W artykule przeanalizujemy, jak prawidłowo dokumentować wynagrodzenie z tytułu tantiem za sprzedaż książek na zagranicznej platformie. Wyjaśnimy, czy twórca ma obowiązek wystawienia faktury z tego tytułu oraz kto powinien być adresatem takiego dokumentu w świetle przepisów o VAT.
Sprzedaż książek na zagranicznej platformie cyfrowej
Na wstępie należy ustalić, z jaką czynnością w świetle ustawy o VAT mamy do czynienia oraz gdzie znajduje się jej miejsce świadczenia. Pierwszą czynnością w tym zakresie będzie określenie, czy dochodzi do świadczenia usługi elektronicznej.
Z treści art. 2 pkt 26 ustawy o VAT w zw. z art. 7 rozporządzenia wykonawczego 282/2011 wynika, że warunkiem koniecznym uznania świadczenia za usługę elektroniczną jest to, aby spełniało następujące cechy:
- realizacja za pomocą internetu lub sieci elektronicznej,
- świadczenie jest zautomatyzowane, a udział człowieka jest niewielki,
- jego wykonanie bez wykorzystania technologii informatycznej jest niemożliwe,
- nie jest objęte wyłączeniami zawartymi w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 282/2011.
Z treści ww. rozporządzenia wykonawczego wynika, że usługi elektroniczne obejmują m.in. ogólnie dostawy produktów w formie cyfrowej, łącznie z oprogramowaniem, jego modyfikacjami lub nowszymi wersjami. To oznacza, że usługa elektroniczna dotyczy zawartości książek w formie cyfrowej, natomiast nie obejmuje materiałów drukowanych, takich jak książki, biuletyny, gazety lub czasopisma.
Dodatkowo należy mieć na uwadze art. 9a rozporządzenia wykonawczego 282/2011, który stanowi, że w przypadku gdy usługi świadczone drogą elektroniczną są świadczone za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnej, interfejsu lub portalu, np. sklepu z aplikacjami, przyjmuje się, że podatnik uczestniczący w świadczeniu tych usług działa w imieniu własnym, lecz na rzecz dostawcy tych usług, chyba że podatnik ten wyraźnie wskaże tego dostawcę jako podmiot świadczący usługę i jest to odzwierciedlone w uzgodnieniach umownych zawartych między stronami.
Aby uznać dostawcę usług świadczonych drogą elektroniczną za wyraźnie wskazanego przez podatnika jako podmiot świadczący usługę, muszą zostać spełnione następujące warunki:
a) na fakturze wystawionej lub udostępnionej przez każdego podatnika uczestniczącego w świadczeniu usług drogą elektroniczną należy wyszczególnić takie usługi i ich dostawcę;
b) na rachunku lub paragonie wystawionym lub udostępnionym usługobiorcy należy wyszczególnić usługi świadczone drogą elektroniczną i ich dostawcę.
Z cytowanych powyżej przepisów wynika więc, że w przypadku świadczenia usług drogą elektroniczną podatnik uczestniczący w świadczeniu tych usług działa w imieniu własnym, lecz na rzecz dostawcy tych usług. Oznacza to, że każdy pośrednik otrzymał i świadczył usługę dalej drogą elektroniczną. Jednakże w określonych okolicznościach należy przyjąć, że taki stan rzeczy nie ma miejsca, np. w sytuacji gdy podatnik wyraźnie wskaże dostawcę jako podmiot świadczący usługę oraz jest to odzwierciedlone w uzgodnieniach umownych.
W kontekście powyższych regulacji warto zwrócić uwagę na treść interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z dnia 3.06.2026 r., nr 0114-KDIP1-2.4012.212.2026.3.AP:
To platforma w całości odpowiada za proces płatności (pobiera środki od klienta detalicznego) i obsługuje zwroty towaru, posiada także wyłączną kontrolę nad procesem dystrybucji, platformą logistyczną, systemem obsługi płatności, a także narzuca regulamin korzystania z usługi. Dodatkowo wskazał Pan, że dokumenty sprzedaży na rzecz nabywcy końcowego (np. paragon/faktura na zakupionego e-booka) wystawiane są przez spółkę grupy (...), a jako sprzedawca detaliczny dla ostatecznego konsumenta nie figuruje Pan, ale platforma.
Powyższe wskazuje, że to ww. platformę należy uznać za podmiot, który otrzymuje i świadczy usługi elektroniczne na rzecz klientów detalicznych (odbiorców końcowych).”
Sprzedaż książek na zagranicznej platformie - fakturowanie usług
W przypadku gdy usługobiorcą usługi elektronicznej jest zagraniczna platforma, nie znajdzie zastosowania art. 28k ustawy o VAT (dotyczący świadczenia usług elektronicznych na rzecz konsumentów). Miejsce świadczenia przedmiotowych usług należy ustalić zgodnie z ogólną zasadą dotyczącą ustalania miejsca świadczenia usług, o której mowa w art. 28b ust. 1 ustawy, zatem jest to miejsce, w którym usługobiorca (platforma) posiada siedzibę działalności gospodarczej. Jeżeli siedziba znajduje się poza granicami kraju, to świadczenie ww. usług nie podlega opodatkowaniu na terytorium Polski.
Odnośnie do dokumentowania świadczonych usług należy zauważyć, że zgodnie z art. 106a pkt 2 ustawy o VAT przepisy dotyczące fakturowania stosuje się do dostawy towarów i świadczenia usług dokonywanych przez podatnika posiadającego na terytorium kraju siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego dokonywane są te czynności, w przypadku gdy miejscem świadczenia jest terytorium:
a) państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, a osobą zobowiązaną do zapłaty podatku od wartości dodanej jest nabywca towaru lub usługobiorca i faktura dokumentująca te czynności nie jest wystawiana przez tego nabywcę lub usługobiorcę w imieniu i na rzecz podatnika,
b) państwa trzeciego.
Na mocy art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Dane, które powinna zawierać faktura, zostały wskazane w art. 106e ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy faktura powinna zawierać – w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi – wyrazy „odwrotne obciążenie”. Zgodnie zaś z art. 106e ust. 5 pkt 2 ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 106a pkt 2 lit. b, faktura może nie zawierać danych określonych w ust. 1 pkt 5 i 12-14.
Jak wynika z powyższych przepisów, podatnik jest zobowiązany do wystawienia faktury dokumentującej m.in. świadczenie usług. Przy czym faktura powinna zawierać szereg wskazanych w przepisach elementów. W przypadku świadczenia m.in. usług, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca usługi, takim niezbędnym elementem są wyrazy „odwrotne obciążenie”.
Przykład 1.
Pan Andrzej jest podatnikiem VAT i w ramach swojej działalności sprzedaje e-booki. Sprzedaż odbywa się poprzez zagraniczny portal z siedzibą w USA. Za sprzedane egzemplarze w wersji elektronicznej otrzymuje od portalu wynagrodzenie w postaci tantiem.
W jaki sposób Pan Andrzej powinien udokumentować sprzedaż?
Pan Andrzej świadczy w tym przypadku usługi elektroniczne, przy czym usługobiorcą nie są końcowi odbiorcy, lecz zagraniczny portal. To oznacza, że miejsce opodatkowania usługi jest określane zgodnie z art. 28b ustawy o VAT, a zatem będzie to terytorium USA. Choć usługa ta nie podlega opodatkowaniu VAT w Polsce, to jednak Pan Andrzej ma obowiązek wystawić fakturę na rzecz zagranicznej platformy.
W konsekwencji w związku ze świadczonymi usługami na rzecz zagranicznej platformy, gdy miejscem ich świadczenia jest terytorium poza Polską, a podmiotem zobowiązanym do zapłaty podatku jest usługobiorca, polski podatnik jest zobowiązany do wystawienia faktury, co wynika z art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy.
W takim wypadku, skoro zobowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca usługi, faktura powinna zawierać – zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy – wyrazy „odwrotne obciążenie”. Ponadto faktura nie musi zawierać ani kwoty, ani też stawki podatku. Od 2026 r. – z zastrzeżeniem okresów przejściowych – taką fakturę wystawia się w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF), ponieważ zagraniczny nabywca nie należy do wyjątków wymienionych w art. 106ga ust. 2 ustawy. Platformie, która nie ma siedziby w Polsce, fakturę udostępnia się w sposób z nią uzgodniony (art. 106gb ust. 4 ustawy).
