Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością („spółka”) może ustanowić radę nadzorczą, przy czym w odniesieniu do spółek o określonym kapitale zakładowym i ustalonej liczbie wspólników wskazane działanie stanowi powinność władz spółki. Członkom rady nadzorczej może zostać przyznane wynagrodzenie. W niektórych przypadkach może pojawić się problem z rozliczeniem wynagrodzenia przysługującego członkowi rady nadzorczej — dotyczy to np. choroba członka rady nadzorczej. Jak choroba członka rady nadzorczej wpływa na jego pensję — omawiamy te zagadnienia w artykule.
Rada nadzorcza spółki — obowiązujące przepisy
Powoływanie rady nadzorczej w spółce uregulowano w przepisach Ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych, dalej jako „ksh”.
Jak wynika z art. 213 ksh:
- umowa spółki może ustanowić radę nadzorczą lub komisję rewizyjną albo oba te organy;
- w spółkach, w których kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż 25 — powinna być ustanowiona rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.
Należy dodać, że członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.
Warto podkreślić, że członków rady nadzorczej powołuje się na rok, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej.
Dopuszczalność przyznania członkowi rady nadzorczej prawa do wynagrodzenia
Zgodnie z art. 222(1) § 1 ksh członkom rady nadzorczej może zostać przyznane wynagrodzenie. Wskazane wynagrodzenie określa umowa spółki lub uchwała wspólników.
W praktyce funkcjonowania spółek wynagrodzenie przysługujące członkowi rady nadzorczej najczęściej jest ustalone jako:
- ryczałt za dany okres (np. wynagrodzenie miesięczne),
- płatność należna z tytułu uczestniczenia w posiedzeniach rady nadzorczej zwoływanych przez jej przewodniczącego.
Choroba członka rady nadzorczej a prawo do wynagrodzenia uzależnionego od uczestnictwa w posiedzeniach rady
Jak już wspomnieliśmy, wynagrodzenie członka rady nadzorczej może być ustalone na dwa sposoby. Przyjęta koncepcja wypłaty rzutuje jednocześnie na sposób postępowania w przypadku absencji członka rady nadzorczej.
Przykład 1.
Członek rady nadzorczej został powołany uchwałą wspólników spółki. Przyznano mu prawo do wynagrodzenia, które jest wypłacane z tytułu uczestnictwa w pracach rady (posiedzeniach). Członek rady nadzorczej zachorował, co uniemożliwiło mu wzięcie udziału w zaplanowanych przez przewodniczącego posiedzeniach. Czy w takich okolicznościach wynagrodzenie powinno być wstrzymane?
W przypadku gdy w umowie spółki lub uchwale wspólników postanowiono o przyznaniu wynagrodzenia członkowi rady nadzorczej wyłącznie z tytułu uczestnictwa w posiedzeniu rady, wynagrodzenie za czas absencji chorobowej nie powinno być wypłacone.
W konsekwencji członek rady nadzorczej, o którym mowa w przykładowej sytuacji, nie powinien otrzymać wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy powodującej niemożność uczestniczenia w posiedzeniu rady.
Choroba członka rady nadzorczej a wynagrodzenie przysługujące z tytułu pełnienia funkcji członka rady
Inaczej będzie wtedy, gdy umowa spółki lub uchwała wspólników będzie zawierać postanowienie, zgodnie z którym wynagrodzenie dla członka rady nadzorczej przysługuje z tytułu pełnienia funkcji członka tej rady.
Przykład 2.
Członkowi rady nadzorczej przyznano wynagrodzenie z tytułu sprawowania funkcji członka tej rady. Nie określono jednocześnie dodatkowych warunków, w tym okoliczności wyłączających prawo do wynagrodzenia, np. za czas absencji chorobowej. W takich okolicznościach obniżenie wynagrodzenia lub brak jego wypłaty nie ma dostatecznego uzasadnienia.
Może się równocześnie zdarzyć, że umowa spółki lub uchwała wspólników będzie zawierać określone doprecyzowania, np. przewidujące wypłatę wynagrodzenia, jeżeli członek rady nadzorczej de facto wykonuje swoje zadania wynikające z pełnionej funkcji. W takiej sytuacji choroba stanowi przeszkodę w realizacji zadań powierzonych członkowi rady nadzorczej.
Wobec tego istnieje możliwość zmniejszenia wynagrodzenia, przy czym konieczne jest w tym wypadku ustalenie sposobu postępowania w zakresie dokonywania obliczenia obniżonej kwoty należności.
Choroba członka rady nadzorczej a wynagrodzenie określone w wysokości zryczałtowanej
Częstym sposobem wynagradzania członków rady nadzorczej jest przyznanie im określonej kwoty ustalonej jako ryczałt.
Przykład 3.
W spółce ustanowiono radę nadzorczą. Zgodnie z podjętymi postanowieniami w odniesieniu do tego organu członkom rady nadzorczej zostało przyznane wynagrodzenie w wysokości zryczałtowanej. Wskazane wynagrodzenie przysługuje za okres miesiąca pełnienia funkcji członka rady nadzorczej. Jak zatem w powyższych okolicznościach powinno się postąpić, jeżeli członek rady nadzorczej zachoruje i wskutek tego nie będzie mógł faktycznie pełnić swej funkcji?
Istotnie — przedstawiona powyżej sytuacja może wywoływać określone wątpliwości. W świetle przepisów ksh decydujące znaczenie mają zapisy zawarte w umowie spółki lub uchwale wspólników w zakresie dotyczącym przyznania wynagrodzenia członkowi rady nadzorczej.
Oznacza to, że w wymienionych dokumentach spółki powinny być wskazane zasady wypłaty wynagrodzenia członkowi rady nadzorczej, które określają m.in.:
- dopuszczalność pomniejszenia lub niewypłacenia wynagrodzenia przyznanego członkowi rady nadzorczej;
- przypadki uzasadniające zastosowanie działań przewidzianych w pkt 1.
Ponadto — jeśli dokumenty spółki przewidują możliwość pomniejszenia wynagrodzenia członka rady nadzorczej — istotną kwestią jest ustalenie sposobu dokonywania tego zmniejszenia. Można przyjąć np. metodę, zgodnie z którą na podstawie miesięcznej stawki wynagrodzenia członka rady nadzorczej ustala się stawkę dzienną w danym miesiącu.
Następnie wynagrodzenie miesięczne ulega zmniejszeniu przy uwzględnieniu tej stawki za każdy dzień nieobecności.
Może także funkcjonować zasada, w której myśl choroba członka rady nadzorczej nie wpływa na jego uprawnienia w przedmiocie wynagrodzenia — sposób postępowania w takim przypadku jest oczywisty.
Problemem jest natomiast sytuacja, gdy w dokumentach spółki w ogóle nie określono zasad wypłaty wynagrodzenia członkowi rady nadzorczej w razie zaistnienia choroby. W takim stanie rzeczy powinno się uwzględnić ewentualność wypłaty wynagrodzenia bez żadnych pomniejszeń — wobec braku określenia reguł zmniejszania należności członka rady nadzorczej za okres absencji chorobowej.
Innym wariantem postępowania może być także podjęcie decyzji w sprawie wypłaty wynagrodzenia przez władze spółki.
Rozstrzygnięcie w tej materii powinno zostać poprzedzone zbadaniem zapisów zawartych w dokumentach spółki.
Choroba członka rady nadzorczej – czy trzeba pomniejszyć wynagrodzenie? Podsumowanie
Władze spółki mogą, a w niektórych przypadkach powinny ustanowić radę nadzorczą. Członkowi takiej rady może być przyznane — na podstawie umowy spółki lub uchwały wspólników — wynagrodzenie. Wspomniane wynagrodzenie może być określone jako ryczałt, należność z tytułu uczestniczenia w posiedzeniach rady nadzorczej lub pełnienia funkcji członka rady. Możliwość pomniejszenia wynagrodzenia członka rady nadzorczej zależy od sposobu określenia wypłaty oraz postanowień zawartych w dokumentach spółki.
