Jako przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą zauważyłem, że błędnie rozliczyłem podatek VAT za ostatni miesiąc, w związku z czym powstała zaległość podatkowa. Czy z uwagi na popełniony czyn zabroniony czynny żal może złożyć mój pełnomocnik ogólny, któremu udzieliłem pełnomocnictwa PPO?
Paweł, Gdynia
Tak, czynny żal przez pełnomocnika jest możliwy - pełnomocnictwo ogólne w rozumieniu art. 138d Ordynacji podatkowej upoważnia do złożenia czynnego żalu w imieniu mocodawcy.
Instytucja czynnego żalu
Instytucja czynnego żalu jest regulowana w Kodeksie karnym skarbowym. Zgodnie z art. 16 kks nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.
Przepis stosuje się tylko wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym.
Zawiadomienie wnosi się na piśmie albo ustnie do protokołu. Zawiadomienie do finansowego organu postępowania przygotowawczego może być złożone także za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym.
Zawiadomienie jest bezskuteczne, jeżeli zostało złożone:
- w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego;
- po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.
Pełnomocnictwo ogólne w Ordynacji podatkowej
Zgodnie z art. 138a Ordynacji podatkowej strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnictwo może być ogólne, szczególne albo do doręczeń. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.
Zgodnie z art. 138d Ordynacji podatkowej pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych.
Zakres działania pełnomocnika ogólnego jest najszerszy i obejmuje wszystkie sprawy podatkowe oraz inne sprawy należące do właściwości organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej. Ustanowienie tego rodzaju pełnomocnictwa wyłącza uciążliwość związaną z dotychczasowym obowiązkiem przedkładania pełnomocnictwa lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt każdej sprawy podatkowej. Pełnomocnictwa ogólne mogą być składane wyłącznie w formie dokumentu elektronicznego i są gromadzone w informatycznej bazie danych, zwanej Centralnym Rejestrem Pełnomocnictw Ogólnych. Ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa wywiera skutek od dnia wpływu do tego rejestru.
Powyższa regulacja wskazuje zatem na dwie kategorie: „sprawy podatkowe” oraz „inne sprawy należące do właściwości organów podatkowych”. Ordynacja podatkowa nie wyjaśnia tych pojęć, jednak w tym zakresie można sięgnąć do orzecznictwa sądowego.
W wyroku NSA z 27 stycznia 2022 roku (I FSK 1691/21) czytamy:
„Pojęcie »sprawa podatkowa« użyte w art. 138d § 1 i art. 138e § 1 Ordynacji podatkowej należy rozumieć w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wyznaczają ją elementy podmiotowe i przedmiotowe stosunku prawnopodatkowego wynikającego z danego obowiązku podatkowego, który konkretyzuje się poprzez ustalenie bądź określenie zobowiązania podatkowego (straty, nadpłaty, zwrotu podatku) za dany okres”.
W świetle powyższego czyn zabroniony scharakteryzowany w przepisach kks nie stanowi sprawy podatkowej. Jednocześnie jednak mieści się w pojęciu „inne sprawy należące do właściwości organów podatkowych”.
Zgodnie z art. 118 kks organami postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe są:
- naczelnik urzędu skarbowego,
- naczelnik urzędu celno-skarbowego,
- Szef Krajowej Administracji Skarbowej;
Również art. 28 ust. 1 pkt 10 ustawy KAS podaje, że do zadań naczelnika urzędu skarbowego należy rozpoznawanie, wykrywanie i zwalczanie przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, zapobieganie tym przestępstwom i wykroczeniom oraz ściganie ich sprawców, w zakresie określonym w kks.
Czynny żal przez pełnomocnika ogólnego w Ordynacji podatkowej
Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują również pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji (UPL-1 lub UPL-1P). Otóż zgodnie z art. 80a tego aktu, jeżeli odrębne ustawy nie stanowią inaczej, deklaracja, w tym deklaracja składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej, może być podpisana także przez pełnomocnika podatnika, płatnika lub inkasenta.
Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji oraz zawiadomienie o odwołaniu tego pełnomocnictwa składa się organowi podatkowemu właściwemu w sprawach podatku, którego dana deklaracja dotyczy. Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji oraz zawiadomienie o odwołaniu tego pełnomocnictwa składane na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej podatnik, płatnik lub inkasent składa do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Umocowanie do podpisania deklaracji, o którym mowa, jest pełnomocnictwem szczególnego rodzaju, upoważniające pełnomocnika jedynie do złożenia podpisu na deklaracji podatkowej, z wyłączeniem innych działań na rzecz podatnika. Pełnomocnictwo to nie uprawnia np. do sporządzenia deklaracji, co musi wynikać z innego tytułu prawnego. Osoba ustanowiona jedynie do podpisywania deklaracji nie może też „poprawiać” danych zawartych w deklaracji.
Na mocy art. 80b Ordynacji podatkowej, jeżeli odrębne ustawy nie stanowią inaczej, podpisanie deklaracji przez pełnomocnika zwalnia podatnika, płatnika lub inkasenta z obowiązku podpisania deklaracji.
Podkreślić należy, że ww. przepisy dotyczą pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji. Definicję deklaracji odnajdziemy w art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdzie wskazano, że poprzez deklarację rozumie się również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci.
Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 Ordynacji przepisy prawa podatkowego to przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polskę umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polskę innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych.
W świetle powyższego czynny żal nie jest deklaracją w rozumieniu Ordynacji podatkowej, co oznacza, że pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji (UPL-1 lub UPL-1P) nie upoważnia pełnomocnika do jego złożenia.
