W przypadku twórców internetowych prowadzących działalność gospodarczą często pojawia się pytanie, jak prawidłowo rozliczyć barter u influencera. W praktyce występują zarówno sytuacje określane jako wymiana barterowa, jak i przypadki darmowego otrzymywania prezentów oraz paczek PR. Biorąc pod uwagę przepisy ustawy o PIT oraz VAT, warto precyzyjnie ustalić skutki podatkowe związane z takimi świadczeniami.
Umowa barterowa a barter u influencera w świetle PIT i VAT
Z umową barterową mamy do czynienia w sytuacji, gdy w zamian za otrzymane towary influencer zobowiązuje się do świadczenia ekwiwalentnego w postaci usługi reklamowej.
Należy wskazać, że w takim przypadku de facto nie dochodzi do przekazania towarów influencerom za darmo, lecz w zamian za realizowane przez nich ww. świadczenie o charakterze reklamowym (czyli jest to umowa barterowa).
Przepisy podatkowe nie zawierają ograniczeń co do formy zapłaty, a zatem wynagrodzenie (zapłata) nie musi nastąpić w formie świadczenia pieniężnego. Może to być również świadczenie rzeczowe. Jeżeli w obrocie gospodarczym następuje zamiana towaru na towar, towaru na usługę i odwrotnie, a także zamiana usługi na usługę, to są to transakcje barterowe.
Istota barteru polega na tym, że dwie strony (w tym przypadku influencer oraz przedsiębiorca zamierzający reklamować swoje produkty) świadczą na swoją rzecz wzajemnie. Wartość tych świadczeń powinna być ekwiwalentna, tzn. obydwa świadczenia powinny odpowiadać sobie nawzajem co do wartości tak, aby dopłaty pieniężne nie były konieczne. W przypadku umowy barterowej przychodem jest wartość należnych świadczeń wzajemnych (wartość świadczonych usług lub przekazanych towarów) określona w umowie.
Barter u influencera a przychód w PIT
Przechodząc na grunt ustawy o PIT, należy wskazać, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług.
Zgodnie zaś z art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT za przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uważa się w szczególności wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 11 ust. 2-2b. Na mocy art. 11 ust. 2 ustawy o PIT wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem ust. 2c oraz art. 12 ust. 2-2c, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania.
Przykładowo, jeżeli influencer w ramach umowy barterowej otrzyma obuwie o wartości 900 zł, w zamian za co ma wykonać usługę reklamową, to przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej – w związku z otrzymaniem świadczenia w naturze – jest kwota 900 zł.
Barter u influencera a VAT
Odnosząc się do przekazania towarów influencerom, należy wskazać, że na gruncie podatku VAT co do zasady opodatkowaniu podlegają czynności odpłatne, przy czym nie wynika z nich, że odpłatność za czynności dostawy towarów lub świadczenia usług musi mieć postać pieniężną. Odpłatność jako świadczenie wzajemne może również przybrać postać rzeczową – zapłata w innym towarze lub usłudze albo mieszaną – zapłata w części pieniężna i w części rzeczowa. Innymi słowy, dla uznania czynności za odpłatną, wystarczające jest, by istniała możliwość określenia ceny wyrażonej w pieniądzu w stosunku do świadczenia wzajemnego stanowiącego wynagrodzenie za tę czynność.
W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegało świadczenie (dostawa lub usługa), w którego przypadku istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. Dopóki nie istnieje podmiot, który odnosiłby lub powinien odnosić konkretne korzyści o charakterze majątkowym związanym z danym świadczeniem, dopóty świadczenie to nie będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Jeżeli w obrocie gospodarczym następuje zamiana towaru na towar, towaru na usługę i odwrotnie, a także zamiana usługi na usługę, to są to transakcje barterowe. Wartość tych świadczeń powinna być ekwiwalentna, tzn. obydwa świadczenia powinny odpowiadać sobie nawzajem co do wartości tak, aby dopłaty pieniężne nie były konieczne. W przypadku barteru obie strony dokonują bowiem „równoważących się” czynności, które podlegać będą opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Mając na uwadze opis sprawy oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, stwierdzić należy, że przekazanie obuwia influencerom w ramach nawiązania współpracy, w zamian za ich reklamę (np. w mediach społecznościowych), podlegać będzie opodatkowaniu na zasadach ogólnych, wypełniając definicję dostawy towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy. Natomiast z punktu widzenia influencera wykonanie usługi reklamowej stanowić będzie odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
Paczki i prezenty a barter u influencera – jak uniknąć błędów w rozliczeniu?
Jeżeli influencer otrzymuje towar jako prezent i w zamian nie jest zobowiązany do świadczenia wzajemnego, to w takim przypadku nie mamy do czynienia z umową barterową, lecz z umową darowizny.
Umowa darowizny podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn i zgodnie z art. 5 tejże ustawy obowiązek podatkowy w takim przypadku spoczywa na osobie obdarowanej. Jednocześnie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT należy wskazać, że przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Równocześnie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy SD opodatkowaniu podlega nabycie, od jednego zbywcy, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 5733 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.
Zgodnie zaś z art. 9 ust. 2 ustawy SD, jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych od tego samego zbywcy następuje więcej niż jeden raz, do czystej wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się czystą wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych dotychczas od tego samego zbywcy w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok.
Z punktu widzenia podatku VAT należy wskazać, że zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikających z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu:
- nabycia towarów i usług,
- dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
W myśl art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT udokumentowaniu fakturą podlega sprzedaż, czyli odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usług. To powoduje, że nieodpłatne przekazanie towaru nie jest dokumentowane fakturą, a zatem obdarowany nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego od wartości takiego towaru.
Podsumowując, należy wskazać, że skutki podatkowe w zakresie działalności influencera będą zależeć od rodzaju otrzymanego świadczenia. Istotna bowiem jest kwestia, czy w zamian za otrzymany towar influencer jest zobowiązany do wzajemnego świadczenia, czy też otrzymanie towaru miało charakter nieodpłatny.
