W tym artykule przeanalizujemy, czy dobrowolne wpłaty użytkowników forum internetowego Niewiążące się z żadnym świadczeniem wzajemnym stanowią wynagrodzenie za usługi lub dostawę towarów i czy w związku z tym podlegają opodatkowaniu VAT.
Charakter odpłatnego świadczenia usług
Jedną z dwóch podstawowych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT jest odpłatne świadczenie usług. W świetle art. 8 ust. 1 ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również:
- przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej;
- zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji;
- świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
W ramach systemu podatku VAT czynnościami podlegającymi opodatkowaniu są transakcje między stronami, przewidujące zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie. Zatem jeżeli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT.
W związku z powyższym czynność podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywana jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta tej czynności.
Bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem istnieje wówczas, gdy jest możliwe zidentyfikowanie bezpośredniej i jasno zindywidualizowanej korzyści na rzecz dostawcy towaru lub świadczącego usługę oraz gdy świadczenie wzajemne pozostaje w bezpośrednim związku ze świadczeniem dokonanej czynności.
Ustalanie statusu wypłacanego wynagrodzenia jako podlegającego bądź niepodlegającego opodatkowaniu VAT należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Nie jest istotna nazwa świadczenia, lecz jego rzeczywisty charakter.
Czy dobrowolne wpłaty użytkowników forum internetowego podlegają pod VAT?
Podatek VAT jest z założenia podatkiem nałożonym na konsumpcję towarów i usług. Chociaż płatnikiem podatku są wszystkie osoby zaangażowane w kolejne stadia transakcji gospodarczych, faktyczny i ostateczny ciężar podatku spoczywa jedynie na ostatecznym konsumencie. W świetle powyższych założeń opodatkowaniu podlegają tylko takie transakcje, w ramach których występuje możliwy do zidentyfikowania konsument towarów lub usług.
W związku z powyższym zaniechanie działania lub tolerowanie czynności lub sytuacji podlega opodatkowaniu jedynie wówczas, gdy wykonywane jest w ramach umowy zobowiązaniowej, a jedna ze stron transakcji może zostać uznana za bezpośredniego beneficjenta usługi.
Natomiast w odniesieniu do odpłatności za świadczenie trzeba wskazać, że ustawa o VAT nie definiuje, co należy rozumieć przez czynność odpłatną. Jednak dla uznania, że dostawa towarów oraz świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność, co wynika z ww. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Odpłatność oznacza wykonanie czynności (dostawy towarów oraz świadczenia usług) za wynagrodzeniem. Odpłatny to taki, który wymaga zapłacenia, zwrotu kosztów, płatny.
W konsekwencji istotną cechą wynagrodzenia jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług i otrzymaną zapłatą.
W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z 29 maja 2026 roku (nr 0111-KDIB3-1.4012.243.2026.3.ICZ) czytamy:
„Jak wynika z wniosku, forum będzie bezpłatne, dostępne dla użytkowników niezależnie od dokonywania przez nich jakichkolwiek wpłat. Wpłaty będą całkowicie dobrowolne. Użytkownik nie będzie zobowiązany do ich dokonywania ani do utrzymywania ich w przyszłości. W związku z dokonaniem wpłaty użytkownik nie otrzyma żadnych dodatkowych funkcji, materiałów, treści, dostępu, towarów ani usług. W szczególności wpłata nie będzie warunkiem korzystania z forum ani z jakiejkolwiek jego części. Wpłacający nie uzyska dostępu do zamkniętych działów forum, materiałów premium, wcześniejszego dostępu do publikacji, dodatkowych uprawnień użytkownika, udziału w zamkniętych spotkaniach, czatach lub webinarach, wyłączenia reklam, świadczeń rzeczowych ani innych korzyści mających samodzielną wartość ekonomiczną.
Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności sprawy oraz brzmienie cytowanych przepisów, należy stwierdzić, że nie będzie istniał stosunek prawny pomiędzy Państwem a osobami wpłacającymi dobrowolne wpłaty, ponieważ w ramach tych czynności nie nastąpi wymiana świadczeń wzajemnych ani też nie wystąpi bezpośredni związek pomiędzy udziałem w internetowym forum dyskusyjnym – a opisanymi dobrowolnymi wpłatami”.
Zaznaczyć należy, że świadczenie podlega opodatkowaniu jedynie w wypadku, gdy podstawę opodatkowania stanowi świadczenie wzajemne otrzymane przez świadczącego usługę. Musi również istnieć możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Stosownie bowiem do art. 29a ust. 1 ustawy podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. ust. 2, 3 i 5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika.
Świadczenie wzajemne musi zatem stanowić pewną wartość subiektywną, gdyż podstawą opodatkowania jest świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane, nie zaś wartość otrzymana według kryteriów obiektywnych.
Wobec powyższego należy uznać, że dobrowolne wpłaty wnoszone przez uczestników internetowego forum dyskusyjnego (społeczność internetową) nie będą stanowić płatności z tytułu dostawy towarów czy świadczenia usług w rozumieniu art. 7 ust. 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o VAT.
W konsekwencji w sytuacji, gdy forum będzie bezpłatne, dostępne dla użytkowników niezależnie od dokonywania przez nich jakichkolwiek wpłat, a podatnik nie oferuje żadnych świadczeń w zamian za wsparcie, nie dochodzi do odpłatnego świadczenia usług.
