Przepisy regulujące pracę ekspertów od rozliczeń są systematycznie uaktualniane, a najnowsza nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym wprowadza szereg istotnych zmian na rynku usług księgowych. Akt prawny podpisany pod koniec 2025 roku odnosi się do wielu ważnych kwestii, w tym zwiększenia bezpieczeństwa świadczonych usług oraz wzmocnienia roli samorządu zawodowego. Jej celem nie jest rewolucja w dostępie do zawodu, lecz usprawnienie procesu egzaminowania kandydatów i dostosowanie aktualnych procedur do zmieniających się realiów gospodarczych.
Nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym – po co ją wprowadzono?
Zapoznając się z uzasadnieniem nowelizacji, możemy wyczytać, że jej zasadniczym celem jest dostosowanie zawodu doradcy podatkowego do obecnych realiów rynkowych oraz zbliżenie regulacji do rozwiązań obowiązujących w innych zawodach zaufania publicznego, takich jak zawód adwokata i radcy prawnego. Ustawodawca podkreślił przy tym, że zawód doradcy podatkowego – wykonywany na podstawie art. 17 Konstytucji RP – pełni istotną funkcję ochrony praw majątkowych jednostki oraz interesów budżetu państwa.
Nowelizacja ma w szczególności za zadanie:
- usprawnić realizację zadań Krajowej Izby Doradców Podatkowych,
- wzmocnić kompetencje i efektywność Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego,
- zwiększyć rzeczywistą weryfikację kwalifikacji kandydatów na doradców podatkowych,
- dostosować zakres czynności doradztwa podatkowego do ewolucji systemu danin publicznych.
Istotne jest przy tym wyraźne podkreślenie przez prawodawcę, że proponowane zmiany nie prowadzą do zmiany zasad dostępu do zawodu ani kręgu podmiotów uprawnionych do jego wykonywania. Mają jedynie dostosować go do dzisiejszych realiów i usprawnić działające w jego ramach procedury.
Poszerzenie zakresu czynności doradców podatkowych
Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym jest zmiana art. 2 ustawy, polegająca na poszerzeniu katalogu czynności doradztwa podatkowego.
Opłaty regulowane Ordynacją podatkową
Do zakresu czynności doradztwa podatkowego dodano udzielanie porad, opinii i wyjaśnień w zakresie opłat, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Zmiana ta ma charakter „porządkujący”. W ostatnich latach ustawodawca wprowadził szereg danin publicznych nazywanych opłatami. Formalnie nie są to podatki, w rzeczywistości mają ten sam charakter i spełniają te same funkcje co właśnie podatki. Dodatkowo tak jak wszystkie inne świadczenia podatkowe podlegają reżimowi Ordynacji podatkowej – jest tak np. w przypadku opłaty cukrowej czy opłaty od napojów alkoholowych o niewielkiej objętości (tzw. małpek).
Dotychczas świadczenie pomocy w tym zakresie przez doradców podatkowych nie było jednoznacznie objęte zakresem czynności zawodowych. Powodowało to, że czynności te nie korzystały z pełnego zabezpieczenia wynikającego z wykonywania zawodu zaufania publicznego, takich jak chociażby obowiązkowe ubezpieczenie OC czy odpowiedzialność dyscyplinarna. Nowelizacja usuwa tę lukę, zwiększając bezpieczeństwo podatników.
Obowiązki informacyjne, sprawozdawcze i raportowe
Kolejnym nowym elementem jest dodanie do ustawy art. 2 ust. 1 pkt 3a, który obejmuje wykonywanie – w imieniu i na rzecz klientów (podatników, płatników i inkasentów oraz innych podmiotów) – obowiązków informacyjnych, sprawozdawczych oraz raportowych wynikających z:
- przepisów prawa podatkowego,
- przepisów dotyczących opłat objętych Ordynacją podatkową,
- przepisów o wymianie informacji podatkowych.
Rozszerzenie to odpowiada na rosnącą liczbę obowiązków raportowych, których niewłaściwe wykonanie może prowadzić do dotkliwych sankcji finansowych i administracyjnych.
Nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym – reprezentacja przed organami i sądami administracyjnymi
Konsekwencją poszerzenia katalogu czynności doradztwa podatkowego jest również rozszerzenie zakresu reprezentacji klientów przez doradców podatkowych. Nowelizacja umożliwia reprezentowanie nie tylko podatników, płatników i inkasentów, lecz także „innych podmiotów”, na których ciążą obowiązki wynikające z przepisów dotyczących opłat, do których stosuje się ustawę – Ordynacja podatkowa, lub obowiązki informacyjne, sprawozdawcze i raportowe, a do zakresu spraw – ograniczających się dotąd do czynności dotychczas ujętych w art. 2 ust. 1 pkt 1 – dodano czynności wynikające z nowelizowanego art. 2 ust. 1 pkt 1 i nowego art. 2 ust. 1 pkt 3a ustawy.
Reprezentacja w tych sprawach – zarówno przed organami administracji publicznej, jak i w ramach sądowej kontroli aktów administracyjnych – została zastrzeżona dla podmiotów uprawnionych, czyli doradców podatkowych (a także adwokatów i radców prawnych), co ustawodawca uzasadnia wysokim stopniem skomplikowania spraw oraz doniosłością ich skutków prawnych i finansowych.
Zmiany w systemie egzaminowania
Najobszerniejsza część nowelizacji dotyczy zmian w egzaminie na doradcę podatkowego. Ustawodawca wprost wskazuje, że dotychczasowy system, oparty na jawności pytań i zadań egzaminacyjnych, prowadził do nadmiernej odtwórczości i nie zapewniał realnej weryfikacji umiejętności stosowania prawa podatkowego.
Statystyczna zdawalność egzaminu – nieprzekraczająca od lat 35% – oraz możliwość mechanicznego przygotowania się do egzaminu poprzez zapamiętywanie odpowiedzi ujawniły istotne słabości obowiązującego modelu.
Nowelizacja wprowadza rozwiązania zbliżone do tych, które funkcjonują w zawodach prawniczych:
- obowiązek publikacji wykazu aktów prawnych, stanowiących podstawę egzaminu;
- publikację przykładowych pytań i zadań egzaminacyjnych wraz z odpowiedziami;
- umożliwienie korzystania z aktów prawnych podczas egzaminu.
Celem tych zmian jest odejście od nauki „na pamięć” na rzecz sprawdzania umiejętności analizy i stosowania przepisów prawa w konkretnych stanach faktycznych.
Nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym – zmian w dostępie do zawodu nie będzie
Podkreślenia wymaga, że nowelizacja nie zmienia w ogóle zasad dostępu do zawodu doradcy podatkowego. Nadal wystarczające jest:
- posiadanie wyższego wykształcenia I stopnia (licencjat, inżynier);
- odbycie praktyki zawodowej;
- zdanie egzaminu.
Nie wprowadzono także żadnych ograniczeń ilościowych ani terytorialnych.
Ustawodawca akcentuje, że wzmocnienie jakości egzaminu ma charakter ochronny – zarówno wobec klientów doradców podatkowych, jak i wobec stabilności systemu podatkowego – i nie stanowi bariery dyskryminacyjnej. Zarazem jest w pełni wystarczający, aby podnieść wysoki poziom wiedzy i doświadczenia doradców podatkowych.
Znaczenie praktyczne nowelizacji ustawy o doradztwie podatkowym
Nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym dąży do wzmocnienia profesjonalizacji usług świadczonych w ramach zawodów zaufania publicznego, w tym tych związanych z doradztwem podatkowym. Z jednej strony porządkuje i rozszerza zakres czynności doradców podatkowych, z drugiej wzmacnia mechanizmy niezbędne do weryfikacji kwalifikacji zawodowych.
W praktyce oznacza to:
- zwiększenie bezpieczeństwa podatników korzystających z usług doradców,
- lepsze przygotowanie merytoryczne nowych doradców podatkowych,
- wzmocnienie pozycji samorządu zawodowego,
- dostosowanie regulacji do rzeczywistego zakresu czynności wykonywanych na rynku usług podatkowych.
Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 roku, podpisana 18 grudnia 2025 roku przez Prezydenta RP, stanowi istotny krok w kierunku kompleksowego usystematyzowania regulacji dotyczących doradztwa podatkowego. Choć nie zmienia ona fundamentów dostępu do zawodu, to w sposób wyważony i proporcjonalny wzmacnia jego profesjonalny charakter, odpowiadając na wyzwania wynikające z rozwoju prawa podatkowego i oczekiwań rynku.
Polecamy:
