Unijne rozporządzenie AI Act to pierwszy akt prawny kompleksowo regulujący sztuczną inteligencję w Europie. Jego celem jest zapewnienie bezpiecznego rozwoju AI z poszanowaniem praw i etyki. Kluczowym elementem regulacji są obowiązki administracyjne w AI Act, które dotyczą dostawców i użytkowników systemów. Wprowadzają one szereg wymogów formalnych, mających na celu zwiększenie transparentności i nadzoru nad tą przełomową technologią.
Deklaracja zgodności UE
Dostawca sporządza pisemną i nadającą się do odczytu maszynowego, podpisaną fizycznie lub elektronicznie, deklarację zgodności UE dla każdego systemu AI wysokiego ryzyka i przechowuje ją do dyspozycji właściwych organów krajowych przez okres 10 lat od dnia wprowadzenia systemu AI wysokiego ryzyka do obrotu lub oddania go do użytku. W deklaracji zgodności UE wskazuje się system AI wysokiego ryzyka, dla którego ją sporządzono. Kopię deklaracji zgodności UE przedkłada się odpowiednim właściwym organom krajowym na ich wniosek.
W deklaracji zgodności UE stwierdza się, że dany system AI wysokiego ryzyka spełnia wymogi ustanowione w AI Act. Zawiera ona informacje określone w załączniku V AI Act i musi zostać przetłumaczona na język łatwo zrozumiały dla właściwych organów krajowych państw członkowskich, w których dany system AI wysokiego ryzyka jest wprowadzany do obrotu lub udostępniany.
W przypadku, gdy systemy AI wysokiego ryzyka podlegają innemu unijnemu prawodawstwu harmonizacyjnemu, w którym również ustanowiono wymóg sporządzenia deklaracji zgodności UE, na potrzeby wszystkich przepisów prawa Unii mających zastosowanie do systemu AI wysokiego ryzyka sporządza się jedną deklarację zgodności UE. W deklaracji zamieszcza się wszystkie informacje niezbędne do zidentyfikowania unijnego prawodawstwa harmonizacyjnego, do którego się ona odnosi.
Oznakowanie CE
Oznakowanie CE podlega ogólnym zasadom określonym w art. 30 rozporządzenia (WE) nr 765/2008. W przypadku systemów AI wysokiego ryzyka dostarczanych w formie cyfrowej cyfrowe oznakowanie CE stosuje się wyłącznie wtedy, gdy można do niego łatwo dotrzeć za pośrednictwem interfejsu, poprzez który uzyskuje się dostęp do tego systemu, lub za pomocą łatwo dostępnego kodu nadającego się do odczytu maszynowego lub innych środków elektronicznych.
Oznakowanie CE umieszcza się na systemie AI wysokiego ryzyka w sposób widoczny, czytelny i trwały. W przypadku, gdy z uwagi na charakter systemu AI wysokiego ryzyka oznakowanie systemu w taki sposób nie jest możliwe lub zasadne, oznakowanie to umieszcza się na opakowaniu lub – w stosownych przypadkach – w dołączonej do systemu dokumentacji.
W stosownych przypadkach oznakowaniu CE towarzyszy również numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej odpowiedzialnej za przeprowadzenie procedur oceny zgodności ustanowionych w AI Act.
Numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej umieszcza sama jednostka lub, według wskazówek jednostki notyfikowanej, dostawca bądź jego upoważniony przedstawiciel. Numer identyfikacyjny umieszcza się również na wszelkich materiałach promocyjnych zawierających informacje o tym, że system AI wysokiego ryzyka spełnia wymogi konieczne do opatrzenia go oznakowaniem CE.
W przypadku, gdy systemy AI wysokiego ryzyka podlegają innym przepisom Unii, które również przewidują umieszczenie oznakowania CE, oznakowanie CE wskazuje, że dany system AI wysokiego ryzyka spełnia także wymogi zawarte w tych innych przepisach.
Obowiązki administracyjne w AI Act a rejestracja systemu
Przed wprowadzeniem do obrotu lub oddaniem do użytku systemu AI wysokiego ryzyka, z wyjątkiem systemów AI wysokiego ryzyka, o których mowa w załączniku III pkt 2 AI Act, dostawca lub – w stosownych przypadkach – jego upoważniony przedstawiciel rejestrują się i swój system w bazie danych UE.
Przed oddaniem do użytku lub wykorzystaniem systemu AI wysokiego ryzyka, z wyjątkiem systemów AI wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III pkt 2 AI Act, podmioty stosujące będące publicznymi organami, instytucjami, organami lub jednostkami organizacyjnymi Unii bądź osobami działającymi w ich imieniu rejestrują się, wybierają system i rejestrują jego wykorzystanie w bazie danych UE.
Systemy AI wysokiego ryzyka, o których mowa w załączniku III pkt 2 AI Act, rejestruje się na poziomie krajowym.
Współpraca z właściwymi organami
Dostawcy systemów AI wysokiego ryzyka, na uzasadniony wniosek właściwego organu, przekazują temu organowi wszelkie informacje i dokumenty niezbędne do wykazania zgodności systemu AI wysokiego ryzyka z wymogami ustanowionymi w AI Act, w języku łatwo zrozumiałym dla danego organu w jednym z oficjalnych języków instytucji Unii wskazanym przez dane państwo członkowskie.
Na uzasadniony wniosek właściwego organu dostawcy zapewniają również występującemu z wnioskiem właściwemu organowi, w stosownych przypadkach, dostęp do generowanych automatycznie przez system AI wysokiego ryzyka rejestrów zdarzeń w zakresie, w jakim tego rodzaju rejestry zdarzeń znajdują się pod ich kontrolą.
Wszelkie informacje uzyskane zgodnie z niniejszym artykułem przez właściwy organ traktuje się zgodnie z obowiązkami dotyczącymi poufności.
Upoważnieni przedstawiciele dostawców systemów AI wysokiego ryzyka
Przed udostępnieniem swoich systemów AI wysokiego ryzyka na rynku Unii dostawcy mający miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwach trzecich ustanawiają – na podstawie pisemnego pełnomocnictwa – upoważnionego przedstawiciela mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Unii.
Dostawca umożliwia swojemu upoważnionemu przedstawicielowi wykonywanie zadań powierzonych mu na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez dostawcę.
Upoważniony przedstawiciel wykonuje zadania powierzone mu na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez dostawcę. Przekazuje organom nadzoru rynku, na wniosek, kopię pełnomocnictwa w jednym z oficjalnych języków instytucji Unii wskazanym przez właściwy organ.
Do celów niniejszego rozporządzenia pełnomocnictwo uprawnia upoważnionego przedstawiciela do wykonywania następujących zadań:
- sprawdzenie, czy zostały sporządzone deklaracja zgodności UE i dokumentacja techniczna, oraz czy została przeprowadzona przez dostawcę odpowiednia procedura oceny zgodności;
- przechowywanie do dyspozycji właściwych organów i krajowych organów lub jednostek, przez okres 10 lat od wprowadzenia systemu AI wysokiego ryzyka do obrotu lub oddania go do użytku, danych kontaktowych dostawcy, który ustanowił upoważnionego przedstawiciela, kopii deklaracji zgodności UE, dokumentacji technicznej oraz, w stosownych przypadkach, certyfikatu wydanego przez jednostkę notyfikowaną;
- przekazywanie właściwemu organowi, na uzasadniony wniosek, wszelkich informacji i dokumentów, niezbędnych do wykazania zgodności systemu AI wysokiego ryzyka z wymogami AI Act w tym zapewnienie temu organowi dostępu do generowanych automatycznie przez system AI wysokiego ryzyka rejestrów zdarzeń, w zakresie, w jakim tego rodzaju rejestry zdarzeń znajdują się pod kontrolą dostawcy;
- współpraca z właściwymi organami, na uzasadniony wniosek, w zakresie wszelkich działań, które organy te podejmują w odniesieniu do danego systemu AI wysokiego ryzyka, w szczególności, aby zmniejszyć i ograniczyć ryzyko, jakie stwarza ten system AI wysokiego ryzyka;
- w stosownych przypadkach spełnianie obowiązków rejestracyjnych lub, jeżeli rejestracji dokonuje sam dostawca, zapewnienie, by informacje były prawidłowe.
Pełnomocnictwo daje upoważnionemu przedstawicielowi prawo do tego, aby właściwe organy mogły się zwracać do niego, obok albo zamiast do dostawcy, we wszystkich kwestiach dotyczących zapewnienia zgodności z niniejszym rozporządzeniem.
Upoważniony przedstawiciel wypowiada pełnomocnictwo, jeśli uważa lub ma powody uważać, że dostawca działa w sposób sprzeczny ze swoimi obowiązkami wynikającymi z niniejszego rozporządzenia. W takim przypadku upoważniony przedstawiciel natychmiast informuje o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i jego przyczynach odpowiedni organ nadzoru rynku, a także, w stosownych przypadkach, odpowiednią jednostkę notyfikowaną.
