Poradnik Przedsiębiorcy

Ubezpieczenie zdrowotne a chorobowe – jakie są różnice?

Przedsiębiorcy mają obowiązek opłacania składek za swoich pracowników, ale także w określonych sytuacjach płacą składki za siebie. W przypadku przedsiębiorców nie wszystkie składki są jednak obowiązkowe. Składka chorobowa i zdrowotna, choć dotyczą podobnych obszarów, stanowią dwa zupełnie inne ubezpieczenia – nie każde z nich jest obligatoryjne dla przedsiębiorcy. Ubezpieczenie zdrowotne a chorobowe – na czym polega więc różnica? Wyjaśniamy to w artykule.

Ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorcy

Składka zdrowotna jest składką obowiązkową. Co do zasady składka ta stanowi 9% podstawy jej ustalenia, natomiast tylko jej część może zostać odliczona od podatku (7,75% tej podstawy). W przypadku przedsiębiorców podstawę ustalenia składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego. Podstawa ustalenia składki zdrowotnej od stycznia 2020 r. do grudnia 2020 r. wynosi 4026,01 zł.

2020 r. – podstawa składki

Wysokość składki opłacanej (9%)

Wysokość składki odliczanej od podatku (7,75%)

4026,01 zł

362,34 zł

312,02 zł

Ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy

Składka chorobowa jest z kolei dobrowolna. Wysokość składki na ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy to 2,45% podstawy wymiaru składki. Minimalna wysokość podstawy wymiaru jest ogłaszana przez ZUS i w 2020 r. w przypadku opłacania standardowych składek (tzw. duży ZUS) wynosi 3136,20 zł. Oznacza to, że dobrowolna składka na ubezpieczenie chorobowe będzie wynosić minimum 76,84 zł.

Maksymalna wysokość podstawy wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe to 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. W 2020 r. miesięczny limit dobrowolnego chorobowego wynosi 13 067,50 zł.

Warto pamiętać, że podwyższenie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe skutkuje jednocześnie wyższymi składkami na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe, ponieważ są one ustalane od jednej podstawy wymiaru.

Należy zaznaczyć, że ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy jest możliwe tylko w przypadku obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym. W przypadku nieterminowej wpłaty ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy ustaje w pierwszym dniu miesiąca, za który nie opłacono składek w terminie. Przedsiębiorca może wówczas złożyć do ZUS wniosek o przywrócenie do składki chorobowej na druku US-9. Wniosek należy odpowiednio uzasadnić.

Ubezpieczenie zdrowotne a chorobowe – różnice

Największą różnicą występującą pomiędzy składką zdrowotną a chorobową jest to, że składka zdrowotna jest obowiązkowa, a chorobowa – dobrowolna. Przedsiębiorca decyduje, czy chce opłacać składkę chorobową, natomiast opłacanie składki zdrowotnej jest już obligatoryjne. W tabeli poniżej prezentujemy najważniejsze różnice pomiędzy omawianymi ubezpieczeniami.

 

Składka zdrowotna

Składka chorobowa

Czy jest obowiązkowa?

Tak.

Nie.

Wysokość składki

W przypadku kilku działalności wysokość stanowi odpowiednia wielokrotność składki podstawowej; istnieje możliwość opłacania składki od indywidualnej podstawy.

Zmienna – zależnie od opłaconej podstawy składek społecznych.

Odliczenie składki od podatku

Tak – pomniejsza wartość wyliczonej zaliczki na podatek dochodowy, ale w wysokości 7,75% podstawy wymiaru składki.

Może być:

  • zaliczana do kosztów lub 
  • odejmowana od dochodu.

Co umożliwia?

Opiekę medyczną NFZ.

Wypłatę zasiłków:

  • chorobowego,
  • macierzyńskiego, 
  • opiekuńczego,
  • rehabilitacyjnego. 

Składka chorobowa – kiedy jest dobrowolna? 

Nie tylko przedsiębiorcy mają możliwość zostać objętymi dobrowolną składką chorobową. Również inne grupy mają takie prawo, jeśli obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu, ponieważ:

  • wykonują pracę nakładczą;
  • wykonują pracę na podstawie umowy-zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub współpracują przy wykonywaniu tych umów;
  • pracują odpłatnie na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania;
  • są osobą duchowną;
  • są doktorantem, który otrzymuje stypendium doktoranckie.

Dobrowolnym ubezpieczeniem zostaje się objętym od dnia, który wskaże się we wniosku. Dzień ten nie może być jednak wcześniejszy od dnia, w którym złożono ten wniosek.

Ubezpieczenie zdrowotne a chorobowe – podsumowanie 

Podsumowując, opłacanie obowiązkowej składki zdrowotnej jest gwarancją bezpłatnego korzystania z usług medycznych Narodowego Funduszu Zdrowia, czyli uprawnia do przebywania w szpitalach czy uzdrowiskach. Dobrowolna składka chorobowa natomiast uprawnia do wypłaty zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Opóźnienie w zapłacie składek, w tym składki chorobowej, może skutkować utratą prawa do zasiłku.