Świadczenie usług poza terytorium kraju a KSeF

Świadczenie usług poza terytorium kraju a KSeF budzi spore wątpliwości wśród przedsiębiorców, ponieważ jest to czynność, która co do zasady nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce. Choć taka sprzedaż rządzi się odrębnymi regułami rozliczeń, sama konieczność dokumentowania jej przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur zależy od statusu polskiego podatnika oraz miejsca świadczenia usług. Wyjaśniamy, jak prawidłowo wystawiać faktury ustrukturyzowane dla kontrahentów zagranicznych zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Świadczenie usług poza terytorium kraju a Ksef

W przypadku usług istotne z punktu widzenia prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług jest określenie miejsca ich świadczenia. Według reguły ogólnej wyrażonej w art. 28b Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) usługa świadczona na rzecz podatnika podlega opodatkowaniu w miejscu jego siedziby, chyba że jest wykonywana na rzecz jego stałego miejsca prowadzenia działalności położonego w innym miejscu – wówczas to ono staje się miejscem opodatkowania.

Jeżeli zatem mamy do czynienia ze świadczeniem usługi na rzecz przedsiębiorcy z innego kraju, to miejscem świadczenia będzie kraj siedziby usługobiorcy, a zatem usługa ta nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium Polski.

W tym miejscu pojawia się jednak kwestia związana z obowiązkiem wystawienia faktury VAT. Stosownie do art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy: podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.

Zgodnie zaś z art. 106a pkt 2 ustawy przepisy rozdziału dotyczącego wystawiania faktur stosuje się do: dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, a w przypadku braku na terytorium kraju siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - posiadającego na terytorium kraju stałe miejsce zamieszkania albo zwykłe miejsce pobytu, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:

1. państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
2. państwa trzeciego.

Jak wskazał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 21 maja 2018 roku (nr 0112-KDIL1-3.4012.172.2018.2.PR):

Jak wynika z opisu sprawy, kontrahent z Niemiec jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku od wartości dodanej na terytorium Niemiec z tytułu nabytej od Wnioskodawcy usługi związanej z naprawą urządzeń i instalacji grzewczych, klimatyzacyjnych i wentylacyjnych wraz z automatyką. Zatem art. 106a pkt 2 lit. a ustawy stanowi podstawę do wystawienia faktury przez Wnioskodawcę, która nie powinna zawierać stawki i kwoty podatku od towarów i usług obowiązującej na terytorium kraju, lecz wyrazy „odwrotne obciążenie”. Przy czym Wnioskodawca, wystawiając fakturę dokumentującą świadczenie przedmiotowej usługi, może na niej umieścić informację „NP”, ponieważ przepisy nie sprzeciwiają się umieszczaniu na fakturze dodatkowych adnotacji.

W art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy wskazano, że faktura powinna zawierać: w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi – wyrazy „odwrotne obciążenie”.

Z art. 106e ust. 5 pkt 1 ustawy wynika, że: faktura może nie zawierać w przypadku, o którym mowa w art. 106a pkt 2 lit. a – danych określonych w ust. 1 pkt 10 i 12–14.

W art. 106e ust. 5 pkt 1 ustawy jednoznacznie stwierdzono, że w przypadku zastosowania art. 106a pkt 2 lit. a ustawy faktura nie zawiera danych określonych w art. 106e ust. 1 pkt 12–14, tj. stawki podatku oraz sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku i sprzedaż zwolnioną od podatku, jak również kwoty podatku od sumy wartości sprzedaży netto, z podziałem na kwoty dotyczące poszczególnych stawek podatku. Faktura może zatem nie zawierać stawki i kwoty podatku oraz sumy wartości sprzedaży netto, natomiast powinna zawierać adnotację „odwrotne obciążenie”.

Wystawianie faktur w KSeF przy świadczeniu usług poza terytorium kraju

W myśl art. 106ga ust. 1 ustawy o VAT: podatnicy są obowiązani wystawiać faktury ustrukturyzowane przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur. Co prawda, art. 106ga ust. 2 ustawy o VAT przewiduje w tym zakresie wyjątki, ale nie obejmują one usług świadczonych poza terytorium kraju. Oznacza to, że w takim przypadku polski podatnik musi wystawić e-fakturę.

Fakturą ustrukturyzowaną z założenia jest plik XML. W określonych ustawowo sytuacjach, poza obowiązkiem wystawienia faktury w KSeF, występuje dodatkowo konieczność przekazania nabywcy faktury w sposób uzgodniony. Zgodnie z art. 106gb ust. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy o VAT: w przypadku gdy:

1. miejscem świadczenia jest terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju lub terytorium państwa trzeciego lub
2. nabywcą jest podmiot nieposiadający siedziby działalności gospodarczej ani stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, lub

– faktura ustrukturyzowana jest udostępniana nabywcy w sposób z nim uzgodniony (np. jako wydruk lub plik pdf).

Ponadto w myśl art. 106gb ust. 5 pkt 1 ustawy o VAT: podatnik jest obowiązany do oznaczenia faktury ustrukturyzowanej kodem umożliwiającym dostęp do tej faktury w Krajowym Systemie e-Faktur oraz umożliwiającym weryfikację danych zawartych na tej fakturze, w przypadku udostępnienia jej nabywcy, o którym mowa w ust. 4, w sposób inny niż przy użyciu Krajowego Systemu e-Faktur.

Zgodnie z „Podręcznikiem KSeF 2.0” faktura udostępniana nabywcy lub używana poza KSeF może zawierać dane w języku obcym. Możliwe jest jej wystawienie w języku polskim (tj. jako plik XML), a następnie udostępnienie nabywcy lub wykorzystanie poza systemem w języku obcym albo w wersji dwujęzycznej. Kluczowe jest jednak to, aby treść faktury udostępnianej poza KSeF w języku obcym odpowiadała merytorycznie danym zawartym w polskim pliku XML. Nie ma również przeszkód, aby sam plik XML przekazywany do KSeF zawierał dane w języku obcym.

Podkreślenia wymaga, że właściwym oznaczeniem w KSeF jest „NP1”, które dotyczy czynności niepodlegających opodatkowaniu VAT w Polsce. Stosuje się je w szczególności w przypadku usług świadczonych na rzecz kontrahentów, gdy brak opodatkowania w Polsce wynika z miejsca świadczenia określonego w art. 28b ustawy.

Podsumowując, polski podatnik świadczący na rzecz zagranicznego przedsiębiorcy usługi niepodlegające opodatkowaniu w Polsce ma obowiązek wystawić fakturę ustrukturyzowaną w KSeF. Faktura ta powinna być oznaczona kodem QR oraz przekazana usługobiorcy w uzgodniony z nim sposób.

Nabywca może zeskanować kod QR i sprawdzić, czy sprzedawca faktycznie przesłał fakturę do KSeF. Po wprowadzeniu danych dostępowych może również pobrać fakturę i zweryfikować, czy dane w KSeF są zgodne z danymi zawartymi w otrzymanym wydruku.