Wdrożenie przepisów eIDAS 2.0 otwiera nowy rozdział w cyfryzacji usług publicznych i prywatnych. Kluczowym narzędziem tej reformy jest Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej, który zrewolucjonizuje sposób, w jaki przedsiębiorcy i obywatele potwierdzają swoją tożsamość oraz uprawnienia w całej Unii Europejskiej. Czy to rozwiązanie ostatecznie wyprze tradycyjny podpis kwalifikowany? Odpowiedź znajduje się w poniższym artykule.
Jakie dane firmowe obsłuży Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej?
Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej nie zastępuje kwalifikowanego podpisu elektronicznego, lecz staje się platformą integrującą wiele usług zaufania, w tym także podpis kwalifikowany.
Podstawę prawną funkcjonowania portfela stanowi nowy art. 5a rozporządzenia eIDAS. Zgodnie z tym przepisem każde państwo członkowskie ma obowiązek zapewnienia co najmniej jednego Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, który będzie dostępny dla osób fizycznych oraz prawnych. Portfel ma zapewniać bezpieczny, zaufany i transgraniczny dostęp do usług publicznych i prywatnych przy zachowaniu pełnej kontroli użytkownika nad jego danymi.
W praktyce portfel będzie aplikacją lub środowiskiem cyfrowym umożliwiającym przechowywanie, zarządzanie oraz udostępnianie danych identyfikacyjnych i elektronicznych poświadczeń atrybutów.
Nowe rozwiązanie ma wyeliminować problem funkcjonowania wielu niekompatybilnych systemów identyfikacji elektronicznej w państwach członkowskich. W motywach rozporządzenia podkreślono, że europejski portfel ma zapewnić zharmonizowany środek identyfikacji elektronicznej umożliwiający uwierzytelnianie oraz udostępnianie danych związanych z tożsamością w całej Unii Europejskiej.
Jakie dane będzie można przechowywać w portfelu?
Znaczenie portfela wykracza daleko poza funkcję elektronicznego dowodu osobistego. Zgodnie z założeniami eIDAS 2.0 użytkownik będzie mógł przechowywać różnego rodzaju elektroniczne poświadczenia atrybutów.
Poświadczenia te mogą dotyczyć m.in.:
- kwalifikacji zawodowych,
- dyplomów i świadectw,
- uprawnień zawodowych,
- danych rejestrowych przedsiębiorców,
- informacji o reprezentacji spółki,
- licencji i zezwoleń,
- danych identyfikacyjnych przedsiębiorstwa.
Rozporządzenie wskazuje wprost, że europejskie ramy tożsamości cyfrowej mają umożliwić wykorzystywanie elektronicznych poświadczeń atrybutów, które będą ważne i prawnie uznawane na terenie całej Unii Europejskiej.
Dla przedsiębiorców oznacza to możliwość elektronicznego wykazywania określonych uprawnień bez konieczności przedstawiania papierowych dokumentów lub wielokrotnego przechodzenia przez procedury weryfikacyjne.
Dlaczego biznes czekał na takie rozwiązanie?
W obecnym stanie prawnym przedsiębiorcy korzystający z usług transgranicznych często napotykają problemy związane z identyfikacją i weryfikacją kontrahentów. Różnice pomiędzy krajowymi systemami identyfikacji powodują konieczność przeprowadzania dodatkowych procedur KYC (Know Your Customer), przedstawiania dokumentów rejestrowych czy korzystania z lokalnych środków identyfikacji.
Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej ma ograniczyć te bariery. Podmiot działający w Polsce będzie mógł potwierdzić swoją tożsamość, reprezentację lub kwalifikacje wobec kontrahenta z Niemiec, Francji czy Hiszpanii przy użyciu jednolitego rozwiązania uznawanego w całej Unii.
Elektroniczne poświadczenia atrybutów jako nowa kategoria usług zaufania
Jedną z największych zmian wprowadzonych przez eIDAS 2.0 jest stworzenie instytucji elektronicznych poświadczeń atrybutów.
Elektroniczne poświadczenie atrybutów pozwala potwierdzić określoną cechę osoby fizycznej lub prawnej bez konieczności ujawniania całej tożsamości. Rozporządzenie przewiduje także kwalifikowane elektroniczne poświadczenia atrybutów, które podlegają szczególnym wymogom i korzystają z najwyższego poziomu zaufania.
W praktyce przedsiębiorca będzie mógł wykazać np.:
- że ma określoną licencję,
- że jest członkiem zarządu spółki,
- że spełnia wymagania zawodowe,
- że jest uprawniony do reprezentowania podmiotu
– bez konieczności przesyłania odpisów rejestrowych, pełnomocnictw czy innych dokumentów.
Czy Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej zastąpi podpis kwalifikowany?
Rozporządzenie nie likwiduje kwalifikowanego podpisu elektronicznego ani nie ogranicza jego znaczenia. Wręcz przeciwnie – nowe przepisy wzmacniają pozycję usług kwalifikowanych i przewidują ich dalsze funkcjonowanie jako podstawowego mechanizmu składania oświadczeń woli w środowisku cyfrowym.
Portfel ma być narzędziem umożliwiającym korzystanie z podpisu kwalifikowanego w bardziej wygodny sposób.
Nowe przepisy zakładają możliwość wykorzystania portfela jako narzędzia obsługującego usługi zaufania, w tym kwalifikowane podpisy elektroniczne.
Dzięki temu użytkownik nie będzie musiał korzystać z odrębnych tokenów, kart kryptograficznych czy dodatkowego oprogramowania, które obecnie często towarzyszy podpisowi kwalifikowanemu.
Znaczenie dla zawierania umów
Największe znaczenie biznesowe portfel będzie miał przy zawieraniu umów. Po pełnym wdrożeniu eIDAS 2.0 możliwe stanie się przeprowadzenie całego procesu zawarcia umowy przy wykorzystaniu portfela, obejmującego: identyfikację stron, potwierdzenie umocowania do reprezentacji, przedstawienie odpowiednich poświadczeń atrybutów oraz złożenie kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
W efekcie wiele procesów, które dziś wymagają wymiany dokumentów lub wieloetapowej weryfikacji, będzie mogło zostać przeprowadzonych niemal natychmiast.
Przykład 1.
Polska spółka technologiczna negocjuje umowę z kontrahentem z Holandii. Przed podpisaniem dokumentu zagraniczny partner żąda potwierdzenia, że osoba prowadząca negocjacje rzeczywiście jest członkiem zarządu uprawnionym do reprezentacji spółki. Zamiast przesyłać odpis z KRS oraz dodatkowe dokumenty identyfikacyjne, przedstawiciel korzysta z Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej zawierającego odpowiednie elektroniczne poświadczenie atrybutów. Kontrahent natychmiast weryfikuje dane w sposób uznawany na poziomie całej Unii Europejskiej. Następnie umowa zostaje podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym obsługiwanym za pośrednictwem portfela.
Rewolucja w procesach KYC i AML
Dla sektora finansowego szczególne znaczenie będzie miało wykorzystanie portfela w procesach identyfikacyjnych.
Banki, instytucje płatnicze i fintechy ponoszą obecnie znaczne koszty związane z weryfikacją klientów. Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej umożliwi przekazywanie zweryfikowanych danych pochodzących ze źródeł autentycznych oraz kwalifikowanych poświadczeń atrybutów.
Może to znacząco ograniczyć:
- konieczność ręcznej weryfikacji dokumentów,
- ryzyko oszustw tożsamościowych,
- koszty zgodności regulacyjnej,
- czas onboardingu klientów.
Dla biznesu oznacza to szybsze pozyskiwanie klientów oraz automatyzację wielu procesów zgodności.
Korzyści dla spółek i osób reprezentujących przedsiębiorców
Szczególnie interesujące jest rozszerzenie funkcjonalności portfela na osoby prawne.
Rozporządzenie przewiduje możliwość powiązania danych identyfikacyjnych osoby prawnej oraz osoby reprezentującej przedsiębiorstwo z Europejskim Portfelem Tożsamości Cyfrowej.
Oznacza to, że członek zarządu lub prokurent będzie mógł elektronicznie wykazać:
- swoją tożsamość,
- status reprezentanta,
- zakres umocowania,
- powiązanie z określonym przedsiębiorstwem.
Takie rozwiązanie może w przyszłości ograniczyć potrzebę przedstawiania odpisów z rejestrów przedsiębiorców przy wielu czynnościach biznesowych.
Polecamy:
