Składka zdrowotna od umowy o pracę na część etatu i zlecenia

Zatrudnianie pracownika lub zleceniobiorcy na podstawie jednego stosunku prawnego z reguły nie budzi zastrzeżeń interpretacyjnych w zakresie rozliczenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Sytuacja jednak ulega zmianie w razie zbiegu tytułów do ubezpieczeń. Będzie tak m.in., gdy sprawdzasz jak wyliczyć składka zdrowotna od umowy o pracę na część etatu i zlecenia zawartej z własnym pracodawcą. Wątpliwości mogą się pojawić np. w odniesieniu do prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania i oskładkowania. Jak postąpić w takim przypadku – omówienie tej problematyki zawarliśmy w niniejszym artykule.

Ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne – obowiązujące przepisy

Obowiązującymi aktualnie regulacjami prawnymi w zakresie:

• ubezpieczeń społecznych – jest Ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, zwana dalej „ustawą systemową”;
• ubezpieczenia zdrowotnego – jest Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zwana dalej „ustawą zdrowotną”.

Podleganie ubezpieczeniom społecznym – podstawowe zasady

Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są:

• pracownikami;
• osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym (kc) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Wymienione osoby nie podlegają jednocześnie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat.

W kontekście omawianej tematyki niezwykle istotne znaczenie ma zasada określona w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.

Oznacza to zatem, że pracownik zatrudniony przez swego pracodawcę na podstawie umowy zlecenia ma w rozumieniu przepisów ustawy systemowej status pracownika, co wywiera wpływ także na kwestie związane z ubezpieczeniem zdrowotnym.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych będących pracownikami stanowi przychód określony w art. 4 pkt 9 ustawy systemowej.

W rozumieniu ustawy systemowej przychód to przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy oraz przychody z działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z powyższymi zasadami, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z kc stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

Ponadto podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe.

Podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu

Jak wynika z przepisów ustawy zdrowotnej, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają m.in. osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są:

• pracownikami w rozumieniu ustawy systemowej;
• osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kc dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi.

Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, przy czym podstawę wymiaru składki zdrowotnej pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami ustawy systemowej.

Co do zasady składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki.

Za osobę:

• pozostającą w stosunku pracy – składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca;
• wykonującą pracę m.in. na podstawie umowy zlecenia – składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Składka zdrowotna od umowy o pracę na część etatu i zlecenia w praktyce

Omówione dotychczas regulacje prawne ustawy systemowej i ustawy zdrowotnej wskazują na to, w jaki sposób postąpić przy ustaleniu składki zdrowotnej w przypadku zatrudnienia pracownika na część etatu i wykonywania przez niego na rzecz pracodawcy umowy zlecenia.

Przykład 1.

Pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/8 etatu). Jednocześnie pracodawca powierzył mu dodatkowe zajęcie na podstawie umowy zlecenia. Pracownik podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Czy jednak składka zdrowotna powinna być obliczona odrębnie z każdego tytułu do ubezpieczenia, czyli z umowy o pracę i zlecenia?

Jak już wspomnieliśmy, za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej uważa się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są pracownikami w rozumieniu ustawy systemowej. Jeżeli ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego – składka zdrowotna opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jak w związku z tym właściwie postąpić w przypadku zbiegu tytułów ubezpieczeniowych w kontekście ubezpieczenia zdrowotnego?

Przykład 2.

Pracownik jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na część etatu i wykonuje także zadania powierzone mu przez pracodawcę w ramach zlecenia. Składkę zdrowotną należy obliczyć odrębnie od wynagrodzenia za pracę i od wynagrodzenia uzyskanego z umowy zlecenia. Następnie wskazane składki trzeba zsumować. W tym przypadku podstawę składki zdrowotnej stanowił będzie łączny przychód z tytułu obydwu wymienionych stosunków prawnych, pomniejszony o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego (pracownika).

Ustaloną w ten sposób składkę na ubezpieczenie zdrowotne wykazuje się w imiennym raporcie miesięcznym o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach (ZUS RCA).

Składka zdrowotna od umowy o pracę na część etatu i zlecenia - Podsumowanie

Za pracownika w rozumieniu ustawy systemowej uważa się również osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Składka zdrowotna jest naliczana odrębnie od wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę i należności z umowy zlecenia. Składki te należy następnie zsumować i odpowiednio wykazać w rozliczeniach z ZUS-em.