Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) jest pobierany od podstawy jego obliczenia według skali podatkowej. W tych unormowaniach przewidziano jednocześnie możliwość złożenia przez zatrudnionego odpowiedniego oświadczenia. Kiedy i jak należy złożyć wniosek pracownika o stosowanie 32% stawki podatku oraz jakie zasady obowiązują płatnika w tym zakresie – szczegółowo wyjaśniamy poniżej.
Skala podatkowa oraz zaliczki na PIT — aktualnie obowiązujące zasady
Zasady opodatkowania przychodów podatników będących pracownikami określono w przepisach Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, określanej w dalszej części artykułu jako „ustawa o PIT”.
Podatek dochodowy pobiera się od podstawy jego obliczenia według następującej skali podatkowej:
- podstawa obliczenia podatku do 120 000 zł — podatek wynosi 12% minus kwota zmniejszająca podatek 3600 zł,
- podstawa obliczenia podatku ponad 120 000 zł — podatek wynosi 10 800 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o PIT zakłady pracy — będące osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej — są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na PIT od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody:
- ze stosunku służbowego,
- ze stosunku pracy,
- z pracy nakładczej lub ze spółdzielczego stosunku pracy,
- z zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy,
- z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej wypłacanej w spółdzielniach pracy.
Z kolei zaliczki na PIT za miesiące od stycznia do grudnia — wynoszą:
- za miesiące, w których dochód podatnika uzyskany od początku roku od danego płatnika nie przekroczył kwoty 120 000 zł – 12% dochodu uzyskanego w danym miesiącu;
- za miesiąc, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku od danego płatnika przekroczył kwotę 120 000 zł – 12% od tej części dochodu uzyskanego w tym miesiącu, która nie przekroczyła tej kwoty, i 32% od nadwyżki ponad kwotę 120 000 zł;
- za miesiące następujące po miesiącu, o którym mowa w pkt 2 – 32% dochodu uzyskanego w danym miesiącu od danego płatnika.
Wniosek pracownika o stosowanie 32% stawki podatku
W codziennej praktyce kadrowej może się zdarzyć, że osoba będąca pracownikiem wystąpi do pracodawcy z wnioskiem o zastosowanie wyższej stawki w zakresie opodatkowania PIT.
Przykład 1.
Zatrudniony w zakładzie pracy pracownik jest objęty niższą 12% stawką podatkową. Osoba ta złożyła pracodawcy wniosek o stosowanie wobec niej wyższej stawki opodatkowania, czyli 32%. Czy w powyższych okolicznościach przedsiębiorstwo jest zobowiązane zaakceptować wniosek pracownika w przedmiotowym zakresie?
Odpowiedź na ww. pytanie jest twierdząca — płatnik, w tym pracodawca, powinien uwzględnić wniosek podatnika (pracownika) o zastosowanie wobec niego wyższej stawki podatkowej. Wynika to wprost w brzmienia art. 41a ustawy o PIT.
Należy w tym miejscu dodać, że płatnikami w rozumieniu przytoczonego przepisu są m.in.:
- zakłady pracy,
- rolnicze spółdzielnie produkcyjne,
- inne spółdzielnie zajmujące się produkcją rolną.
Jakie zatem będą konsekwencje złożenia przez pracownika (podatnika) pracodawcy (płatnikowi) wniosku o zastosowanie wyższej stawki podatkowej?
Przykład 2.
Pracownik złożył pracodawcy wniosek w sprawie stosowania w ciągu roku podatkowego wyższej stawki podatkowej przy obliczaniu i pobieraniu zaliczek na PIT. Dla płatnika oznacza to konieczność uwzględnienia stawki w wysokości 32%, zamiast 12%. W związku z tym, po otrzymaniu wskazanego wniosku, płatnik stosuje wyższą stawkę podatkową.
Należy jednocześnie pamiętać o informacjach zawartych w dokumencie Ministerstwa Finansów (MF) z 30 grudnia 2022 roku „Oświadczenia i wnioski mające wpływ na wysokość zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych obliczanych przez płatników tego podatku” (dalej jako „objaśnienia MF”).
W objaśnieniach MF wskazano, że wybór wyższej stawki podatku dla celów obliczania zaliczki nie ma zastosowania w rozliczeniu rocznym. Podatek należny za dany rok podatkowy obliczany jest według obowiązującej za ten rok skali podatkowej, a więc z uwzględnieniem wszystkich jej elementów, w tym niższej stawki podatku.
Kiedy płatnik powinien uwzględnić wniosek pracownika o zastosowanie wyższej stawki podatkowej?
Kwestią kluczową w kontekście omawianej tematyki jest pytanie, kiedy płatnik powinien uwzględnić wniosek pracownika o zastosowanie wyższej stawki podatkowej?
Przykład 3.
Pracownik złożył pracodawcy wniosek o obliczanie i pobieranie zaliczek na PIT według wyższej 32% stawki, zamiast najniższej stawki określonej w skali podatkowej. W tej sytuacji sprawą wymagającą rozstrzygnięcia jest moment, w którym pracodawca powinien uwzględnić wskazany wniosek pracownika.
W opisanym przypadku wątpliwość dotyczy tego, czy płatnik powinien zastosować wyższą stawkę podatkową:
- poczynając od najbliższej wypłaty po skierowaniu przez pracownika wniosku, lub
- począwszy od następnego miesiąca po miesiącu złożenia wniosku.
Również w objaśnieniach MF w pełni potwierdzono zasadę określoną w cytowanym przepisie.
Oznacza to zatem, że płatnik ma obowiązek uwzględnić oświadczenie lub wniosek podatnika najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu, w którym je otrzymał.
Wniosek pracownika o stosowanie 32% stawki podatku. Podsumowanie
Istnieje możliwość, że pracownik wystąpi do pracodawcy w sprawie zastosowania w odniesieniu do jego dochodów wyższej stawki podatkowej. Pracodawca (płatnik) uwzględnia wniosek dotyczący stosowania stawki podatkowej w wysokości 32%, do czego zobowiązują go przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeżeli podatnik złoży wspomniany wniosek, płatnik uwzględnia go najpóźniej od miesiąca następującego po miesiącu otrzymania dokumentu. Oznacza to, że płatnik może, w miarę możliwości, uwzględnić omawiany wniosek także niezwłocznie po jego otrzymaniu.
