Poradnik Przedsiębiorcy

Progresywny podatek dochodowy - zasady ogólne, skala podatkowa

Podatnicy decydujący się na założenie działalności gospodarczej muszą wybrać m. in. sposób jej opodatkowania. Wśród wielu dostępnych form, najpopularniejszą jest progresywny podatek dochodowy. W artykule wskazujemy czym się on charakteryzuje i w jaki sposób jest wyliczany. 

Progresywny podatek dochodowy - skala podatkowa

Progresywny podatek dochodowy, zwany inaczej skalą podatkową albo podatkiem na zasadach ogólnych, uzależnia stawkę podatku od wysokości dochodu. Przychody uzyskiwane do przekroczenia progu podatkowego są opodatkowane stawką w wysokości 17%, natomiast powyżej tej kwoty - 32%. Przy obliczaniu podatku należy wziąć pod uwagę kwotę wolną od podatku. Dopiero po jej przekroczeniu podatnik może być zobowiązany do opłacania zaliczek na podatek dochodowy.

Progresywny podatek dochodowy - zaliczki miesięczne i kwartalne

Podatnik, który wybrał podatek dochodowy rozliczany na zasadach ogólnych, zobowiązany jest do samodzielnego obliczania miesięcznej lub kwartalnej zaliczki. W przypadku trybu miesięcznego, należy ją wpłacać do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, natomiast przy rozliczeniu kwartalnym - do 20 dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który jest ona wpłacana. Zaliczki za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał roku podatkowego wpłacane są do 20 stycznia następnego roku. W przypadku, gdy przed upływem terminu zapłaty zaliczki podatnik złożył zeznanie roczne i zapłacił podatek wynikających z zeznania, zaliczki za ostatni miesiąc/kwartał nie należy płacić.

Kwartalne zaliczki są przeznaczone dla małych podatników - tzn. przedsiębiorców, których przychody ze sprzedaży wraz z podatkiem VAT w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły równowartości 200 000 000 euro (w przeliczeniu na złotówki) lub rozpoczynających działalność gospodarczą. Przeliczenia dokonuje się według średniego kursu euro, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego. W 2020 r. kwota ta wynosi 8 747 000 zł.

Należy pamiętać, że zgodnie z ustawą o PIT - podatnikiem rozpoczynającym działalność jest podatnik, który w roku rozpoczęcia tej działalności oraz w okresie 2 lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, nie prowadził działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki niemającej osobowości prawnej oraz działalności takiej nie prowadził małżonek tej osoby, jeżeli między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa.

W przypadku wyboru kwartalnego sposobu wpłacania zaliczki informacje o takim wyborze wskazuje się w zeznaniu rocznym PIT-36, PIT-36L oraz PIT-28 składanym za rok podatkowy, w którym był stosowany kwartalny sposób wpłacania zaliczek.

Obowiązek wpłaty zaliczki przy opodatkowaniu wg zasad ogólnych powstaje po raz pierwszy w miesiącu, w którym dochód z działalności przekroczył kwotę wolną od podatku, a wartość podatku jest większa niż przysługujące odliczenia.

Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych

Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych przy opodatkowaniu według skali wynoszą w wyliczaniu zaliczek:

  • do 85 528 zł - 17% minus kwota zmniejszająca podatek 525,12 zł,
  • ponad 85 528 zł - 14.539,76 zł +32% nadwyżki ponad 85.528 zł

W zaliczkach na podatek przyjmuje się uproszczoną wersję ujęcia kwoty zmniejszającej podatek a wyrównania dokonuje się w zeznania rocznym.

Progresywny podatek dochodowy - schemat wyliczania zaliczki

Schemat wyliczenia zaliczki przy nieprzekroczeniu I progu podatkowego (85 528 zł):

  1. przychód od początku roku - koszty jego uzyskania = dochód
  2. dochód - strata z lat ubiegłych (jeżeli występuje) - suma zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (pod warunkiem, że nie zostały ujęte w KPiR) = dochód do opodatkowania
  3. podstawa opodatkowania (dochód zaokrąglony do pełnych złotych)
  4. podstawa opodatkowania * 17% - kwota zmniejszająca 525,12 zł = podatek od początku roku
  5. podatek - suma zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne (7,75% od podstawy) = podatek od początku roku
  6. podatek od początku roku - zaliczki zapłacone w poprzednich miesiącach = zaliczka za dany miesiąc bądź kwartał
  7. kwota należna do urzędu skarbowego (zaliczka za dany miesiąc bądź kwartał zaokrąglona do pełnych złotych).

Schemat wyliczenia zaliczki po przekroczeniu I progu podatkowego:

  1. Przychód od początku roku - koszty od początku roku = dochód

  2. dochód - strata z lat ubiegłych - suma zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (o ile nie były zaliczane w kosztach w KPiR) = podstawa obliczenia podatku.

  3. podstawę obliczenia podatku (dochód) zaokrąglamy do pełnych złotych

  4. podstawa 85.528 zł x 17%

          nadwyżka ponad 85.528 zł x 32%

          =  podatek od początku roku

  1. podatek - suma odliczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne (7,75% od podstawy) = podatek liczony od początku roku

  2. podatek od początku roku - zaliczki zapłacone w poprzednich miesiącach = zaliczka za dany miesiąc/kwartał.

  3. kwota należna do urzędu skarbowego (zaliczka za dany miesiąc bądź kwartał zaokrąglona do pełnych złotych).

Różnica pomiędzy pierwszym a drugim schematem wyliczeń podatku polega na nieuwzględnieniu kwoty zmniejszającej podatek po przekroczeniu I progu podatkowego.

Kwota wolna od podatku w 2020 roku

Po zakończeniu roku podatkowego podatnik zobowiązany jest do złożenia zeznania podatkowego informującego o wysokości osiągniętego dochodu - ewentualnie poniesionej straty - na formularzu PIT-36, w terminie do 30 kwietnia roku następnego. Zeznanie to powinno zawierać wszystkie osiągnięte dochody opodatkowane według skali, w tym również ze stosunku pracy czy emerytury.

W zeznaniu rocznym dokonuje się również korekty kwoty zmniejszającej podatek, uwzględniając faktyczny ostateczny poziom osiągniętego dochodu. Wysokość kwoty zmniejszającej podatek uzależniona jest bowiem od wysokości dochodu:

Podstawa opodatkowania      

(dochód)

Kwota zmniejszająca podatek          

w 2020 roku
nieprzekraczająca kwoty 8000 zł 1360 zł

od 8000 zł i nieprzekraczająca        

kwoty 13 000 zł

1.360 zł pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru:

834 zł 88 gr × (podstawa obliczenia podatku - 8.000 zł) ÷ 5.000 zł

wyższa od 13 000 zł i nieprzekraczająca

kwoty 85 528 zł

525 zł 12 gr

wyższa od 85 528 zł i nieprzekraczająca

kwoty 127 000 zł

525 zł 12 gr pomniejszone o kwotę obliczoną według wzoru:

525 zł 12 gr × (podstawa obliczenia podatku - 85.528 zł) ÷ 41 472 zł

wyższa od 127 000 zł nie występuje

Omawiana forma opodatkowania umożliwia rozliczanie się wraz z małżonkiem bądź na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci. Istnieje również możliwość skorzystania z ulg np. na dzieci, rehabilitacyjnych czy dla osób osiągających dochody za granicą.