Badania lekarskie pracowników – co się zmienia w 2026 roku?

Od 17 kwietnia 2026 roku weszły w życie kluczowe zmiany dotyczące procedur, jakim podlegają badania lekarskie pracowników. Nowelizacja wynika przede wszystkim z postępującej cyfryzacji dokumentacji w medycynie pracy. Wprowadzone przepisy dają lekarzom nowe możliwości wydawania zaleceń prozdrowotnych, a także precyzyjnie określają wymaganą treść orzeczeń wydawanych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej.

Badania lekarskie pracowników – przepisy objęte nowelizacją oraz podstawa prawna

Wspomniane na wstępie zmiany dotyczą przepisów Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 roku w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy i zostały wprowadzone w drodze Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2026 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kp.

Badania lekarskie pracowników - najważniejsze założenia nowelizacji 

Omawiane zmiany wpisują się w proces cyfryzacji wzorów dokumentów medycyny pracy. 

Oznacza to przede wszystkim upowszechnienie elektronicznej postaci sporządzania orzeczeń lekarskich do celów przewidzianych w kp, pozostawiając jednocześnie możliwość wystawienia orzeczenia lekarskiego w formie papierowej.

W przypadku orzeczenia lekarskiego sporządzonego w postaci elektronicznej dane i informacje objęte orzeczeniem lekarskim są przekazywane osobie badanej z Systemu Informacji Medycznej (SIM), o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 roku o systemie informacji w ochronie zdrowia: 

1. do Internetowego Konta Pacjenta,
2. na jej żądanie w postaci wydruku orzeczenia podpisanego przez lekarza wydającego orzeczenie podpisem własnoręcznym. 

Orzeczenie lekarskie sporządzone w postaci: 

1. elektronicznej zapisuje się i przechowuje w SIM,
2. papierowej lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne przekazuje osobie badanej oraz pracodawcy. 

Należy dodać, że orzeczenie lekarskie wystawia się w postaci papierowej: 

• w przypadku braku dostępu do systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 7 Ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 roku o systemie informacji w ochronie zdrowia;
• w stosunku do funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Służby Wywiadu Wojskowego oraz żołnierzy zawodowych wyznaczonych na stanowiska służbowe w Służbie Kontrwywiadu Wojskowego i Służbie Wywiadu Wojskowego. 

W sprawach dotyczących trybu wydawania i przechowywania orzeczeń lekarskich dla celów pracowniczych lekarz orzeka, po uprzednim osobistym zbadaniu osoby badanej:

• na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego oraz zleconych dodatkowych specjalistycznych badań konsultacyjnych lub badań dodatkowych, a także
• na podstawie oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, występujących na stanowisku pracy.

Zalecenia indywidualne uwzględniające pozazawodowe aspekty zdrowotne

W nowelizacji przewidziano możliwość zamieszczenia w orzeczeniu lekarskim informacji dotyczących pozazawodowych aspektów zdrowia i podjęcia działań profilaktycznych.

Przykład 1.

W trakcie przeprowadzania badań profilaktycznych przewidzianych dla celów określonych w kp lekarz medycyny pracy ustalił konieczność podjęcia działań zdrowotnych. W związku z tym wydał badanej osobie zalecenia obejmujące także pozazawodowe czynniki zdrowotne. Wskazane zalecenia przekazuje się wyłącznie pracownikowi – za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta lub w formie wydruku z SIM.

Treść orzeczeń lekarskich wydanych dla celów przewidzianych w kp

Orzeczenie lekarskie o utracie przez pracownika zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy (art. 43 pkt 2 kp) oraz o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 kp) zawiera informacje wskazane w § 3 ust. 4a rozporządzenia podstawowego, który dodano na mocy nowelizacji, czyli:

1. oznaczenie podmiotu wykonującego działalność leczniczą przeprowadzającego badanie profilaktyczne;
2. numer orzeczenia i datę jego wydania wraz ze wskazaniem miejscowości jego wydania;
3. datę wystawienia skierowania na badanie lekarskie;
4. identyfikator dokumentu, jeżeli orzeczenie jest wydawane w postaci elektronicznej;
5. wskazanie rodzaju badania: wstępne, okresowe lub kontrolne oraz podstawy prawnej wydania orzeczenia;
6. imię (imiona) i nazwisko osoby badanej;
7. numer PESEL osoby badanej, a w przypadku osoby niemającej numeru PESEL – serię, numer i nazwę dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz kraj jego wydania;
8. adres zamieszkania osoby badanej (miejscowość, ulica, nr domu, nr lokalu);
9. nazwę i adres pracodawcy oraz jego numer REGON;
10. wskazanie stanowiska, na które osoba badana ma być przyjęta albo na którym jest zatrudniona;
11. informację, że osoba badana:
• wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych jest zdolna do wykonywania albo podjęcia pracy na określonym stanowisku, oraz symbol 21, albo
• wobec istnienia przeciwwskazań zdrowotnych jest niezdolna do wykonywania albo podjęcia pracy na określonym stanowisku, oraz symbol 22, albo
• wobec istnienia przeciwwskazań zdrowotnych utraciła zdolność do wykonywania dotychczasowej pracy z określonym w orzeczeniu dniem, oraz symbol 23;
12. wskazanie daty następnego badania okresowego, jeżeli dotyczy;
13. zalecenia dla pracodawcy wynikające z warunków pracy w odniesieniu do zapewnienia pracownikowi okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 237(15) § 1 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy;
14. imię (imiona) i nazwisko oraz oznaczenie lekarza obejmujące:
• dwucyfrowy symbol województwa,
• wskazanie dodatkowych wymagań kwalifikacyjnych wraz z ich symbolami:
• specjalizacja w dziedzinie medycyny pracy lub medycyny przemysłowej – 1,
• specjalizacja w dziedzinie higieny pracy – 2,
• specjalizacja w dziedzinie medycyny morskiej i tropikalnej – 3,
• specjalizacja w dziedzinie medycyny kolejowej – 4,
• specjalizacja w dziedzinie medycyny lotniczej – 5,
• 6-letni staż pracy; xx ostatnie dwie cyfry roku, w którym lekarz odbył wymagane przeszkolenie – 6 xx,
• odbywanie specjalizacji z zakresu medycyny pracy lub medycyny kolejowej – xx ostatnie dwie cyfry roku zakończenia specjalizacji w trybie obowiązujących przepisów – 7 xx,
• możliwość przeprowadzenia badań profilaktycznych z ograniczeniem czasowym – xx ostatnie dwie cyfry roku upływu okresu ważności – 8 xx,
• specjalizacja w dziedzinie medycyny ogólnej lub medycyny rodzinnej – 9,
• przeszkolenie w jednostce badawczo-rozwojowej albo instytucie badawczym w dziedzinie medycyny pracy w zakresie badań profilaktycznych pracowników narażonych na działanie promieniowania jonizującego – J,
• przeszkolenie w Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej w zakresie badań profilaktycznych pracowników wykonujących prace w warunkach tropikalnych, morskich i podwodnych oraz pracowników powracających z pracy w warunkach tropikalnych – T,
• przeszkolenie w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej w zakresie badań pracowników wykonujących prace na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego – K,
• możliwość przeprowadzania badań profilaktycznych ograniczona do określonych grup pracowników – M;
• liczbę porządkową z rejestru lekarzy przeprowadzających badania profilaktyczne, prowadzonego przez wojewódzki ośrodek medycyny pracy,
• numer prawa wykonywania zawodu lekarza przeprowadzającego badanie lekarskie;
15. pouczenie o przysługującym prawie do odwołania w brzmieniu:
• „Osoba badana lub pracodawca może w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego wnieść odwołanie wraz z jego uzasadnieniem za pośrednictwem podstawowej jednostki służby medycyny pracy, w której orzeczenie zostało wydane, do jednego z podmiotów odwoławczych, którymi są:
• wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce świadczenia pracy lub siedzibę jednostki organizacyjnej, w której jest zatrudniony pracownik;
• instytuty badawcze w dziedzinie medycyny pracy lub Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy;
• Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej, w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez Kolejowy Zakład Medycyny Pracy;
• podmioty lecznicze utworzone i wyznaczone przez Ministra Obrony Narodowej.
• Orzeczenie lekarskie wydane w trybie odwołania jest ostateczne”.

Orzeczenia:

• o konieczności przeniesienia pracownika do innej pracy ze względu na stwierdzenie szkodliwego wpływu wykonywanej pracy na zdrowie pracownika (art. 55 § 1 kp);
• stwierdzające, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego (art. 201 § 2 kp);
• stwierdzające u pracownika objawy wskazujące na powstawanie choroby zawodowej (art. 230 § 1 kp);
• stwierdzające niezdolność do wykonywania dotychczasowej pracy u pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy lub u którego stwierdzono chorobę zawodową, lecz nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 231 kp)

zawierają:

1. informacje, o których mowa w § 3 ust. 4a pkt 1-4, 6–9, 14 i 15 rozporządzenia podstawowego po nowelizacji (informacje te wyszczególniono we wcześniejszym wyliczeniu);
2. wskazanie rodzaju badania: okresowe lub kontrolne oraz podstawy prawnej wydania orzeczenia;
3. informację, że osoba badana stała się niezdolna do wykonywania dotychczasowej pracy ze względu na:
• szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie, oraz symbol 31,
• zagrożenie, jakie stwarza wykonywana praca dla zdrowia młodocianego, oraz symbol 33,
• podejrzenie powstania choroby zawodowej, oraz symbol 34,
• wypadek przy pracy lub chorobę zawodową, oraz symbol 35;
4. wskazanie okresu przeniesienia osoby badanej do pracy na innym stanowisku w związku z niezdolnością do wykonywania dotychczasowej pracy;
5. wskazanie stanowiska, na które osoba badana ma być przyjęta albo na którym jest zatrudniona;
6. zalecenia dla pracodawcy wynikające z decyzji o przeniesieniu na inne stanowisko, dotyczące:
• dostosowania określonego stanowiska pracy w celu zmniejszania ryzyka zawodowego,
• zagrożeń dla zdrowia pracownika, występujących na określonym stanowisku pracy

– jeżeli dotyczy.

Wydawanie orzeczeń lekarskich wyłącznie na podstawie umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką medycyny pracy

W nowelizacji jednoznacznie wskazano, że orzeczenia lekarskie są przekazywane pracodawcy, który zawarł umowę z podstawową jednostką służby medycyny pracy.

Przytoczona zasada odnosi się odpowiednio do orzeczeń wydawanych w trybie odwoławczym.

Zmienione wzory orzeczeń lekarskich wydawanych dla celów przewidzianych w kp

W ramach nowelizacji dokonano zmian w zakresie wzorów dokumentów – dotyczy to wzorów orzeczeń lekarskich określonych w załącznikach nr 2 i 3 rozporządzenia podstawowego (nową treść tych orzeczeń zawarto w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia nowelizującego).

Badania lekarskie pracowników – szczegółowe omówienie zmian. Podsumowanie

Nowelizacja przepisów w sprawie badań profilaktycznych pracowników oznacza przede wszystkim upowszechnienie elektronicznej postaci sporządzania orzeczeń lekarskich. Zmiany wprowadzają ponadto możliwość zamieszczenia w orzeczeniu lekarskim informacji dotyczących pozazawodowych aspektów zdrowia i podjęcia działań profilaktycznych. Uporządkowano także kwestie treści orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kp.