Poradnik Przedsiębiorcy

Obliczenie zaliczki w momencie przekroczenia pierwszego progu podatkowego

Podstawową formą opodatkowania dochodów osób fizycznych jest skala podatkowa, która znajduje zastosowanie m.in. przy obliczaniu miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy za pracowników. Obowiązek opłacania zaliczek spoczywa na pracodawcach, którzy są zobowiązani do rzetelnego obliczenia ich wysokości oraz ich wpłaty na rachunek organu podatkowego. W 2020 r. zmienił się sposób obliczania zaliczki na poczet podatku dochodowego w momencie przekroczenia pierwszego progu podatkowego sumy wynagrodzeń pracownika za dany rok podatkowy. Jak należy tego dokonać? Omawiamy tę kwestię w artykule.

Metodyka obliczania podatku w oparciu o skalę podatkową została uregulowana w art. 27 ust. 1 ustawy o PIT. Schemat obliczania podatku, w świetle przywołanej regulacji, zaprezentowano w poniższej tabeli:

W jaki sposób ustalić moment przekroczenia pierwszego progu podatkowego, czyli jaką kwotę wziąć pod uwagę?

Uzyskanie przez pracownika dochodu w kwocie przewyższającej równowartość 85 528 zł wymaga od płatnika zmiany metodyki obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Należy tu zauważyć, że pod uwagę bierze się narastająco (od początku roku) podstawę obliczenia podatku (zgodnie z terminologią zastosowaną w powyższej tabeli), a nie np. wynagrodzenie brutto pracownika. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o PIT podstawę obliczenia podatku stanowi dochód rozumiany jako różnica pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania, pomniejszona o odliczenia ustawowe.

Jak zostało już wspomniane, w zakresie rozliczenia pracownika podstawę obliczenia podatku stanowi wynagrodzenie brutto, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu (250 zł – w przypadku, gdy zakład pracy znajduje się w miejscowości zamieszkania pracownika lub 300 zł – w przypadku, gdy zakład pracy znajduje się poza miejscowością, w której zamieszkuje pracownik) oraz składki na ubezpieczenia społeczne, które finansowane są przez ubezpieczonego, czyli pracownika.

Osiągnięcie przez pracownika podstawy opodatkowania równiej 85 528 zł od początku roku podatkowego oznacza konieczność zmiany metodologii obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatnika (pracodawcę).
Podstawę opodatkowania wyznaczamy zgodnie z poniższym wzorem:

Podstawa opodatkowania = wynagrodzenie brutto – 250 zł lub 300 zł (tj. KUP pracownika) – składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (13,71%).

Jak wygląda obliczenie zaliczki w świetle obowiązujących przepisów?

Aktualne regulacje w ustawie o PIT, a konkretnie art. 32 ust. 1, precyzyjnie określają sposób obliczania zaliczki na podatek dochodowy za pracownika w przypadku, gdy jego dochody przekraczają w danym roku podatkowym kwotę 85 528 zł:

  1. Za miesiące od początku roku do miesiąca, w którym dochodzi do przekroczenia pierwszego progu podatkowego zaliczki wynoszą 17% dochodu uzyskanego w danym okresie.

  2. Jeżeli do przekroczenia progu dochodzi w trakcie miesiąca, należy proporcjonalnie obliczyć:

    • kwotę dochodu objętego podatkiem 17% (tutaj dokonuje się zmniejszenia zaliczki o ulgę podatkową w wysokości 43,76 zł) oraz
    • kwotę dochodu wykraczającą poza limit pierwszego progu podatkowego objętą podatkiem 32%.
  1. Za okres następujący po miesiącu przekroczenia zaliczki wynoszą 32% dochodu uzyskanego w danym okresie i dodatkowo zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy o PIT zaliczek nie pomniejsza się już o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, czyli o równowartość 43,76 zł (525,12/12).

W świetle obowiązujących regulacji należy przyjąć, że od momentu przekroczenia progu 85 528 zł należy zastosować stawkę podatku w wysokości 32% bez stosowania tzw. ulgi podatkowej.

Podsumowanie – przykład liczbowy

Wynagrodzenie miesięczne brutto pracownika wynosi 30 000 zł. Miejsce zamieszkania pracownika znajduje się w miejscowości, w której znajduje się zakład pracy, stąd koszty uzyskania przychodu wynoszą miesięcznie 250 zł (jest to jedyny stosunek pracy pracownika). 

Ponadto pracownik złożył oświadczenie PIT-2 uprawniające pracodawcę do zmniejszania miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (pracownik nie składał dodatkowego oświadczenia w związku z zamiarem opodatkowania dochodów wspólnie z małżonkiem). Dla uproszczenia przyjmuje się, że składki społeczne stanowią 13,71% wynagrodzenia brutto. Wynagrodzenie brutto oraz dochód z danego roku podatkowego w sposób narastający zestawiono w poniższej tabeli.

Miesiąc

Wynagrodzenie brutto

Dochód

Styczeń

30 000 zł

25 637 zł

Luty

60 000 zł

51 274 zł

Marzec

90 000 zł

76 911 zł

Kwiecień

120 000 zł

102 548 zł

Z tabeli powyżej wynika, że w maju doszło do przekroczenia pierwszego progu podatkowego o kwotę 17 020 zł (102 548  zł − 85 528 zł). 

W tabeli poniżej zaprezentowano metodykę obliczania miesięcznych zaliczek w świetle aktualnych przepisów oraz w oparciu o znowelizowane regulacje prawa podatkowego.

Rok


2020

Miesiąc

marzec

kwiecień

maj

Wynagrodzenie brutto

30 000 zł

30 000 zł

30 000 zł

Suma składek ZUS pracownika (13,71%)

4 113 zł

4 113 zł

4 113 zł

Brutto – ZUS (podstawa składek do wyliczenia ubez. zdrowotnego)

25 887 zł

25 887 zł

25 887 zł

KUP

250,00

250,00

250,00

Podstawa opodatkowania PIT (dochód)

25 637 zł

25 637 zł

25 637 zł

Składka zdrowotna do zapłaty (9%)

2 329,83 zł

2 329,83 zł

2 329,83 zł

Składka zdrowotna do odliczenia (7,75%)

2 006,24 zł

2 006,24 zł

2 006,24 zł

Stawka podatku dochodowego

17%

17% od kwoty do limitu

32% od kwoty powyżej limitu

32%

Podatek dochodowy

4 358,29 zł

1 464,89 zł

(17% z 8 617 zł, czyli od kwoty mieszczącej się w limicie pierwszego progu) +

5 446,40 zł (32% z 17 020 zł, czyli od kwoty po przekroczeniu progu) =

6 911,29 zł

8 203,84 zł

Ulga zaliczki

43,76 zł

43,76 zł

0 zł

Podatek dochodowy do zapłaty po odliczeniu składki zdrowotnej i ulgi

2 308,29 zł ~

2 308 zł

4 861,29 zł ~ 4 861 zł

6 197,60 zł ~ 6 198 zł 

Wynagrodzenie netto

21 249,17 zł

18 696,17 zł

17 359,17 zł

Znowelizowane przepisy, które znajdują zastosowanie do dochodów uzyskanych po 1 stycznia 2020 r., obligują pracodawcę do obliczenia majowej zaliczki zgodnie z następującym schematem:

Zaliczkę od kwoty 8 617 zł pracodawca obliczy, stosując stawkę podatku równą 17% (85 528 zł − 76 911 zł = 8 117 zł).

Zaliczkę od pozostałego dochodu za kwiecień, tj. od kwoty 17 020 zł (102 548 zł − 85 528 zł), pracodawca obliczy, stosując stawkę podatku równą 32%.

Sumaryczna kwota zaliczki wyniesie 6 911,29 zł.

Zaliczka do zapłaty, po pomniejszeniu o składkę zdrowotną i kwotę ulgi, po zaokrągleniu do pełnych złotych, wyniesie 4861,29 zł, zgodnie z poniższymi wyliczeniami:

1 464,89 zł + 5 446,40  zł − 43,76 zł − 2 006,24 zł = 4 861,29 zł ~ 4 861 zł.

Z uwagi na fakt, że aktualne przepisy nakazują za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochody uzyskane od początku roku doszły do momentu przekroczenia pierwszego progu podatkowego, obliczać miesięczne zaliczki, stosując stawkę podatku równą 32%, sposób wyznaczenia majowej zaliczki jest w zasadzie analogiczny.

Istotna różnica pojawia się zatem przy obliczaniu zaliczki za miesiąc, w którym dochód pracownika przekracza pierwszy przedział skali podatkowej.

Znowelizowane przepisy dają możliwość precyzyjnego wyznaczenia kwoty zaliczki, co sprawi, że kwota podatku z zeznania rocznego nie powinna się znacząco różnić od kwoty zaliczek wpłaconych przez płatnika. Pracownik uniknie zatem sytuacji, w której musiałby dopłacić podatek do zeznania rocznego.