Założyłem działalność w połowie roku. Czy minimalna roczna składka zdrowotna wyliczana powinna być proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których prowadziłem działalność, czy z uwzględnieniem 12 miesięcy?
Piotr, Ozorków
Rozliczenie rocznej składki zdrowotnej ma miejsce po zakończonym roku na formularzu ZUS DRA składanym za kwiecień do 20 maja. W przypadku rocznej składki zdrowotnej za 2025 rok rozliczenie następuje do 20 maja 2026 roku.
Minimalna roczna składka zdrowotna – jak ustalić podstawę?
Zgodnie z art. 81 ust. 2b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w sytuacji, gdy podstawa wymiaru składki zdrowotnej jest niższa niż iloczyn liczby miesięcy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w roku kalendarzowym i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, to podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi ta wartość.
Oznacza to, że zakładając działalność w trakcie roku, należy uwzględnić w obliczeniu minimalnej składki zdrowotnej liczbę miesięcy prowadzenia działalności w danym roku. Ważne jest również przy tym, że nie nalicza się składki zdrowotnej za pełne miesiące, w których przysługiwało zwolnienie z jej opłacania.
Minimalna roczna składka zdrowotna – jak ustalić jej wysokość?
Wysokość minimalnej rocznej składki zdrowotnej ustalana jest jako 9% podstawy wymiaru składki minimalnej, co wynika z art. 79a ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W 2025 roku minimalna roczna składka zdrowotna u podatników prowadzących działalność gospodarczą przez cały rok nie mogła być niższa niż 3499,50 zł.
Przykład 1.
Pan Paweł prowadził w 2025 roku działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem liniowym i uzyskał dochód w wysokości 60 000 zł. Jaka będzie podstawa minimalnej składki zdrowotnej?
Wysokość składki zdrowotnej na podstawie uzyskanego dochodu to 60 000 zł × 4,9%, czyli 2940 zł. Minimalna składka zdrowotna w 2025 roku wynosi: 3499,50 zł × 12 miesięcy = 41994 zł , 41994 zł × 9% = 3779,46 zł.
Roczna składka zdrowotna obliczona na podstawie faktycznego dochodu jest niższa niż minimalna wartość składki zdrowotnej (która wynosi 3779,46 zł). Oznacza to, że pan Paweł w ramach rozliczenia rocznego powinien wykazać składkę w wysokości 3779,46 zł.
Jeżeli przedsiębiorca otworzył działalność w trakcie roku, to minimalna roczna składka zdrowotna nie może być niższa niż minimalna składka miesięczna za miesiące prowadzenia działalności.
Przykład 2.
Pan Sebastian otworzył działalność w lipcu 2025 roku opodatkowaną skalą podatkową. W trakcie 2025 roku uzyskał dochód w kwocie 20000 zł. Ile wynosi minimalna składka zdrowotna za 2025 rok?
Pan Sebastian prowadził działalność przez 6 miesięcy 2025 roku. Oznacza to, że minimalna składka zdrowotna, jaką powinien opłacić, wynosi 1889,73 zł, co wynika z wyliczenia: 3499,50 zł × 6 miesięcy = 20997 zł, 20997 zł × 9% = 1889,73 zł. Uzyskując dochód w kwocie 20000 zł, pan Sebastian opłacał miesięczne składki zdrowotne zawsze w minimalnej wysokości czyli 314,96 zł. Natomiast w rocznym rozliczeniu będą brane pod uwagę składki wykazane w DRA lipiec 2025 - styczeń 2026 (co wynika z roku składkowego): 2204,72 zł (314,96 zł x 7). Oznacza to, że wystąpi nadpłata składki zdrowotnej w rozliczeniu rocznym.
Minimalna roczna składka zdrowotna obliczana jest proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w danym roku. Jeżeli w danym roku podatnik zawiesił działalność, to ma obowiązek zapłaty składki zdrowotnej za okres prowadzenia działalności, a więc z wyłączeniem pełnych okresów, w których działalność była zawieszona.
Przykład 3.
Pan Michał prowadzi działalność opodatkowaną skalą podatkową. 15 marca 2025 roku zawiesił ją i wznowił 1 września 2025 roku. Jak powinien obliczyć minimalną składkę zdrowotną za 2025 rok?
Pan Michał zawiesił prowadzenie działalności na 5 pełnych miesięcy. Oznacza to, że minimalna roczna składka zdrowotna obliczana jest na podstawie 7 miesięcy w 2025 roku i wynosi 2204,69 zł, czyli 7 miesięcy × 3499,50 zł= 24496,50 zł, 24496,50 x 9% =2204,69 zł.
Może się zdarzyć również, że podatnikowi przysługiwało zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej w ciągu roku. Wówczas pełne miesiące zwolnienia wyłącza się z wyliczenia minimalnej podstawy składki zdrowotnej.
Przykład 4.
Pani Jolanta prowadzi działalność, wybrała skalę podatkową. Przez 3 pełne miesiące 2025 roku była zwolniona z opłacania składki zdrowotnej (np. z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego o niskiej wysokości). Jak wyliczyć minimalną składkę zdrowotną za 2025 rok?
Pani Jolanta korzystała ze zwolnienia przez 3 miesiące. Minimalna roczna składka zdrowotna obliczana jest na podstawie pozostałych 9 miesięcy w 2025 roku i wynosi 2834,60 zł, co wynika z wyliczenia: 3499,50 zł × 9 miesięcy = 31495,50 zł, 31495,50 zł × 9% = 2834,60 zł
W przypadku opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie występuje pojęcie minimalnej rocznej składki zdrowotnej. Podatnicy muszą zwrócić uwagę na próg przychodu w ramach danego roku, w którym się znajdują w grudniu tego roku. Natomiast przy rozpoczęciu działalności w trakcie roku miesiące, za które opłacana jest składka zdrowotna, to miesiące prowadzenia działalności (z wyłączeniem miesięcy, w których działalność została zawieszona). Należy jednak pamiętać, że w tych przypadkach roczna składka z ryczałtu może się różnić od miesięcznych wpłat.
Przykład 5.
W ryczałcie podstawą jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie z IV kwartału 2024 r., które wynosiło 8549,18 zł. Pan Janusz w 2025 r. wybrał ryczałt i korzystał z metody uproszczonej. W 2024 r. jego przychód przekroczył 300 000 zł. Składka miesięczna w 2025 r. wynosi 1384,97zł (9% z 180% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 9% z 15388,52 zł). Opłacił w ciągu roku: 1384,97 zł × 12 = 16619,64 zł. Roczna podstawa to 15388,52 zł × 12 = 184662,24 zł. Roczna składka (9%): 184662,24 zł × 9% = 16619,60 zł. Czy nastąpi zwrot?
W rozliczeniu rocznym wystąpi zwrot 4 groszy (16619,64 zł - 16619,60 zł) wynikająca z zaokrągleń podstawy rocznej względem sumy składek miesięcznych.
Kolejnym przypadkiem, choć nietypowym, kiedy konieczne jest dokonanie rocznego rozliczenia, jest rozpoczęcie działalności gospodarczej w styczniu, gdy wybrano jako formę opodatkowania podatek liniowy lub skalę podatkową. Należy bowiem pamiętać, ze w tym przypadku obowiązuje tzw. rok składkowy, który trwa od lutego do stycznia kolejnego roku.
Przykład 6.
Pani Anna rozpoczęła prowadzenie działalności w styczniu 2026 roku (styczeń to ostatni miesiąc roku składkowego 2025) i wybrała skalę podatkową. Czy musi sporządzić roczne rozliczenie?
Tak, za styczeń 2026 r. (według stawki minimalnej 3499,50 zł obowiązującej od 1 stycznia 2026) zapłaci składkę 314,96 zł. Ponieważ rok składkowy dla skali kończy się w styczniu, składka ta zostanie ujęta w rocznym rozliczeniu składanym na deklaracji za kwiecień 2026 r. i zostanie wykazana do zwrotu.
Podsumowując, minimalną roczną składkę zdrowotną należy wyliczać proporcjonalnie do liczby miesięcy, w których działalność była prowadzona, z wyłączeniem pełnych miesięcy ewentualnego zawieszenia działalności czy okresów, kiedy obowiązywało zwolnienie z opłacania tej składki.
Minimalna roczna składka zdrowotna w rozliczeniu rocznym
W celu wygenerowania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w systemie wFirma.pl należy przejść do zakładki: START » ZUS » DEKLARACJE ROZLICZENIOWE » DODAJ DEKLARACJĘ. Po wybraniu jako miesiąc opcji KWIECIEŃ pojawią się w oknie dodatkowe checkboxy:
Deklaracja ZUS DRA,
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej
W oknie generatora rocznej składki zdrowotnej należy wybrać formę opodatkowania za rozliczany rok i liczbę miesięcy podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym (zazwyczaj liczba miesięcy prowadzonej działalności, w których nie była zawieszona). Dzięki temu w podzakładce ZAAWANSOWANE, jeżeli składka zdrowotna wyliczona na podstawie danych z rozliczanego roku będzie niższa niż minimalna roczna składka zdrowotna, system do wyliczeń przyjmie wartości minimalne automatycznie.
