Umowa zlecenie od lat cieszy się dużą popularnością wśród pracodawców, głównie ze względu na niższe obciążenia składkowe oraz brak sztywnych przywilejów pracowniczych, charakterystycznych dla etatu. Jednak od 1 stycznia 2026 roku zasady gry uległy diametralnej zmianie. Wprowadzone przepisy zrównały okresy pracy na umowach cywilnoprawnych z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy w kontekście stażu pracy. W poniższym artykule wyjaśniamy, jak ta rewolucja wpływa na uprawnienia osób pracujących na zleceniu i staż pracy.
Czym jest staż pracy?
Pojęcie stażu pracy nie jest uregulowane przepisami prawa. Można go jednak określić jako czas pozostawania w zatrudnieniu, obejmujący tzw. okresy pracownicze. Osiągnięcie odpowiedniego stażu pracy daje uprawnienia m.in. do:
- wyższego wymiaru urlopu,
- prawa do urlopu wychowawczego,
- świadczenia przedemerytalnego,
- długości okresu wypowiedzenia (jeśli wewnątrzzakładowe przepisy tak stanowią)
- dodatków stażowych (tzw. wysługi lat) oraz nagród jubileuszowych w sektorze publicznym.
Staż pracy a umowa zlecenie
Co do zasady do okresu zatrudnienia będą wliczane okresy, w których zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Istnieje tu pewien wyjątek i umowy, w których nie podlegało się obowiązkowo wspomnianym ubezpieczeniom (na podstawie odrębnych przepisów, czyli np. umowa ze studentem) również będą zaliczane do stażu pracy.
Najważniejsze warunki wliczania zlecenia do stażu:
do stażu wlicza się okresy, w których zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
okresy pracy na zleceniu osób do 26. roku życia (zwolnione z ZUS) również podlegają wliczeniu do stażu pracy, co jest istotne dla osób rozpoczynających pierwszą pracę etatową po studiach.
zleceniobiorca ma obowiązek przedstawić pracodawcy zaświadczenie z ZUS potwierdzające okresy podlegania ubezpieczeniom lub inne dokumenty potwierdzające wykonywanie pracy (np. umowy wraz z potwierdzeniem przelewów/rachunkami).
Zaliczenie umów zlecenie do stażu pacy ta bezpośrednio wpływa na uprawnienia u obecnego i przyszłego pracodawcy, porządkując kwestie, które do tej pory były pomijane. Najważniejsze korzyści to:
- Wyższy wymiar urlopu czyli szybsze osiągnięcie limitu 26 dni wolnego zamiast podstawowych 20.
- Prawo nagród jubileuszowych i wyższych dodatków stażowych (tzw. "stażowego").
- Uwzględnienie zleceń przy wyliczaniu okresu wypowiedzenia (w niektórych przypadkach staż pracy u danego pracodawcy oparty na zleceniu może wpływać na ochronę przed zwolnieniem)
- Wyższe odprawy czyli staż pracy oparty na zleceniu jest teraz brany pod uwagę przy ustalaniu kwot należnych w razie rozstania z firmą.
Oskładkowanie umowy zlecenie - czy okres wykonywania umowy zlecenia zostanie uwzględniony przy ustalaniu emerytury?
Jeżeli umowa zlecenie stanowi jedyne źródło dochodu, wówczas zachodzi obowiązek odprowadzania od niej składek na ubezpieczenie społeczne (z wyjątkiem składki na ubezpieczenie chorobowe). Obecnie obligatoryjne oskładkowanie umowy zlecenie ma miejsce, gdy zleceniobiorca nie osiąga przychodów na poziomie co najmniej minimalnego wynagrodzenia.
W sytuacji, gdy umowa zlecenie jest zawierana z osobą, która już miesięcznie odprowadza składki na ubezpieczenie społeczne od podstawy wynoszącej minimum 4 806 zł (od stycznia do grudnia 2026 r.) z innego tytułu, obowiązkowo należy przekazywać do ZUS-u wyłącznie składkę na ubezpieczenie zdrowotne.
Przykład 1.
Pani Klara jest zatrudniona na podstawie kilku umów zleceń równocześnie. Składki społeczne opłaca tylko z umowy, z której otrzymuje wynagrodzenie w miesięcznej stawce 4 806 zł, od pozostałych umów odprowadzane są jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Przy ustaleniu wysokości emerytury pani Marii ZUS uwzględni okres opłacania składki emerytalnej z tytułu umowy zlecenia.
Okresy, w których odprowadzane są składki na ubezpieczenia społeczne, niezależnie czy to ze stosunku pracy, czy z umowy cywilnoprawnej, wlicza się do tzw. okresów składkowych dających prawo do emerytury.
Jeżeli umowa zlecenie posiada znamiona stosunku pracy (wykonywana pod stałym nadzorem i kierownictwem zleceniodawcy w warunkach przez niego określonych), może zostać uznana za umowę o pracę. W takiej sytuacji okres, przez jaki zleceniobiorca - pracownik świadczył pracę na jej podstawie, może zostać wliczony do stażu pracy.
Staż pracy - co do niego wliczamy?
Jak wspomniano powyżej, do stażu pracy wliczają się tzw. okresy pracownicze. Uwzględniane są tu mianowicie okresy:
- pracy na podstawie stosunku pracy, czyli umowy:
- o pracę,
- powołania,
- mianowania,
- wyboru,
- spółdzielczej umowy o pracę,
- czynnej służby wojskowej,
- pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium otrzymywanego przez osobę bezrobotną w trakcie szkolenia,
- pracy za granicą, w tym na innej podstawie niż stosunek pracy,
- prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie,
- za które przyznano pracownikowi wynagrodzenie po przywróceniu do pracy,
- o które skrócono pracownikowi czas wypowiedzenia z powodów leżących po stronie pracodawcy,
- studiów doktoranckich (nie więcej niż 4 lata i pod warunkiem uzyskania tytułu doktora),
- prowadzenia działalności gospodarczej oraz współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej,
- zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
- okresy wykonywania umów zlecenia, umów o świadczenie usług oraz umów agencyjnych.
Podsumowując, okres pracy na podstawie umowy zlecenie wlicza się do okresów składkowych dających prawo do emerytury, w przypadku, gdy z tego tytułu odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne. Wliczanie okresów pracy na zleceniu do ogólnego stażu to zmiana, która realnie przekłada się na pakiet przywilejów u obecnych i przyszłych pracodawców. Przede wszystkim pozwala to znacznie szybciej osiągnąć 10-letni próg stażu, uprawniający do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Reforma ma również kluczowe znaczenie w kontekście finansowym – okresy te są teraz uwzględniane przy wyliczaniu dodatków stażowych oraz nagród jubileuszowych, co odczują zwłaszcza pracownicy sektora publicznego.
