Program AGROSTRATEG – jak uzyskać dofinansowanie dla rolnictwa?

W obliczu dynamicznych zmian klimatycznych XXI wieku, polski sektor rolno-spożywczy stoi przed wyzwaniem zwiększenia swojej konkurencyjności na arenie międzynarodowej. Kluczem do sukcesu są innowacyjne badania i prace rozwojowe, których finansowanie umożliwia program AGROSTRATEG. Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) uruchomiło nabór wniosków, który ma na celu wsparcie przedsiębiorstw i konsorcjów w opracowywaniu nowoczesnych technologii rolnych, ograniczaniu stosowania chemii oraz zwiększaniu bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce.

Jakie są założenia programu AGROSTRATEG?

Przed Narodowym Centrum Badań i Rozwoju jako jednostką odpowiedzialną za wdrożenie programu AGROSTRATEG postawiono cztery główne cele – wybrać do dofinansowania projekty, które:

1. przyczynią się do wzrostu wykorzystania nowoczesnych technologii i technik w rolnictwie;

2. przystosują produkcję roślinną do zmian klimatycznych i ograniczą stosowanie chemii rolnej;
3. dostosują produkcję zwierzęcą do wymagań dotyczących dobrostanu, zrównoważonej produkcji;
4. zwiększą efektywność wykorzystania zasobów naturalnych, wydłużą cykl życia produktów lub zminimalizują liczbę wytwarzanych odpadów.

W pierwszym naborze wniosków, który potrwa od 14 maja do 28 sierpnia 2026 roku (do godz. 16.00), na dofinansowanie projektów zostanie przeznaczona kwota 300 mln zł. Decyzję o tym, komu zostanie przyznane dofinansowanie, poznamy w I kwartale 2027 roku. W regulaminie określono ramy finansowe projektów. Wnioskodawca powinien założyć wydatki co najmniej na poziomie 1 mln zł, nie powinien zaś przedstawić do oceny budżetu, który przekracza 25 mln zł. W dokumentacji konkursowej znajdziemy również maksymalny okres realizacji projektów, który wynosi 48 miesięcy. Oczywiście, jeżeli pojawią się uzasadnione okoliczności, które nie były znane w chwili aplikowania, na wniosek beneficjenta NCBR może wydłużyć okres realizacji projektu o kolejne 12 miesięcy.

Kto może ubiegać się o dotacje na innowacje w rolnictwie?

W przypadku programu AGROSTRATEG o wsparcie mogą wystąpić podmioty, które prowadzą działalność na terenie Polski. Do katalogu beneficjentów programu zaliczamy:

1. przedsiębiorcę – który zamierza realizować projekt samodzielnie,
2. konsorcjum przedsiębiorstw – w którego skład może wejść maksymalnie 5 podmiotów,
3. konsorcjum – które składa się z co najmniej 1 przedsiębiorstwa oraz co najmniej 1 organizacji badawczej lub innych podmiotów (w tym wypadku również może to być maksymalnie 5 podmiotów).

Należy pamiętać, że w przypadku projektów realizowanych przez konsorcja to lider konsorcjum działa w imieniu własnym oraz na rzecz konsorcjantów na podstawie udzielonego pełnomocnictwa.

Na co można przeznaczyć dofinansowanie?

Nie ulega wątpliwości, że wypracowanie nowych rozwiązań wymaga prowadzenia prac badawczych. W ramach projektu wnioskodawca może zaplanować:

• badania podstawowe (możliwe do realizacji jedynie przez organizację badawczą);
• badania przemysłowe (możliwe do realizacji przez organizację badawczą, przedsiębiorstwo lub inny podmiot);
• eksperymentalne prace rozwojowe (możliwe do realizacji przez organizację badawczą, przedsiębiorstwo lub inny podmiot);
• prace przedwdrożeniowe (działania obejmujące przygotowanie wyników prac B+R do zastosowania w praktyce, możliwe do realizacji przez inny podmiot);
• prace przedwdrożeniowe na usługi doradcze (działania obejmujące przygotowanie wyników prac B+R do zastosowania w praktyce, możliwe do realizacji przez przedsiębiorstwo);
• prace przedwdrożeniowe – pomoc de minimis (działania obejmujące przygotowanie wyników prac B+R do zastosowania w praktyce, możliwe do realizacji przez przedsiębiorstwo).

Katalog jest zatem bardzo szeroki, ale trzeba mieć na uwadze, że eksperymentalne prace rozwojowe są obowiązkowe. Przedsiębiorca, który nie przewidzi ich we wniosku, na pewno nie uzyska wsparcia. Tworząc budżet projektu, można wyszczególnić maksymalnie 25 zadań. W ramach jednego zadania nie można łączyć ze sobą poszczególnych rodzajów badań. Na wdrożenie wyników badań wnioskodawca ma natomiast 3 lata, licząc od zakończenia realizacji projektu.

Jakie są najważniejsze zasady finansowania projektów?

Intensywność pomocy jest uzależniona od wielkości przedsiębiorstwa, rodzaju prowadzonych prac oraz ewentualnych premii i przedstawia się następująco:

1. Prace przedwdrożeniowe:

• pomoc de minimis: 100% kosztów kwalifikowalnych dla wszystkich typów przedsiębiorstw,
• pomoc na usługi doradcze (MŚP): 50% kosztów kwalifikowalnych (dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw; brak możliwości skorzystania dla dużych);

1. Badania przemysłowe i eksperymentalne prace rozwojowe (podstawowy poziom dofinansowania):

• mikro i małe przedsiębiorstwa: 70% na badania przemysłowe/45% na prace rozwojowe,
• średnie przedsiębiorstwa: 60% na badania przemysłowe/35% na prace rozwojowe,
• duże przedsiębiorstwa: 50% na badania przemysłowe/25% na prace rozwojowe.

Warto zwrócić uwagę, że NCBR może przyznać dodatkowe punkty procentowe dofinansowania (premii) na badania przemysłowe i prace rozwojowe. Premia 15% przyznawana jest z tytułu spełnienia jednego z poniższych warunków:

• skuteczna współpraca pomiędzy przedsiębiorstwami (z wyłączeniem współpracy międzynarodowej) lub między przedsiębiorstwem a co najmniej jedną organizacją badawczą;
• szerokie rozpowszechnianie wyników: w ciągu 3 lat od zakończenia projektu poprzez prezentację na min. 3 konferencjach (w tym 1 ogólnokrajowej), publikację w min. 2 czasopismach naukowych/bazach danych z wolnym dostępem lub bezpłatne udostępnienie w formie open-source;
• terminowe udostępnianie wyników chronionych IP: udostępnienie wyników (chronionych prawami własności intelektualnej) na zasadach rynkowych, bez wyłączności i bez dyskryminacji podmiotom z EOG;
• lokalizacja w wyznaczonym obszarze objętym pomocą: realizacja projektu na terenie województw: kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego, małopolskiego, opolskiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, warmińsko-mazurskiego, zachodniopomorskiego lub regionu mazowieckiego regionalnego.

Premia 5% przyznawana jest z tytułu realizacji projektu na obszarze województw dolnośląskiego, wielkopolskiego oraz w regionie warszawskim stołecznym. Należy jednak pamiętać, że premie 15% i 5% nie mogą być łączone w odniesieniu do tego samego projektu, a maksymalny poziom dofinansowania po uwzględnieniu premii nie może przekroczyć 80% kosztów kwalifikowalnych projektu.

Program AGROSTRATEG – jak wygląda proces składania wniosku i jego oceny?

Proces ubiegania się o wsparcie rozpoczyna się od przygotowania i złożenia dokumentacji wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu informatycznego LSI. Niezbędnym elementem jest dołączenie wymaganych załączników opatrzonych kwalifikowanym podpisem elektronicznym bądź poświadczonych cyfrowo skanów, a także złożenie oświadczenia potwierdzającego zgodność danych ze stanem faktycznym oraz uprawnienia do reprezentowania wnioskodawcy. Z chwilą wysłania formularza system wygeneruje urzędowe potwierdzenie złożenia opatrzone indywidualnym numerem i datą, co stanowi formalną datę wpłynięcia dokumentu do konkursu. Od tego momentu wniosek zostaje zablokowany do edycji. Przepisy dopuszczają złożenie tylko jednego wniosku na dany projekt w konkretnym zagadnieniu badawczym.

Procedura weryfikacji wniosków składa się z oceny wstępnej oraz dwuetapowej oceny merytorycznej. Ocena wstępna jest przeprowadzana przez pracowników NCBR na podstawie kryteriów zerojedynkowych, co oznacza bezpośrednie ustalenie, czy dany warunek formalny został spełniony, czy też nie. W sytuacji stwierdzenia braków w formularzu lub niewłaściwego wypełnienia treścią niemerytoryczną (maksymalnie trzech pól) wnioskodawca otrzymuje jednorazowe wezwanie do poprawy wniosku w systemie LSI w terminie 5 dni. Niezastosowanie się do wezwania, przekroczenie wyznaczonego czasu lub brak spełnienia kryteriów kwalifikowalności skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania bądź odmową wszczęcia postępowania.

Wnioski, które pomyślnie przejdą weryfikację wstępną, trafiają do Zespołu ds. Oceny Merytorycznej złożonego z niezależnych ekspertów. W pierwszym etapie oceny merytorycznej eksperci analizują wyłącznie załączoną do wniosku „fiszkę projektową”. Uzyskanie pozytywnego wyniku na tym etapie jest warunkiem koniecznym, aby projekt został zakwalifikowany do drugiego etapu, w którym ocenie podlega już pełny formularz wniosku wraz ze szczegółowymi wyjaśnieniami. Drugi etap jest zarazem jedynym momentem w całym procesie merytorycznym, w którym wnioskodawca może zostać dopuszczony do wprowadzenia poprawek lub uzupełnień w treści projektu. Ostateczną rekomendację do dofinansowania uzyskują te przedsięwzięcia, które przejdą pozytywnie oba etapy merytoryczne pod warunkiem, że dostępna w konkursie alokacja środków nie została wcześniej wyczerpana.

W artykule przedstawiliśmy zasady naboru w ramach programu AGROSTRATEG, realizowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Celem inicjatywy jest wsparcie innowacyjnych rozwiązań w rolnictwie, mających na celu przystosowanie go do zmian klimatycznych, ochronę środowiska oraz podniesienie konkurencyjności polskiego sektora rolno-spożywczego. Na dofinansowanie projektów przeznaczono budżet w wysokości 300 mln zł, a wartość pojedynczego przedsięwzięcia musi mieścić się w przedziale od 1 do 25 mln zł (przy maksymalnym czasie realizacji do 48 miesięcy). O wsparcie mogą ubiegać się indywidualni przedsiębiorcy oraz konsorcja (do 5 podmiotów), obejmujące firmy i jednostki naukowe.