Digital Services Act w Polsce – jakie obowiązki nakłada na firmy?

Digital Services Act (DSA) stanowi jeden z najważniejszych elementów unijnej reformy prawa cyfrowego, której celem jest stworzenie spójnych i nowoczesnych zasad funkcjonowania usług cyfrowych na jednolitym rynku. Rozporządzenie to wprowadza nowe obowiązki dla dostawców platform internetowych, usług hostingowych oraz pośredników, kładąc szczególny nacisk na przejrzystość, odpowiedzialność i skuteczne zarządzanie treściami nielegalnymi. Ponieważ DSA ma charakter rozporządzenia, jego przepisy obowiązują w Polsce bezpośrednio, jednak ich stosowanie wymaga dostosowania krajowych struktur nadzorczych oraz określenia kompetencji organów odpowiedzialnych za egzekwowanie nowych regulacji. Sprawdź poniższy artykuł i dowiedz się więcej o DSA i jego obowiązywaniu w Polsce.

Nakazy podjęcia określonych działań i czynności

Prokurator, Policja, organ Krajowej Administracji Skarbowej, uprawniony z tytułu praw autorskich lub praw pokrewnych oraz usługobiorca może złożyć wniosek o wydanie nakazu podjęcia działań przeciwko nielegalnym treściom polegających na uniemożliwieniu dostępu do nielegalnych treści występujących w usłudze świadczonej przez dostawcę usług pośrednich.

Usługobiorca może złożyć wniosek o wydanie nakazu usunięcia ograniczeń, nałożonych przez dostawcę usługi hostingu na usługobiorcę w ramach mechanizmu zgłaszania i działania, lub na podstawie dobrowolnych czynności sprawdzających z powołaniem się na co najmniej jedną z następujących okoliczności:

• informacje umieszczone przez usługobiorcę nie stanowią nielegalnej treści, a ich usunięcie przez usługodawcę stanowiło nadmierną ingerencję w swobodę wypowiedzi usługobiorcy; 
• w sposób oczywisty doszło do nałożenia ograniczenia w wyniku błędu dostawcy usługi hostingu.

Przykład 1.

Spółka ABC – uprawniona z tytułu praw autorskich, która stwierdziła, że jej utwór (zdjęcie, do którego ma prawa autorskie) został bezprawnie udostępniony w serwisie społecznościowym, najpierw korzysta z mechanizmu zgłaszania i działania. Ponieważ treść nie została usunięta w terminie 14 dni, składa do Prezesa UKE – jako właściwego organu w sprawach dotyczących treści innych niż wideo – wniosek o wydanie nakazu uniemożliwienia dostępu do nielegalnych treści, wskazując dokładny adres URL, opis naruszenia oraz dowody uprawdopodabniające nielegalny charakter materiału. Po zawiadomieniu dostawcy i umożliwieniu usługobiorcy przedstawienia stanowiska organ prowadzi ograniczone postępowanie dowodowe. Jeżeli zgromadzone dowody w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzają, że treść narusza prawa autorskie, Prezes UKE wydaje decyzję nakazującą uniemożliwienie dostępu do wskazanego materiału, a jej treść zostaje opublikowana na stronie urzędu.

Organizacja nadzoru nad przestrzeganiem DSA

Właściwymi organami są:

• Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w zakresie: naruszeń przez dostawców platform internetowych obowiązków, o których mowa w rozdziale III w sekcji 4 DSA oraz innych naruszeń przepisów DSA skutkujących naruszeniem interesów konsumentów;
• Przewodniczący KRRiT w zakresie spraw dotyczących platform udostępniania wideo;
• Prezes UKE w pozostałych sprawach.

Koordynatorem do spraw usług cyfrowych jest Prezes UKE.

Koordynator do spraw usług cyfrowych współpracuje z Prezesem UOKiK oraz Przewodniczącym KRRiT, a także uczestniczy w posiedzeniach Europejskiej Rady do spraw Usług Cyfrowych.

Przy koordynatorze do spraw usług cyfrowych działa Krajowa Rada do spraw Usług Cyfrowych. Rada jest organem opiniodawczo-doradczym koordynatora do spraw usług cyfrowych w zakresie spraw związanych z zapewnieniem bezpiecznego, przewidywalnego i budzącego zaufanie funkcjonowania rynku usług cyfrowych.

Do zadań Rady należy:

• przedstawianie propozycji dotyczących poprawy funkcjonowania organów pozasądowego rozstrzygania sporów i zaufanych podmiotów sygnalizujących oraz wniosków dotyczących ich funkcjonowania;
• przedstawianie propozycji i wniosków dotyczących realizacji prawa dostępu do danych dla zweryfikowanych badaczy;
• wyrażanie opinii w przedmiocie realizacji obowiązków dostawców usług pośrednich wynikających z DSA;
• wyrażanie opinii w innych sprawach z zakresu funkcjonowania rynku usług cyfrowych.

Certyfikacja organów pozasądowego rozstrzygania sporów

Certyfikacji dokonuje koordynator do spraw usług cyfrowych na okres 5 lat.

Podmiot ubiegający się o dokonanie certyfikacji składa do koordynatora do spraw usług cyfrowych wniosek o dokonanie certyfikacji.

Wniosek o dokonanie certyfikacji składa się na piśmie utrwalonym w postaci elektronicznej i opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem osobistym albo podpisem zaufanym.

Przed dokonaniem certyfikacji koordynator do spraw usług cyfrowych zwraca się z wnioskiem o przedstawienie opinii do organów administracji publicznej właściwych w sprawach związanych z przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o dokonanie certyfikacji w celu oceny, czy podmiot ten dysponuje wiedzą ekspercką dotyczącą konkretnego obszaru nielegalnych treści lub wiedzą ekspercką dotyczącą stosowania i egzekwowania warunków korzystania z usług co najmniej jednego rodzaju platformy internetowej.

Koordynator do spraw usług cyfrowych zawiadamia podmiot ubiegający się o dokonanie certyfikacji o jej dokonaniu.

Dokumentem potwierdzającym dokonanie certyfikacji jest certyfikat wydawany przez koordynatora do spraw usług cyfrowych.

W okresie, na jaki została dokonana certyfikacja, certyfikowany organ pozasądowego rozstrzygania sporów jest obowiązany spełniać warunki wynikające z DSA.

Na wniosek certyfikowanego organu pozasądowego rozstrzygania sporów koordynator do spraw usług cyfrowych przedłuża okres, na jaki została dokonana certyfikacja na kolejne 5 lat, jeżeli organ ten spełnia warunki.

Koordynator do spraw usług cyfrowych prowadzi i na bieżąco aktualizuje wykaz certyfikowanych organów pozasądowego rozstrzygania sporów.

Certyfikowane organy pozasądowego rozstrzygania sporów przekazują koordynatorowi do spraw usług cyfrowych sprawozdanie, w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

Status zaufanego podmiotu sygnalizującego

Przyznania statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego dokonuje koordynator do spraw usług cyfrowych.

Podmiot ubiegający się o przyznanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego składa do koordynatora do spraw usług cyfrowych wniosek o przyznanie tego statusu.

Koordynator do spraw usług cyfrowych przed przyznaniem statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego w celu oceny spełniania warunków, o których mowa w DSA:

• występuje do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o przedstawienie informacji dotyczącej podmiotu ubiegającego się o przyznanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego w zakresie prawomocnie zakończonych rozstrzygnięć w postępowaniach, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 5 Ustawy z dnia 10 maja 2018 roku o ochronie danych osobowych, dotyczących środków technicznych i organizacyjnych stosowanych przez ten podmiot w celu ochrony danych osobowych;
• zwraca się z wnioskiem o przedstawienie opinii do innych organów administracji publicznej właściwych w sprawach związanych z przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o przyznanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego w celu oceny, czy podmiot ten dysponuje wiedzą ekspercką dotyczącą konkretnego obszaru nielegalnych treści lub wiedzą ekspercką dotyczącą stosowania i egzekwowania warunków korzystania z usług co najmniej jednego rodzaju platformy internetowej.

Koordynator do spraw usług cyfrowych zawiadamia podmiot ubiegający się o przyznanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego o jego przyznaniu.

Dokumentem potwierdzającym przyznanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego jest zaświadczenie wydawane przez koordynatora do spraw usług cyfrowych.

Koordynator do spraw usług cyfrowych prowadzi i na bieżąco aktualizuje wykaz zaufanych podmiotów sygnalizujących.

Zaufane podmioty sygnalizujące przekazują koordynatorowi do spraw usług cyfrowych coroczne sprawozdanie dotyczące zgłoszeń dokonanych zgodnie z art. 16 DSA, w terminie do 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie.

Digital services act a status zweryfikowanego badacza

Na uzasadniony wniosek koordynatora do spraw usług cyfrowych właściwego dla miejsca siedziby dostawcy bardzo dużych platform internetowych lub bardzo dużych wyszukiwarek internetowych udzielają dostępu do danych, w rozsądnym terminie wskazanym w tym wniosku, zweryfikowanym badaczom, którzy spełniają wymogi określone w DSA, wyłącznie w celu przeprowadzenia badań, które przyczynią się do wykrycia, zidentyfikowania i zrozumienia ryzyka systemowego w Unii oraz do oceny adekwatności, efektywności i skutków środków zmniejszających ryzyko.

Koordynator do spraw usług cyfrowych przyznaje status zweryfikowanego, w celu udzielenia dostępu do danych.

Podmiot ubiegający się o przyznanie statusu zweryfikowanego badacza albo osoba ubiegająca się o przyznanie takiego statusu składa wniosek o jego przyznanie dotyczący potrzeby przeprowadzenia konkretnych badań.

Do wniosku o przyznanie statusu zweryfikowanego badacza dołącza się dokumenty zawierające informacje potwierdzające spełnianie warunków określonych w DSA.

Koordynator do spraw usług cyfrowych przed przyznaniem statusu zweryfikowanego badacza:

• występuje do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o przedstawienie informacji dotyczącej podmiotu ubiegającego się o przyznanie statusu zweryfikowanego badacza albo osoby ubiegającej się o przyznanie tego statusu w zakresie prawomocnie zakończonych rozstrzygnięć w postępowaniach, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, dotyczących środków technicznych i organizacyjnych stosowanych przez ten podmiot albo osobę w celu ochrony danych osobowych; 
• zwraca się z wnioskiem o przedstawienie opinii do innych organów administracji publicznej właściwych w sprawach związanych z przedmiotem badań, objętych zakresem wniosku o przyznanie statusu zweryfikowanego badacza, w celu oceny, czy we wniosku wykazano, że oczekiwane wyniki badań przyczynią się do realizacji celów wykrywania, identyfikacji i zrozumienia ryzyka systemowego, oraz dokonania oceny adekwatności, efektywności i skutków środków zmniejszających ryzyko;
• przeprowadza test proporcjonalności w celu oceny, czy wnioskowany zakres, warunki i modalność dostępu do danych są niezbędne i adekwatne do realizacji celów wykrywania, identyfikacji i zrozumienia ryzyka systemowego.

Organ przedstawia informację albo opinię w terminie 30 dni od dnia doręczenia wniosku o jej przedstawienie.

Koordynator do spraw usług cyfrowych zawiadamia podmiot ubiegający się o przyznanie statusu zweryfikowanego badacza albo osobę ubiegającą się o przyznanie tego statusu o jego przyznaniu.

Dokumentem potwierdzającym przyznanie statusu zweryfikowanego badacza jest zaświadczenie wydawane przez koordynatora do spraw usług cyfrowych.