Rok 2026 przyniesie kolejny znaczący wzrost składki zdrowotnej, co dla najmniejszych przedsiębiorców może oznaczać prawdziwy cios finansowy. Po kilku latach, w których system opodatkowania oraz wysokość składek była przedmiotem licznych debat i zmian, nadchodzące podwyżki uderzą w mikrofirmy i jednoosobowe działalności gospodarcze w szczególnie dotkliwy sposób. W niniejszym artykule przyjrzymy się szczegółowo planowanym zmianom, ich wpływowi na mikrofirmy oraz możliwościom przygotowania się na nadchodzące obciążenia.
Dla wielu przedsiębiorców, którzy już teraz borykają się z wysokimi kosztami prowadzenia działalności, rosnąca składka zdrowotna może zmienić dotychczasowy bilans przychodów i wydatków, wpływając bezpośrednio na rentowność ich biznesu.
Mikroprzedsiębiorcy, którzy dotychczas mogli liczyć na stosunkowo niższe obciążenia, teraz będą musieli przeanalizować swoją sytuację pod kątem nowych kosztów i zastanowić się nad strategiami optymalizacji wydatków. Problem dotyczy zarówno osób prowadzących działalność jednoosobową, jak i najmniejszych spółek, w których właściciel pełni jednocześnie funkcję pracownika, a jego przychody stanowią podstawę obliczania składki zdrowotnej.
Eksperci alarmują, że brak przygotowania może skutkować koniecznością ograniczenia inwestycji, zmniejszenia wynagrodzeń czy nawet zawieszenia niektórych projektów. Wysoka składka zdrowotna staje się więc nie tylko obciążeniem fiskalnym, ale także realnym czynnikiem wpływającym na rozwój i bezpieczeństwo finansowe najmniejszych przedsiębiorców w Polsce.
Dlaczego składka zdrowotna rośnie i kogo obejmują zmiany
Od kilku lat temat składki zdrowotnej dla przedsiębiorców wywołuje w Polsce gorące dyskusje. W 2026 roku szykuje się kolejna, znacząca podwyżka, która bezpośrednio dotknie przede wszystkim najmniejsze firmy oraz osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.
Podstawowym powodem wzrostu jest chęć zwiększenia wpływów do systemu opieki zdrowotnej przy jednoczesnym utrzymaniu modelu naliczania składki opartego na przychodach przedsiębiorcy. Wprowadzone zmiany mają także charakter kompensacyjny w stosunku do rosnących kosztów funkcjonowania systemu ochrony zdrowia, które wynikają m.in. z postępującej demografii, starzenia się społeczeństwa oraz konieczności zapewnienia dostępu do świadczeń medycznych na wysokim poziomie.
Nowe przepisy obejmują wszystkie grupy przedsiębiorców, ale to mikrofirmy i osoby rozliczające się w formie jednoosobowej działalności gospodarczej odczują je najbardziej. W przypadku dużych spółek składka zdrowotna stanowi część kosztów całego przedsiębiorstwa, które może je amortyzować, podczas gdy w przypadku najmniejszych podmiotów wzrost obciążenia może znacząco wpłynąć na bieżącą płynność finansową.
Dodatkowo zmiany w sposobie naliczania składki np. wyższe minimalne progi, inny sposób liczenia podstawy wymiaru powodują, że przedsiębiorcy, którzy do tej pory płacili stosunkowo niskie składki, będą musieli liczyć się z większymi wydatkami.
Nowe przepisy obejmują również osoby prowadzące działalność w modelu mieszanym, czyli właścicieli mikrofirm pełniących jednocześnie funkcje pracownicze w swoich spółkach. W takim przypadku wzrost składki może oznaczać konieczność ponoszenia wyższych kosztów zarówno z tytułu własnego wynagrodzenia, jak i składek od przychodów firmy.
Podwyżka składki zdrowotnej w 2026 roku to zatem nie tylko zmiana kwotowa – to realny czynnik wpływający na kondycję najmniejszych przedsiębiorców, który wymaga przemyślanej reakcji i świadomego planowania finansowego. Zrozumienie przyczyn wzrostu oraz grupy, które najbardziej odczują zmiany, pozwala przedsiębiorcom przygotować się wcześniej i uniknąć nagłych problemów płynnościowych w kolejnych miesiącach.
Jak podwyżka wpłynie na najmniejsze firmy i jednoosobowe działalności
Wzrost składki zdrowotnej w 2026 roku to szczególnie dotkliwa zmiana dla najmniejszych przedsiębiorców, w tym osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Dla wielu z nich składka zdrowotna stanowi znaczną część miesięcznych kosztów prowadzenia działalności, a jej podwyżka może wymusić konieczność weryfikacji wszystkich wydatków firmy.
Mikroprzedsiębiorcy, którzy do tej pory mogli liczyć na stosunkowo niskie obciążenia, teraz będą musieli zmierzyć się z realnym wzrostem kosztów stałych, co w praktyce może wpłynąć na rentowność i płynność finansową ich działalności.
Dla jednoosobowych działalności gospodarczych wzrost składki zdrowotnej nie ogranicza się jedynie do wyższej kwoty do zapłaty. Podnosi również próg minimalny, od którego naliczana jest składka, co w praktyce oznacza, że nawet przedsiębiorcy osiągający niewielkie przychody muszą liczyć się z wyższym obciążeniem. W przypadku mikrofirm, w których właściciel pełni funkcję zarówno pracodawcy, jaki pracownika, podwyżka składki zdrowotnej przekłada się bezpośrednio na wynagrodzenie netto i dostępne środki na inwestycje lub rozwój firmy.
Ponadto wyższe koszty składki zdrowotnej mogą zmusić najmniejsze podmioty do ograniczenia planowanych inwestycji, zmniejszenia wynagrodzeń lub przesunięcia części wydatków w czasie. W praktyce może to wpłynąć na konkurencyjność firm, zwłaszcza w branżach o niskiej marży, gdzie każdy dodatkowy koszt odczuwalnie obniża możliwości rozwojowe. W skrajnych przypadkach podwyżka może prowadzić do rezygnacji z niektórych projektów, ograniczenia liczby zatrudnionych osób lub przesunięcia działalności na inne formy prawne z niższymi obciążeniami.
Eksperci podkreślają, że kluczowe dla mikroprzedsiębiorców jest świadome planowanie finansowe. Przygotowanie prognoz kosztów, analiza przychodów i wcześniejsze uwzględnienie wyższej składki zdrowotnej pozwala uniknąć nagłych problemów z płynnością i umożliwia opracowanie strategii minimalizowania skutków zmian. Warto również zwrócić uwagę na możliwości optymalizacji kosztów działalności oraz korzystania z ulg podatkowych, które mogą częściowo zrekompensować dodatkowe obciążenia.
Podsumowując, wzrost składki zdrowotnej w 2026 roku to nie tylko kwestia wyższej kwoty do zapłaty, ale realny czynnik wpływający na codzienne funkcjonowanie najmniejszych firm. Świadomość jego skutków i odpowiednie przygotowanie finansowe może zdecydowanie ułatwić przedsiębiorcom przetrwanie trudniejszego okresu i pozwolić zachować stabilność działalności.
Nowy sposób naliczania składki
Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy składki zdrowotnej. W 2026 r. minimalna podstawa wymiaru zdrowotnej wraca do 100% płacy minimalnej, co przy planowanym minimalnym wynagrodzeniu 4 806 zł daje podstawę do składki zdrowotnej. W praktyce oznacza to, że minimalna składka zdrowotna wyniesie 432,54 zł miesięcznie wobec 314,96 zł w ostatnim okresie przejściowym.
Dla przedsiębiorców rozliczających się wg skali podatkowej lub podatkiem liniowym jeśli osiągają dochód lub przychód, który decyduje o podstawie do składki nadal będą obowiązywać odpowiednie zasady obliczania, ale nigdy nie mogą spaść poniżej tej minimalnej składki zdrowotnej.
Co to oznacza dla małych firm i jednoosobowych działalności
- Przedsiębiorcy o niskich przychodach lub dopiero startujący, którzy dotychczas płacili relatywnie niewielkie składki, muszą przygotować się na znaczny wzrost obciążeń. Nawet jeśli firma „ledwo się rozkręca”, minimalna składka zdrowotna narzuca stały koszt.
- W miesiącach słabszych przychodów lub w sytuacji sezonowości biznesu stałe obciążenia ZUS + zdrowotnej mogą znacząco obniżyć płynność finansową, wymuszając ograniczenia kosztów albo inwestycji.
- Firmy wykorzystujące ulgę „preferencyjny ZUS” poczują mniejszy skok, ale nawet tam wzrost składek społecznych, choć mniejszy łącznie ze składką zdrowotną może być istotny.
Na co zwrócić szczególną uwagę już dziś:
- Warto przeanalizować przychody i koszty firmy oszacować, jak nowe składki przełożą się na marżę, przepływy pieniężne i rentowność.
- Dobrze rozważyć formę opodatkowania i rozliczenia składek w zależności od przewidywanych przychodów/podstawy opodatkowania wybór formy ma znaczenie.
- Zaplanować budżet stałych kosztów i ewentualne bufory finansowe na miesiące słabsze.
Podstawy prawne:
- Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.).
Materiał opracowany przez zespół „Tak Prawnik”.
Właścicielem marki „Tak Prawnik” jest BZ Group Sp. z o.o.
