potrzeb podatku PIT były amortyzowane przed 2022 roku, przy ustalaniu – dla potrzeb składki zdrowotnej – dochodu z ich odpłatnego zbycia, dochód ten nie będzie powiększony o dokonane przed 2022 rokiem odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. [...] Obniżenie dochodu o odpisy amortyzacyjne dokonane przed 1 stycznia 2022 roku od sprzedanych środków trwałych w roku 2022 będzie możliwe zarówno w przypadku, gdy wartość sprzedaży środka trwałego jest wyższa od wartości początkowej, jak i gdy wartość sprzedaży środka trwałego jest niższa niż wartość początkowa. Prawodawca nie zawęził treści normy zawartej w art. 35 ustawy o zmianie ksh do przypadku, w którym wartość sprzedaży środka trwałego jest wyższa od wartości początkowej (tj. braku straty na sprzedaży środka trwałego), a zatem norma ta znajdzie zastosowanie do obu powyższych przypadków”.
Ujęcie sprzedaży środka trwałego w składce zdrowotnej – rozliczenie za pomocą KPiR do końca roku 2024
Zgodnie z wyjaśnieniami ZUS-u należało mieć na uwadze, że dochód z odpłatnego zbycia środków trwałych nie był powiększany o odpisy amortyzacyjne zaliczone do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2022 roku, co oznacza, że:
jeśli środek trwały był całkowicie zamortyzowany, to do dochodu dla celów składki zdrowotnej dodawana była różnica między kwotą sprzedaży a wartością umorzoną środka trwałego (ujętą w kosztach w formie odpisów amortyzacyjnych);
jeśli środek trwały był niezamortyzowany, to do dochodu dla celów składki zdrowotnej dodawana była różnica między kwotą sprzedaży a wartością umorzoną środka trwałego (ujętą w kosztach w formie odpisów amortyzacyjnych) powstałą do końca 2021 roku. Oczywiście w tym przypadku zachowana była zasada ujęcia niezamortyzowanej części na dzień sprzedaży w kosztach.
Aby obliczyć dochód ze sprzedaży środka trwałego na potrzeby ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej, przyjęty został wzór:
D = P – Wp + A
gdzie poszczególne litery oznaczają:
D – dochód ze sprzedaży środka trwałego (na potrzeby ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej);
P – przychód ze sprzedaży środka trwałego (kwota netto otrzymana ze sprzedaży);
Wp – wartość początkowa środka trwałego;
A – odpisy amortyzacyjne (bez odpisów zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed 1 stycznia 2022 roku).
Aby dobrze zrozumieć ujęcie sprzedaży środka trwałego w kontekście składki zdrowotnej, posłużymy się poniższymi przykładami.
Przykład 2.
Pan Łukasz prowadził firmę opodatkowaną na zasadach ogólnych (skala podatkowa) i korzystał ze zwolnienia z VAT:
w lutym 2016 roku nabył samochód i otrzymał fakturę na kwotę 20 000 zł (pojazd wprowadził do środków trwałych i amortyzował);
w 2021 roku pojazd został całkowicie zamortyzowany;
w kwietniu 2023 roku pan Łukasz sprzedał pojazd, wystawiając fakturę na kwotę 10 000 zł ;
w kwietniu 2023 roku z podstawowej działalności gospodarczej pan Łukasz osiągnął dochód w kwocie 43 000 zł (bez uwzględnienia przychodu ze sprzedaży pojazdu).
Ile wynosiła składka zdrowotna za maj 2023?
W przypadku skali podatkowej podstawą obliczenia składki zdrowotnej jest dochód. Wysokość składki zdrowotnej w związku ze zmianą przepisów wynosi 2970 zł.
Obliczenia: (43 000 zł + 10 000 zł – 20 000 zł) x 9% = 2970 zł.
Przykład 3.
Pani Sara prowadziła firmę opodatkowaną na zasadach ogólnych (skala podatkowa) i korzystała ze zwolnienia z VAT:
w lutym 2018 roku nabyła środek trwały i otrzymała fakturę na kwotę 20 000 zł (pojazd wprowadziła do środków trwałych i dokonuje jego amortyzacji);
do końca 2021 roku zamortyzowana wartość wyniosła 15 666,67 zł;
w kwietniu 2023 roku nastąpiła sprzedaż środka trwałego na kwotę 30 000 zł (na dzień sprzedaży pozostała wartość niezamortyzowana w kwocie 3000,01 zł);
w kwietniu 2023 roku z podstawowej działalności gospodarczej pani Sara osiągnęła dochód w kwocie 57 000 zł (bez uwzględnienia przychodu ze sprzedaży pojazdu).
Ile wynosiła składka zdrowotna za maj 2023?
W przypadku skali podatkowej podstawą obliczenia składki zdrowotnej jest dochód. Wysokość składki zdrowotnej w związku ze zmianą przepisów wyniosła 6419,99 zł.
Obliczenia: (57 000 zł + 30 000 zł – 20 000 zł + 4333,33 zł) x 9% = 6420 zł.
Ujęcie sprzedaży środka trwałego w składce zdrowotnej na ryczałcie - do roku 2024
Wysokość składki zdrowotnej uzależniona jest od wysokości uzyskanego przychodu podatnika rozliczającego się ryczałtem. W związku z powyższym każda sprzedaż, np. sprzedaż środka trwałego, miała wpływ na przychód narastająco i tym samym na wymiar podstawy wyliczenia składki zdrowotnej.
Przykład 4.
Pan Jan rozliczał się na zasadach ryczałtu. Co miesiąc uzyskiwał przychód w kwocie 5000 zł. W lipcu 2023 sprzedał samochód wykupiony z leasingu w styczniu 2023 na kwotę 35 000 zł. Jaki wpływ na składkę zdrowotną miała sprzedaż samochodu?
Szacunkowa wartość łącznego przychodu w 2023 roku z regularnej sprzedaży wynosi 60 000 zł (5000 x 12 miesięcy). Oznacza to, że comiesięczna składka zdrowotna była wyliczana w wysokości 376,16 zł, ponieważ przychód ze sprzedaży nie przekroczył 60 000 zł. Natomiast uzyskanie przychodu ze sprzedaży pojazdu w kwocie 35 000 zł sprawiło, że składki zdrowotne były opłacane w dwóch kwotach:
od stycznia do czerwca – w wysokości 376,16 zł – ponieważ przychód narastająco nie przekroczył limitu 60 000 zł;
od lipca do grudnia – w wysokości 626,93 zł, ponieważ w lipcu, w związku ze sprzedażą środka trwałego, został przekroczony próg przychodu 60 000 zł.
Dodatkowo, z racji tego, że cały przychód uzyskany w 2023 roku przekroczy kwotę 60 000 zł, po zakończonym roku pan Jan był zobowiązany do dopłaty różnicy w wysokości składki zdrowotnej za 6 miesięcy (od stycznia do czerwca) w kwocie 1504,62 zł [6 x (626,93 zł – 376,16 zł)].
Ujęcie sprzedaży środka trwałego w składce zdrowotnej na ryczałcie – zmiany od 2025 roku
Stawki ryczałtu zależą od przeciętnego wynagrodzenia za IV kwartał roku poprzedniego. Dla 2026 r. podstawą jest wynagrodzenie z IV kw. 2025 (9228,64 zł).
| Roczny przychód | Wskaźnik wysokości podstawy składki zdrowotnej | Podstawa naliczenia stawki zdrowotnej | Wysokość miesięcznej składki zdrowotnej w 2026 roku |
do 60 000 zł | 60% przeciętnego wynagrodzenia | 5537,18 zł | 498,35 zł |
powyżej 60 000 zł a | 100% przeciętnego wynagrodzenia | 9228,64 zł | 830,58 zł |
powyżej 300 000 zł | 180% przeciętnego wynagrodzenia | 16611,55 zł | 1495,04 zł |
Sprzedaż środka trwałego, składka zdrowotna i zmiana formy opodatkowania przed rokiem 2025
Po zmianie formy opodatkowania istotnym aspektem pozostaje ustalenie sposobu rozliczenia sprzedaży środka trwałego w podstawie składki zdrowotnej. W przypadku formy opodatkowania, jaką jest ryczałt ewidencjonowany, w podstawie wyliczenia składki zdrowotnej oraz zaliczki na podatek dochodowy nie są uwzględniane koszty podatkowe. W związku z tym wśród przedsiębiorców i księgowych powstała wątpliwość, czy po zmianie formy opodatkowania na skalę podatkową bądź podatek liniowy i sprzedaży środka trwałego możliwe było uwzględnienie w wyliczeniu nieujętych w kosztach odpisów amortyzacyjnych rozliczonych przed 2022 rokiem na ryczałcie. Otóż takie odpisy nie były uwzględniane przy wyliczaniu podstawy dochodu przy sprzedaży środka trwałego.
Przykład 5.
Pani Marlena prowadziła firmę opodatkowaną w 2022 i 2023 na zasadach ogólnych (skala podatkowa) i korzystała ze zwolnienia z VAT. W latach 2020–2021 opodatkowana była za pomocą ryczałtu ewidencjonowanego i w tym czasie:
w kwietniu 2020 roku nabyła środek trwały i otrzymała fakturę na kwotę 40 000 zł (pojazd wprowadziła do środków trwałych i dokonuje jego amortyzacji);
do końca 2021 roku zamortyzowana wartość wyniosła w uproszczeniu 13 000 zł;
w kwietniu 2023 roku, gdy już była na skali podatkowej, nastąpiła sprzedaż środka trwałego na kwotę 30 000 z (na dzień sprzedaży pozostała wartość niezamortyzowana w kwocie 27 000 zł);
w kwietniu 2023 roku z podstawowej działalności gospodarczej pani Marlena osiągnęła dochód w kwocie 20 000 zł.
Ile wyniosła składka zdrowotna za maj 2023?
W przypadku skali podatkowej podstawą obliczenia składki zdrowotnej jest dochód. Wysokość składki zdrowotnej wyniosła 2070 zł. Odpisy amortyzacyjne naliczone przed 2022 rokiem w trakcie ryczałtu nie są uwzględniane w jej ustaleniu.
Obliczenia: (20 000 zł + 30 000 zł – 27 000 zł) x 9% = 2070 zł.
Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna – niskocenny majątek
Obowiązująca od 2022 roku zmiana przepisów nie przewidziała przypadku, w którym majątek firmowy nie był ujęty w ewidencji środków trwałych ze względu na jego niską wartość (poniżej 10 000 zł), bowiem tutaj ma miejsce ujęcie zakupu bezpośrednio w kosztach uzyskania przychodu, a nie w formie odpisu amortyzacyjnego. Czytając więc przepis literalnie, sprzedaż takiego składnika majątku zawsze zwiększa przychód brany pod uwagę przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej. I w tym przypadku patrząc na rok 2025 również nic się nie zmieni. Sprzedaż niskocennego majątku, który nie był wniesiony do ewidencji środków trwałych wykazywany jest na zasadach takich jak główne przychody z działalności.
Sprzedaż środka trwałego a składka zdrowotna – leasing operacyjny od 2025 roku
W sytuacji gdy przedsiębiorca wprowadził do środków trwałych majątek wykupiony z leasingu od 1 stycznia 2025 roku, a następnie dokona jego sprzedaży, cały przychód ze sprzedaży nie zwiększy dochodu będącego podstawą naliczenia składki zdrowotnej, mimo iż część kapitałowa raty leasingowej ujmowana była w kosztach w latach poprzednich. Jest to istotna ulga względem lat 2022-2024.
Podsumowując, od 2025 roku sprzedaż środka trwałego (np. samochodu) nadal generuje przychód na gruncie podatku dochodowego, ale nie ma już wpływu na wysokość składki zdrowotnej podlegającej wpłacie do ZUS-u.
Sprzedaż środka trwałego w 2026 roku a składka zdrowotna w systemie wFirma.pl
Jeżeli przedsiębiorca dokona sprzedaży środka trwałego i wystawi fakturę z poziomu zakładki EWIDENCJE » ŚRODKI TRWAŁE:
to podczas wyliczania składki zdrowotnej przychód ze sprzedaży jak i niezamortyzowana część jakie zostaną ujęte w procesie księgowania w KPiR zostaną automatycznie odliczone z podstawy dla celów ustalenia wysokości składki zdrowotnej. Informacja o składnikach, które nie weszły do podstawy wyliczenia składki zdrowotnej będzie widoczna zarówno na podglądzie wyliczenia składki START » ZUS » WYBRANA DEKLARACJA ROZLICZENIOWA » SKŁADKA ZDROWOTNA jak i w zakładce USTAWIENIA » PODATKI » ZUS » SKŁADKA ZDROWOTNA.
Dane te przenoszą się również automatycznie do rozliczenia rocznego składki zdrowotnej w DRA za kwiecień.
Sprzedaż środka trwałego w 2024 roku a składka zdrowotna w systemie wFirma.pl
W celu zmniejszenia podstawy wyliczenia składki zdrowotnej o odpisy amortyzacyjne naliczone przed 2022 rokiem należy przejść do zakładki START » ZUS » DEKLARACJE ROZLICZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ, gdzie w ZUS DRA generowanym za miesiąc, dla którego podstawę wyliczenia stanowi dochód z miesiąca, w którym miała miejsce sprzedaż środka trwałego, w podzakładce ZAAWANSOWANE oznaczamy opcję „Dodatkowe pomniejszenie podstawy wyliczenia składki zdrowotnej” i następnie w polu „Kwota zmniejszająca podstawę naliczenia składki zdrowotnej” wprowadzamy wartość odpisów amortyzacyjnych ujętych do końca 2021 roku w ramach sprzedanego środka trwałego.
Polecamy:
Najczęstsze pytania dotyczące ujęcia sprzedaży środka trwałego w wyliczeniu składki zdrowotnej!
Czy muszę zapłacić składkę zdrowotną od sprzedaży środka trwałego?
