Poradnik Przedsiębiorcy

Godziny nadliczbowe osoby pracującej na część etatu

Czy niepełnoetatowcowi przysługuje dodatek za nadgodziny? Jak ustalić godziny nadliczbowe przy zawarciu umowy na niepełny etat? Odpowiedzi na te pytanie zostaną przedstawione w niniejszym artykule.

Godziny ponadwymiarowe a godziny nadliczbowe

Godziny nadliczbowe to te, które pracownik wykonuje poza obowiązujące go normy czasu pracy i dotyczą osób zatrudnionych na pełny etat. W ich przypadku wymiar czasu pracy nie może przekroczyć 8 godzin na dobę i 40 godzin w przeciętnym, pięciodniowym tygodniu pracy.

Wynika to z art. 129 § 1 Kodeksu pracy:

Art. 129 § 1. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 135-138, 143 i 144.

Godziny ponadwymiarowe to te, które pracownik wykonuje poza obowiązujące go normy czasu pracy określone w umowie w przypadku zatrudnienia na niepełny etat. Przekroczenie wskazanego limitu daje pracownikowi prawo do dodatkowego wynagrodzenia.

Przykład 1.

Pani Małgorzata pracuje 5 dni w tygodniu po 4 godziny dziennie w podstawowym systemie czasu pracy w wymiarze 1/2 etatu. Jej godziny pracy wypadają między 8.00 a 12.00.

Kiedy pani Małgorzata otrzyma dodatek za pracę w godzinach ponadwymiarowych? Czy może otrzymać dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych?

Godziny ponadwymiarowe będą miały miejsce w przypadku pracy od godz. 12.00 do 16.00, a każda godzina pracy po godzinie 16.00 będzie pracą w godzinach nadliczbowych. W umowie o pracę pracodawca zawarł klauzulę, z której wynika, że za każdą godzinę pracy ponad 4 godziny na dobę i nieprzekraczającą 8 godzin na dobę, pracownica ma prawo do dodatku za godziny ponadwymiarowe. Dlatego też pani Małgorzata za pracę od 12 do 16 otrzyma dodatek w wysokości takiej, jaka przysługuje za godziny nadliczbowe.

Godziny nadliczbowe - ustalenie limitu dla niepełnoetatowca

Niepełnoetatowcy mają prawo do dodatku do wynagrodzenia wynikającego z przekroczenia wymiaru czasu, który został wskazany w umowie. Aby pracownik mógł otrzymać taki dodatek, należy ustalić i zawrzeć w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin ponad określony w umowie wymiar, który uprawnia do dodatku za godziny ponadwymiarowe.

Wynika to z art. 151 Kp

Art. 151 § 5. Strony ustalają w umowie o pracę dopuszczalną liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, których przekroczenie uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 1511 § 1.

Strony mogą swobodnie ustalić liczbę godzin ponad wymiar wskazany w umowie, ale nie będą to godziny nadliczbowe. Limit godzin ponadwymiarowych można zapisać:

  • w limicie doby,

  • w limicie tygodnia,

  • w limicie miesiąca,

  • okresu rozliczeniowego,

  • wyższego wymiaru czasu pracy.

Wprowadzenie art. 151 § 5 K.p. miało zagwarantować pracownikom niepełnoetatowym prawo do częściowego dodatkowego wynagrodzenia za pracę przekraczającą ustalony w umowie wymiar czasu pracy. Dlatego też, mimo braku jasnego zapisu w Kodeksie pracy, wyżej wspomniany limit powinien zostać ustalony poniżej maksymalnego dobowego wymiaru czasu pracy osoby zatrudnionej na pełny etat oraz powyżej niepełnego wymiaru czasu pracy wynikającego z umowy pracownika zatrudnionego na niepełny etat.

Limit godzin ponadwymiarowych niepełnoetatowca, po którego przekroczeniu pracownik ma prawo do dodatku równego dodatkowi za godziny nadliczbowe, musi być niższy od pełnego etatu oraz nie może być mu równy.

Wynagrodzenie z tytułu dodatku za pracę w godzinach ponadwymiarowych

Wysokość dodatku za godziny ponadwymiarowe jest równa wysokości stawki za godziny nadliczbowe i zgodnie z art. 1511 Kp wynosi:

Art. 1511 § 1. Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:

1) 100% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:

a) w nocy,

b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy;

2) 50% wynagrodzenia - za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.

Brak klauzuli w umowie o pracę o limicie godzin ponadwymiarowych

Jeżeli strony nie określą w treści umowy o pracę informacji o dodatku za pracę poza wyznaczony limit wymiaru czasu pracy, pracownikowi zatrudnionemu na niepełny etat nie przysługuje ten dodatek. Może on otrzymać w takim przypadku jedynie dodatek wynikający z godzin nadliczbowych po przepracowaniu 8 godzin w ciągu doby.

Pracodawca jest zobowiązany, zgodnie z przepisami prawa pracy, do sporządzenia takiego punktu w umowie o pracę, w którym określi wymiar godzin, po którym przekroczeniu pracownik otrzyma dodatek za godziny nadliczbowe, jako obowiązkowy element umowy o pracę dla osoby zatrudnionej na niepełen etat.