Obowiązkiem każdej jednostki prowadzącej księgi rachunkowe jest poprawne ustalenie wyniku finansowego na koniec roku obrotowego. Proces ten wymaga precyzyjnego ujęcia odpowiednich zdarzeń gospodarczych na kontach księgowych. W poniższym artykule przedstawiamy, w jaki sposób przebiega ewidencja księgowa wyniku finansowego w wariancie porównawczym oraz kalkulacyjnym.
Wynika finansowy jednostki
Jak wynika z treści art. 42 ust. 1 Ustawy z 29 września 1994 roku o rachunkowości:
- wynik działalności operacyjnej, w tym z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych;
- wynik operacji finansowych;
- (uchylony);
- obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego z tytułu podatku dochodowego, którego podatnikiem jest jednostka, i płatności z nim zrównanych, na podstawie odrębnych przepisów.
Do ewidencji wyniku finansowego służy konto 86 „Wynik finansowy”. Na konto to przeksięgowuje się wszystkie salda kont wynikowych. W wyniku tej operacji konto 86 może wykazywać saldo kredytowe (Ma), czyli zysk, lub saldo debetowe (Wn), które oznacza stratę.
Zapisy księgowe na koncie 86 zależą od przyjętej przez jednostkę metody ustalania wyniku finansowego (tzn. porównawczej lub kalkulacyjnej). Metodę ustalania wyniku finansowego determinuje zaś wybrany przez jednostkę sposób sporządzania rachunku zysków i strat.
Ustalenie wyniku finansowego na koniec roku metodą porównawczą
W przypadku wariantu porównawczego (który uwzględnia zmianę stanu produktów (produkcję w toku i gotowe wyroby), co pozwala dopasować koszty do rzeczywiście sprzedanych produktów) ewidencja kosztów odbywa się wyłącznie na kontach zespołu 4. W tym przypadku ewidencja na kontach wyniku finansowego wygląda następująco:
- Przeniesienie na wynik przychodów ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów:
- Konto Wn 70-0, 73-0, 74-0;
- Konto Ma 86.
- Przeniesienie na wynik kosztów według rodzajów:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma konta zespołu 4.
- Przeniesienie na wynik wartości sprzedanych towarów i materiałów:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 73-1, 74-1.
- Przeniesienie kosztów sprzedanych produktów na konto 49:
- Konto Wn 49;
- Konto Ma 70-1.
- Przeniesienie na wynik salda konta 49:
- saldo debetowe (Wn) – zmniejszenie stanu produktów:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 49.
- saldo kredytowe (Ma) – zwiększenie stanu produktów:
- Kont Wn 49;
- Konto Ma 86.
- Przeniesienie na wynik pozostałych przychodów operacyjnych i przychodów finansowych:
- Konto Wn 76-0, 75-0;
- Konto Ma 86.
- Przeniesienie na wynik pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów finansowych:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 76-1, 75-1.
- Przeniesienie na wynik obrotów wewnętrznych:
- Konto Wn 79-0;
- Konto Ma 86.
- Przeniesienie na wynik salda konta podatku dochodowego od osób prawnych:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 87.
Ustalenie wyniku finansowego na koniec roku metodą kalkulacyjną
Założeniem metody kalkulacyjnej jest grupowanie kosztów według ich funkcji w jednostce. W związku z tym wyodrębnia się koszty wytworzenia sprzedanych produktów, koszty sprzedaży, koszty ogólnego zarządu. Jeżeli jednostka ewidencjonuje koszty wyłącznie na kontach zespołu 5 ewidencja wyniku finansowego będzie wyglądać następująco:
- Przeniesienie na wynik przychodów ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów:
- Konto Wn 70-0, 73-0, 74-0;
- Konto Ma 86.
- Przeniesienie na wynik wartości sprzedanych towarów i materiałów:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 73-1, 74-1.
- Przeniesienie na wynik kosztu sprzedanych produktów:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 70-1.
- Przeniesienie na wynik kosztów zarządu i kosztów sprzedaży:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 55, 52-7.
- Przeniesienie na wynik pozostałych przychodów operacyjnych i przychodów finansowych:
- Konto Wn 76-0, 75-0;
- Konto Ma 86.
- Przeniesienie na wynik pozostałych kosztów operacyjnych i kosztów finansowych:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 76-1, 75-1.
- Przeniesienie na wynik salda konta podatku dochodowego od osób prawnych:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 87.
Rozliczenie wyniku finansowego w księgach jednostki
Na koniec wskażmy, że wynik konta 86 zostaje następnie przeksięgowany na konto 82 „Rozliczenie wyniku finansowego” w księgach rachunkowych następnego roku obrotowego. Odbywa się to pod datą zatwierdzenia sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy, za który uzyskano zysk lub poniesiono stratę.
Ewidencjonowanie przeniesienia zysku lub straty przebiega następująco:
- Przeniesienie zysku:
- Konto Wn 86;
- Konto Ma 82.
- Przeniesienie straty:
- Konto Wn 82;
- Konto Ma 86.
Rozliczenia wyniku finansowego ujętego na koncie 82 dokonuje się na podstawie uchwały (decyzji) o podziale zysku lub pokryciu straty. Jak wynika z art. 53 ust. 4 ustawy o rachunkowości: podział lub pokrycie wyniku finansowego netto jednostek niezobowiązanych do poddania badaniu rocznego sprawozdania finansowego może nastąpić po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający.
