Sprzedaż nowego środka transportu – jakie obowiązki w VAT?

Sprzedaż nowego środka transportu podlega szczególnym regulacjom w ustawie o VAT. Warto dokładnie przeanalizować, jakie obowiązki podatkowe mogą powstać przy realizacji takiej transakcji na terytorium Polski, aby poprawnie rozliczyć sprzedaż nowego środka transportu zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Definicja nowego środka transportu

W pierwszej kolejności należy zastanowić się, kiedy można mówić o „nowym środku transportu”. Zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 2 pkt 10 Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) pod tym pojęciem rozumie się: przeznaczone do transportu osób lub towarów:

1. pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 centymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy; za moment dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego uznaje się dzień, w którym został on pierwszy raz zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub w którym po raz pierwszy podlegał on obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza; jeżeli nie można ustalić dnia pierwszej rejestracji pojazdu lądowego lub dnia, w którym podlegał on pierwszej rejestracji, za moment dopuszczenia do użytku tego pojazdu uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta,
2. jednostki pływające o długości większej niż 7,5 metra, jeżeli były używane nie dłużej niż 100 godzin roboczych na wodzie lub od momentu ich dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące, z wyjątkiem statków morskich, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1; za moment dopuszczenia do użytku jednostki pływającej uznaje się dzień, w którym została ona wydana przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym została po raz pierwszy użyta dla celów demonstracyjnych przez producenta,
3. statki powietrzne o maksymalnej masie startowej większej niż 1550 kilogramów, jeżeli były używane nie dłużej niż 40 godzin roboczych lub od momentu ich dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące, z wyjątkiem środków transportu lotniczego, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 6; za moment dopuszczenia do użytku statku powietrznego uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta.

Pojazdy, które nie spełniają wymogów określonych w powyższym przepisie, nie będą uznawane za nowe środki transportu i nie będzie ich dotyczył szczególny reżim opodatkowania w momencie odpłatnego zbycia.

Sprzedaż nowego środka transportu – czy generuje obowiązek zapłaty VAT?

Jak stanowi art. 15 ust. 1 ustawy o VAT: podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Ponadto według art. 15 ust. 2 ustawy: działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Jednocześnie zgodnie z art. 16 ustawy o VAT: podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, niebędące podatnikami, o których mowa w art. 15, dokonujące okazjonalnie wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu.

W art. 13 ust. 1 ustawy wskazano, że przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2–8.

Jednakże w myśl ust. 2 cytowanego wyżej art. 13: przepis ust. 1 stosuje się pod warunkiem, że nabywca towarów jest:

1. podatnikiem podatku od wartości dodanej zidentyfikowanym na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
2. osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, która jest zidentyfikowana na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;
3. podatnikiem podatku od wartości dodanej lub osobą prawną niebędącą podatnikiem podatku od wartości dodanej, działającymi w takim charakterze na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju, niewymienionymi w pkt 1 i 2, jeżeli przedmiotem dostawy są wyroby akcyzowe zharmonizowane, które, zgodnie z przepisami o podatku akcyzowym, są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy lub procedurą przemieszczania wyrobów akcyzowych z zapłaconą akcyzą;
4. podmiotem innym niż wymienione w pkt 1 i 2, działającym (zamieszkującym) w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.

Stosownie do art. 13 ust. 7 ustawy: wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów występuje również wówczas, gdy dokonującymi dostawy towarów są również inne podmioty, jeżeli przedmiotem dostawy są nowe środki transportu.

Powyższe przepisy uzależniają uznanie danej dostawy za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów od spełnienia określonych przesłanek podmiotowych zarówno po stronie sprzedawcy, jak i nabywcy. W szczególności, zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 4 ustawy, sprzedaż nowego środka transportu może zostać uznana za wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, jeżeli nabywca działa lub zamieszkuje w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim.

Kiedy sprzedaż nowego środka transportu w Polsce jest neutralna podatkowo?

Z analizy powyższych przepisów wynika, że obowiązek podatkowy w VAT powstaje wyłącznie w przypadku, gdy nowy środek transportu jest przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Oznacza to, że konieczne jest jego przemieszczenie z terytorium Polski na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Natomiast ustawa o VAT nie określa jako czynności podlegającej opodatkowaniu odpłatnej dostawy nowego środka transportu przez osobę prywatną nieprowadzącą działalności gospodarczej.

Przykład 1.

Pan Tomasz kupił nowy samochód w salonie. Po 3 miesiącach zdecydował się sprzedać go znajomemu, który również mieszka w Polsce. W dniu sprzedaży samochód miał przebieg 3000 km. Czy pan Tomasz będzie musiał zapłacić podatek VAT?

Nie. Mimo że samochód spełnia definicję nowego środka transportu w rozumieniu art. 2 pkt 10 lit. a ustawy o VAT, w tej sytuacji nie powstaje obowiązek podatkowy w VAT. Powodem jest to, że samochód nie został przemieszczony z Polski do innego państwa Unii Europejskiej. Sprzedaż odbyła się wyłącznie na terytorium Polski, a więc była zwykłą dostawą krajową, a nie wewnątrzwspólnotową dostawą towarów. W związku z tym pan Tomasz nie ma obowiązku składania deklaracji VAT-11.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 lutego 2023 roku (I FSK 1670/18):

Podsumowując, w przypadku sprzedaży nowego środka transportu na terytorium Polski czynność ta nie podlega opodatkowaniu VAT po stronie sprzedawcy. Jednocześnie po stronie kupującego może powstać obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).