Odsetki w prawie pracy 2026. Kiedy należą się pracownikowi?

Chociaż odsetki kojarzą się głównie z umowami cywilnoprawnymi, takimi jak kredyty czy pożyczki, to odsetki w prawie pracy stanowią istotne uprawnienie pracownika. Przysługują one w sytuacji, gdy pracodawca spóźnia się z wypłatą należnych świadczeń pieniężnych. Kiedy dokładnie zatrudniony może żądać ich zapłaty i jak są naliczane w 2026 roku?

Podstawa żądania zapłaty odsetek

Zanim przejdziemy do kwestii uprawnienia żądania zapłaty odsetek przez pracowników, wskażmy podstawę prawną dochodzenia takich należności. Odsetki są charakterystyczne dla prawa cywilnego, choć możemy je odnaleźć także w innych gałęziach prawa. Jeśli chodzi o prawo pracy, główną podstawą prawną regulującą kwestię odsetek jest Kodeks pracy oraz posiłkowo Kodeks cywilny. Choć Kodeks pracy nie zawiera szczegółowych regulacji dotyczących naliczania odsetek, to art. 300 kp stanowi, że w sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunków pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy. To właśnie Kodeks cywilny jest źródłem szczegółowych przepisów dotyczących odsetek za opóźnienie, również na gruncie szeroko rozumianego prawa pracy.

W kontekście prawa pracy najczęściej mamy do czynienia z odsetkami za opóźnienie. Ich podstawę prawną stanowi art. 481 §1 kc, który stwierdza, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednak, gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Kiedy pracownikowi przysługują odsetki w prawie pracy?

Odsetki za opóźnienie przysługują pracownikowi zawsze wtedy, gdy pracodawca opóźnia się z wypłatą należnego świadczenia pieniężnego. Katalog tych świadczeń jest szeroki i obejmuje przede wszystkim:

• wynagrodzenie za pracę, które powinno być wypłacane co najmniej raz w miesiącu, w stałym i z góry ustalonym terminie. Opóźnienie choćby o jeden dzień uprawnia pracownika do żądania odsetek;
• wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Podobnie jak w przypadku wynagrodzenia zasadniczego, opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych rodzi prawo do odsetek;
• ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Wypłata ekwiwalentu powinna nastąpić w dniu rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli pracodawca ureguluje ekwiwalent później, pracownikowi należą się odsetki;
• odprawa pieniężna. Odprawy związane z rozwiązaniem stosunku pracy, np. odprawy z tytułu zwolnień grupowych, powinny być wypłacone w terminie określonym w porozumieniu o rozwiązaniu stosunku pracy lub, w braku takiego terminu, w dniu rozwiązania stosunku pracy;
• odszkodowania z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. W przypadku orzeczenia przez sąd pracy o obowiązku wypłaty odszkodowania, odsetki należą się od dnia, w którym wyrok stał się prawomocny, chyba że orzeczenie sądowe stanowi inaczej. Warto zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że odsetki za opóźnienie w wypłacie odszkodowania z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę należą się już od daty wymagalności roszczenia, czyli od daty, w której roszczenie to stało się wymagalne (z reguły jest to dzień rozwiązania umowy o pracę lub upływ okresu wypowiedzenia);
• inne świadczenia pieniężne. Wszelkie inne świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku pracy, takie jak premie, nagrody czy zwrot kosztów podróży służbowych w przypadku opóźnienia w ich wypłacie również objęte są zasadą naliczania odsetek.

Przykład 1.

Anna, zatrudniona w firmie X, miała otrzymać wynagrodzenie za maj 2026 roku, które powinno trafić na jej konto bankowe do 10 czerwca 2026 roku. Pracodawca wypłacił jej należną pensję dopiero 20 czerwca 2026 roku. Czy pracownica ma prawo żądać zapłaty odsetek od nieterminowo wypłaconego wynagrodzenia? 

Tak, Annie przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie za 10 dni opóźnienia (od 11 do 20 czerwca).

Przykład 2.

Piotr zakończył pracę w firmie Y 31 maja 2026 roku. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy powinien zostać wypłacony tego samego dnia. Pracodawca wypłacił go jednak dopiero 15 czerwca 2026 roku. Czy pracownik ma prawo żądać zapłaty odsetek od nieterminowo wypłaconego wynagrodzenia? 

Tak, Piotrowi przysługują odsetki za opóźnienie od 1 do 15 czerwca.

Jak naliczane są odsetki w prawie pracy w 2026 roku?

Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie jest zmienna i zależy od wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. Zgodnie z art. 481 § 2 kc wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie jest równa sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych.

Pracodawca i pracownik mogą umownie określić wyższą stopę odsetek za opóźnienie – są to tzw. odsetki umowne. Nie mogą być one jednak wyższe niż dwukrotność wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie.

Odsetki należą się pracownikowi od pierwszego dnia po terminie płatności świadczenia. W praktyce oznacza to, że nie jest wymagane żadne dodatkowe wezwanie do zapłaty. Wystąpienie opóźnienia automatycznie rodzi po stronie pracodawcy obowiązek zapłaty odsetek.

Przykład 3.

Pracodawca jest zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia swoim pracownikom w terminie do 10. dnia każdego miesiąca. Magdalena otrzymała swoją pensję dopiero 12. dnia miesiąca. Od kiedy pracownica może naliczać odsetki od zaległej płatności? 

Może to zrobić już od 11. dnia danego miesiąca aż do chwili zapłaty należnego wynagrodzenia.

Pracownik może dochodzić odsetek od pracodawcy na kilka sposobów:

• w drodze porozumienia. Najprostszym sposobem jest polubowne rozwiązanie sprawy i zwrócenie się do pracodawcy z żądaniem wypłaty zaległego świadczenia wraz z odsetkami;
• poprzez złożenie pozwu o zapłatę należnego wynagrodzenia do sądu pracy. Jeżeli pracodawca odmawia zapłaty, pracownik może wystąpić z pozwem do sądu pracy o zapłatę zaległego świadczenia wraz z odsetkami. Warto pamiętać, że roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne, o czym stanowi art. 291 § 1 kp. Roszczenie o zapłatę odsetek przedawnia się wraz z przedawnieniem roszczenia głównego.

Wyjątki i szczególne sytuacje

Warto zwrócić uwagę, że w niektórych sytuacjach pracodawca może być zwolniony z obowiązku zapłaty odsetek lub ich wysokość może być inna:

• siła wyższa. W wyjątkowych okolicznościach, gdy opóźnienie w wypłacie świadczeń jest spowodowane zdarzeniem niezależnym od pracodawcy i którego nie mógł on przewidzieć ani mu zapobiec (np. katastrofa naturalna paraliżująca systemy bankowe), sąd może uznać, że pracodawca nie ponosi winy za opóźnienie. Jednak nawet w takich przypadkach art. 481 § 1 kc wyraźnie wskazuje, że odsetki przysługują chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Taki zapis oznacza w praktyce, że sama bezwzględna odpowiedzialność za opóźnienie nie jest uzależniona od winy dłużnika;
• terminy w przepisach szczególnych. Niektóre ustawy mogą przewidywać szczególne terminy wypłaty świadczeń lub zasady naliczania odsetek, które mają pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kodeksu cywilnego.

Podsumowanie

Prawo do odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń pieniężnych jest istotnym uprawnieniem pracownika, którego celem jest zrekompensowanie mu strat wynikających z nieterminowej realizacji zobowiązań przez pracodawcę. W 2026 roku zasady te pozostają bez zmian, choć należy pamiętać o zmiennych stawkach odsetek ustawowych. Pracodawcy powinni mieć świadomość konsekwencji opóźnień w wypłatach, a pracownicy – znać swoje prawa i w razie potrzeby dochodzić należnych im świadczeń wraz z odsetkami.