Obliczenie zaliczki w momencie przekroczenia pierwszego progu podatkowego

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Podstawową formą opodatkowania dochodów osób fizycznych jest skala podatkowa, która znajduje zastosowanie m.in. przy obliczaniu miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy za pracowników. Obowiązek opłacania zaliczek spoczywa na pracodawcach, którzy są zobowiązani do rzetelnego obliczenia ich wysokości oraz ich wpłaty na rachunek organu podatkowego. W 2020 r. zmienił się sposób obliczania zaliczki na poczet podatku dochodowego w momencie przekroczenia pierwszego progu podatkowego sumy wynagrodzeń pracownika za dany rok podatkowy. Jak należy tego dokonać? Omawiamy tę kwestię w artykule.

Metodyka obliczania podatku w oparciu o skalę podatkową została uregulowana w art. 27 ust. 1 ustawy o PIT. Schemat obliczania podatku, w świetle przywołanej regulacji do końca 2021 roku, zaprezentowano w poniższej tabeli:

Podstawa obliczeń podatku w złotych
Podatek wynosi
ponaddo
 85 52817%
minus kwota zmniejszająca podatek
85 528 14539 zł 76 gr + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł

Po wejściu w życie ustawy zwanej Nowym Polskim Ładem od 2022 roku schemat ten ulegnie znacznej zmianie i będzie wyglądał następująco:

Podstawa obliczenia podatku w złotych
Podatek wynosi
ponaddo
 120.00017% minus kwota zmniejszająca 5100 zł
120.000 15 300 zł + 32% nadwyżki ponad 120 000 zł

W jaki sposób ustalić moment przekroczenia pierwszego progu podatkowego, czyli jaką kwotę wziąć pod uwagę?

Uzyskanie przez pracownika dochodu w kwocie przewyższającej równowartość 85 528 zł do 2021 roku lub 120 000 zł od początku 2022 roku wymaga od płatnika zmiany metodyki obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Należy tu zauważyć, że pod uwagę bierze się narastająco (od początku roku) podstawę obliczenia podatku (zgodnie z terminologią zastosowaną w powyższej tabeli), a nie np. wynagrodzenie brutto pracownika. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o PIT podstawę obliczenia podatku stanowi dochód rozumiany jako różnica pomiędzy przychodem a kosztami jego uzyskania, pomniejszona o odliczenia ustawowe.

Jak zostało już wspomniane, w zakresie rozliczenia pracownika podstawę obliczenia podatku stanowi wynagrodzenie brutto, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu (250 zł – w przypadku, gdy zakład pracy znajduje się w miejscowości zamieszkania pracownika lub 300 zł – w przypadku, gdy zakład pracy znajduje się poza miejscowością, w której zamieszkuje pracownik) oraz składki na ubezpieczenia społeczne, które finansowane są przez ubezpieczonego, czyli pracownika.

Osiągnięcie przez pracownika podstawy opodatkowania równiej 85 528 zł do 2021 roku lub 120 000 zł od początku 2022 roku od początku roku podatkowego oznacza konieczność zmiany metodologii obliczania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatnika (pracodawcę).
Podstawę opodatkowania wyznaczamy zgodnie z poniższym wzorem:

Podstawa opodatkowania = wynagrodzenie brutto – 250 zł lub 300 zł (tj. KUP pracownika) – składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (13,71%).

Jak wygląda obliczenie zaliczki w świetle obowiązujących przepisów?

Aktualne regulacje w ustawie o PIT, a konkretnie art. 32 ust. 1, precyzyjnie określają sposób obliczania zaliczki na podatek dochodowy za pracownika w przypadku, gdy jego dochody przekraczają w danym roku podatkowym kwotę drugiego progu podatkowego:

  1. Za miesiące od początku roku do miesiąca, w którym dochodzi do przekroczenia pierwszego progu podatkowego zaliczki wynoszą 17% dochodu uzyskanego w danym okresie.
  2. Jeżeli do przekroczenia progu dochodzi w trakcie miesiąca, należy proporcjonalnie obliczyć:
    • kwotę dochodu objętego podatkiem 17% oraz
    • kwotę dochodu wykraczającą poza limit pierwszego progu podatkowego objętą podatkiem 32%.
  1. Za okres następujący po miesiącu przekroczenia zaliczki wynoszą 32% dochodu uzyskanego w danym okresie. Do końca 2021 r. dodatkowo zgodnie z art. 32 ust. 3 ustawy o PIT zaliczek nie pomniejsza się już o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, czyli o równowartość 43,76 zł (525,12 zł/12 mies.) w 2021 roku. Natomiast od 2022 roku będzie można pomniejszać zaliczki o kwotę zmniejszającą podatek 425 zł (5100 zł/12mies) w 2022 roku.

Co ważne, pomniejszenie zaliczki na podatek dochodowy o kwotę stanowiącą 7,75% podstawy wymiaru składki zdrowotnej będzie możliwe jedynie do końca 2022 roku. O 2022 roku nie będzie to już możliwe.

Obliczenie zaliczki w momencie przekroczenia pierwszego progu podatkowego na przykładach

Ustalenie wysokości wynagrodzenia w momencie przekroczenia granicy drugiego progu podatkowego może być problematyczny, dlatego przedstawimy to na przykładach.

Przykład 1. Wyliczenie wynagrodzenia w 2021 roku

Wynagrodzenie miesięczne brutto pracownika wynosi 30 000 zł. Miejsce zamieszkania pracownika znajduje się w miejscowości, w której znajduje się zakład pracy, stąd koszty uzyskania przychodu wynoszą miesięcznie 250 zł (jest to jedyny stosunek pracy pracownika). 

Ponadto pracownik złożył oświadczenie PIT-2 uprawniające pracodawcę do zmniejszania miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (pracownik nie składał dodatkowego oświadczenia w związku z zamiarem opodatkowania dochodów wspólnie z małżonkiem). Dla uproszczenia przyjmuje się, że składki społeczne stanowią 13,71% wynagrodzenia brutto. Wynagrodzenie brutto oraz dochód z danego roku podatkowego w sposób narastający zestawiono w poniższej tabeli.

Miesiąc

Wynagrodzenie brutto

Dochód

Styczeń

30 000 zł

25 637 zł

Luty

60 000 zł

51 274 zł

Marzec

90 000 zł

76 911 zł

Kwiecień

120 000 zł

102 548 zł

Z tabeli powyżej wynika, że w kwietniu doszło do przekroczenia pierwszego progu podatkowego o kwotę 17 020 zł (102 548  zł − 85 528 zł). 

W tabeli poniżej zaprezentowano metodykę obliczania miesięcznych zaliczek w świetle aktualnych przepisów obowiązujących do końca 2021 roku:

Rok


2021

Miesiąc

marzec

kwiecień

maj

Wynagrodzenie brutto

30 000 zł

30 000 zł

30 000 zł

Suma składek ZUS pracownika (13,71%)

4 113 zł

4 113 zł

4 113 zł

Brutto – ZUS (podstawa składek do wyliczenia ubez. zdrowotnego)

25 887 zł

25 887 zł

25 887 zł

KUP

250,00

250,00

250,00

Podstawa opodatkowania PIT (dochód)

25 637 zł

25 637 zł

25 637 zł

Składka zdrowotna do zapłaty (9%)

2 329,83 zł

2 329,83 zł

2 329,83 zł

Składka zdrowotna do odliczenia (7,75%)

2 006,24 zł

2 006,24 zł

2 006,24 zł

Stawka podatku dochodowego

17%

17% od kwoty do limitu

32% od kwoty powyżej limitu

32%

Podatek dochodowy

4 358,29 zł

1 464,89 zł

(17% z 8 617 zł, czyli od kwoty mieszczącej się w limicie pierwszego progu) +

5 446,40 zł (32% z 17 020 zł, czyli od kwoty po przekroczeniu progu) =

6 911,29 zł

8 203,84 zł

Ulga zaliczki

43,76 zł

43,76 zł

0 zł

Podatek dochodowy do zapłaty po odliczeniu składki zdrowotnej i ulgi

2 308,29 zł ~

2 308 zł

4 861,29 zł ~ 4 861 zł

6 197,60 zł ~ 6 198 zł 

Wynagrodzenie netto

21 249,17 zł

18 696,17 zł

17 359,17 zł

Obliczenie zaliczki za kwiecień powinno wyglądać następująco:

  1. Zaliczkę od kwoty 8 617 zł  (85 528 zł − 76 911 zł = 8 617 zł) pracodawca obliczy, stosując stawkę podatku równą 17%
  2. Zaliczkę od pozostałego dochodu za kwiecień, tj. od kwoty 17 020 zł (102 548 zł − 85 528 zł), pracodawca obliczy, stosując stawkę podatku równą 32%.
  3. Sumaryczna kwota zaliczki wyniesie 6 911,29 zł.
  4. Zaliczka do zapłaty, po pomniejszeniu o składkę zdrowotną i kwotę ulgi, po zaokrągleniu do pełnych złotych, wyniesie 4861,29 zł, zgodnie z poniższymi wyliczeniami: 1 464,89 zł + 5 446,40  zł − 43,76 zł − 2 006,24 zł = 4 861,29 zł ~ 4 861 zł.

Z uwagi na fakt, że aktualne przepisy nakazują za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochody uzyskane od początku roku doszły do momentu przekroczenia pierwszego progu podatkowego, obliczać miesięczne zaliczki, stosując stawkę podatku równą 32%, sposób wyznaczenia majowej zaliczki jest w zasadzie analogiczny. Oczywiście wyliczenia składek społecznych zmienią się po przekroczeniu ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Istotna różnica pojawia się zatem przy obliczaniu zaliczki za miesiąc, w którym dochód pracownika przekracza pierwszy przedział skali podatkowej, kiedy to nie będzie możliwe odliczenie kwoty zmniejszającej podatek.

Przykład 2. Wyliczenie wynagrodzenia w 2022 roku

Wynagrodzenie miesięczne brutto pracownika wynosi 30 000 zł. Miejsce zamieszkania pracownika znajduje się w miejscowości, w której znajduje się zakład pracy, stąd koszty uzyskania przychodu wynoszą miesięcznie 250 zł (jest to jedyny stosunek pracy pracownika). 

Ponadto pracownik złożył oświadczenie PIT-2 uprawniające pracodawcę do zmniejszania miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (pracownik nie składał dodatkowego oświadczenia w związku z zamiarem opodatkowania dochodów wspólnie z małżonkiem). Dla uproszczenia przyjmuje się, że składki społeczne stanowią 13,71% wynagrodzenia brutto. Wynagrodzenie brutto oraz dochód z danego roku podatkowego w sposób narastający zestawiono w poniższej tabeli.

Miesiąc

Wynagrodzenie brutto

Dochód

Styczeń

30 000 zł

25 637 zł

Luty

60 000 zł

51 274 zł

Marzec

90 000 zł

76 911 zł

Kwiecień

120 000 zł

102 548 zł

Maj

150 000 zł

128 185 zł

Z tabeli powyżej wynika, że w maju doszło do przekroczenia pierwszego progu podatkowego o kwotę 8 185 zł (128 185  zł − 120 000 zł). 

W tabeli poniżej zaprezentowano metodykę obliczania miesięcznych zaliczek w świetle przepisów obowiązujących w 2022 roku:

Rok2022
Miesiąckwiecieńmajczerwiec
Wynagrodzenie brutto30 000 zł30 000 zł30 000 zł
Suma składek ZUS pracownika (13,71%)4 113 zł4 113 zł4 113 zł
Brutto – ZUS (podstawa składek do wyliczenia ubezp. zdrowotnego)25 887 zł25 887 zł25 887 zł
KUP250250250
Podstawa opodatkowania PIT (dochód)25 637 zł25 637 zł25 637 zł
Składka zdrowotna do zapłaty (9%)2 329,83 zł2 329,83 zł2 329,83 zł
Stawka podatku dochodowego17%17% od kwoty do limitu
32% od kwoty powyżej limitu
32%
Podatek dochodowy4 358,29 zł2966,84 zł (17% z 17 452 zł, czyli od kwoty mieszczącej się w limicie pierwszego progu) + 2619,20 zł (32% z 8 185 zł, czyli od kwoty po przekroczeniu progu) = 5586,04zł8 203,84 zł
Kwota zmniejszająca podatek425zł425zł425zł
Podatek dochodowy do zapłaty po odliczeniu kwoty zmniejszającej3933,29 zł ~
3933 zł
5161,04 zł ~ 5161 zł7778,84 zł ~ 7779 zł
Wynagrodzenie netto19 624,17 zł18 396,17 zł15 778,17 zł

Obliczenie majowej zaliczki powinno odbyć się zgodnie z następującym schematem:

  1. Zaliczkę od kwoty 17 452(120 000- 102 548 zł = 17 452 zł) pracodawca obliczy, stosując stawkę podatku równą 17%
  2. Zaliczkę od pozostałego dochodu za maj, tj. od kwoty 8 185 zł (128 185 zł − 120 000 zł), pracodawca obliczy, stosując stawkę podatku równą 32%.
  3. Sumaryczna kwota zaliczki wyniesie 5586,04 zł.
  4. Zaliczka do zapłaty, po pomniejszeniu o kwotę ulgi, po zaokrągleniu do pełnych złotych, wyniesie 4861,29 zł, zgodnie z poniższymi wyliczeniami: 2966,84 zł  + 2619,20 zł − 425 zł = 5161,04 zł ~ 5161 zł

Z uwagi na fakt, że aktualne przepisy nakazują za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochody uzyskane od początku roku doszły do momentu przekroczenia pierwszego progu podatkowego, obliczać miesięczne zaliczki, stosując stawkę podatku równą 32%, sposób wyznaczenia czerwcowej zaliczki jest w zasadzie analogiczny. Oczywiście wyliczenia składek społecznych zmienią się po przekroczeniu ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Znowelizowane przepisy dają możliwość precyzyjnego wyznaczenia kwoty zaliczki, co sprawi, że kwota podatku z zeznania rocznego nie powinna się znacząco różnić od kwoty zaliczek wpłaconych przez płatnika. Pracownik uniknie zatem sytuacji, w której musiałby dopłacić podatek do zeznania rocznego.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów